Κρίση στις αερομεταφορές: Από τον Μάϊο αναμένονται σοβαρές ελλείψεις στα αεροπορικά καύσιμα- Ποιες χώρες κινδυνεύουν άμεσα και τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα και τον τουρισμό

Η παγκόσμια αεροπορική αγορά μπαίνει στη θερινή περίοδο αντιμέτωπη με μια από τις πιο έντονες πιέσεις κόστους των τελευταίων ετών, καθώς η εκτόξευση των τιμών στα αεροπορικά καύσιμα και η περιορισμένη διαθεσιμότητα jet fuel δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα για τις αεροπορικές εταιρείες.

Κρίση στις αερομεταφορές: Από τον Μάϊο αναμένονται σοβαρές ελλείψεις στα αεροπορικά καύσιμα- Ποιες χώρες κινδυνεύουν άμεσα και τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα και τον τουρισμό

Η κατάσταση συνδέεται άμεσα με τις γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και τις διαταραχές στις θαλάσσιες ενεργειακές ροές, οδηγώντας ήδη σε αυξήσεις ναύλων, περιορισμό δρομολογίων και αυξανόμενη ανησυχία για το τι θα συμβεί στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου. Οι εταιρείες αερομεταφορών επιχειρούν να ισορροπήσουν σε ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας, αναζητώντας εναλλακτικές λύσεις ανεφοδιασμού.

Η τιμή του jet fuel έχει σημειώσει θεαματική άνοδο, από τα περίπου 85–90 δολάρια το βαρέλι πριν τις 28 Φεβρουαρίου (οπότε και ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν) σε 181,22 δολάρια σήμερα, ενώ σε ορισμένες αγορές της Ευρώπης φτάνει ακόμη και τα 187,18 δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία της ΙΑΤΑ.

Για τις αεροπορικές εταιρείες, το καύσιμο αποτελεί το 25% έως 30% του συνολικού λειτουργικού κόστους, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε απότομη μεταβολή τιμών μεταφέρεται σχεδόν άμεσα τόσο στην κερδοφορία όσο και στις τιμές των εισιτηρίων.

Το αποτέλεσμα είναι ήδη ορατό: σημαντική επιβάρυνση των εταιρειών, με ορισμένες να βρίσκονται σε οριακή κατάσταση βιωσιμότητας, όπως συνέβη πρόσφατα με την Spirit Airlines. Παράλληλα, ήδη από τα μέσα Απριλίου, ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (ΙΕΑ), Φέιθ Μπιρόλ, είχε προειδοποιήσει ότι «η Ευρώπη έχει ίσως αποθέματα για έξι ακόμα εβδομάδες». Αν και η Κομισιόν διέψευσε ότι υπάρχει άμεσο πρόβλημα επάρκειας, η ανησυχία για πιθανές ελλείψεις παραμένει έντονη στην αγορά.

Εντός Μαΐου θα φανούν οι ελλείψεις

Η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (ΙΑΤΑ), μέσω του Γενικού Διευθυντή της Γουίλι Γουός, προειδοποιεί ότι τα προβλήματα μπορεί να γίνουν ορατά πολύ σύντομα:

«μέχρι το τέλος Μαΐου μπορεί να αρχίσουμε να βλέπουμε ορισμένες ακυρώσεις πτήσεων στην Ευρώπη λόγω έλλειψης αεροπορικού καυσίμου. Αυτό ήδη συμβαίνει σε ορισμένα μέρη της Ασίας. Παράλληλα με κάθε δυνατή προσπάθεια για την εξασφάλιση εναλλακτικών γραμμών εφοδιασμού, είναι σημαντικό οι αρχές να διαθέτουν σαφώς επικοινωνημένα και καλά συντονισμένα σχέδια σε περίπτωση που καταστεί αναγκαίος ο περιορισμός/δελτίο στην κατανάλωση καυσίμων, συμπεριλαμβανομένης και της ελάφρυνσης των slot»

Κρίση στις αερομεταφορές: Από τον Μάϊο αναμένονται σοβαρές ελλείψεις στα αεροπορικά καύσιμα- Ποιες χώρες κινδυνεύουν άμεσα και τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα και τον τουρισμό

Ποιες χώρες είναι πιο εκτεθειμένες

Η κρίση δεν πλήττει όλες τις χώρες με τον ίδιο τρόπο. Οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται σε αγορές που εξαρτώνται είτε από εισαγωγές καυσίμων είτε από τον αεροπορικό τουρισμό.

Το Ηνωμένο Βασίλειο θεωρείται μία από τις πιο ευάλωτες ευρωπαϊκές αγορές, λόγω υψηλής εξάρτησης από εισαγωγές και περιορισμένων αποθεμάτων jet fuel. Βρετανικά μέσα κάνουν λόγο για «κρίσιμα χαμηλά αποθέματα», γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο σε περίπτωση παράτασης της κρίσης.

Αντίστοιχα, χώρες όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία και η Πορτογαλία, παρότι διαθέτουν καλύτερη ενεργειακή υποδομή, παραμένουν εκτεθειμένες λόγω της έντονης εξάρτησής τους από τον θερινό τουρισμό. Η αύξηση του κόστους καυσίμων μεταφράζεται άμεσα σε ακριβότερα πακέτα διακοπών και σε πιέσεις στις κρατήσεις.

Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι επίσης νησιωτικές και απομακρυσμένες τουριστικές οικονομίες όπως οι Μαλδίβες, οι Σεϋχέλλες και ο Μαυρίκιος, όπου η πρόσβαση εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από αεροπορικές συνδέσεις.

Στην Ασία, ισχυρό πλήγμα δέχονται χώρες όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Σιγκαπούρη, λόγω υψηλής κατανάλωσης jet fuel και εξάρτησης από ενεργειακές ροές που σχετίζονται με τη Μέση Ανατολή.

Το πλεονέκτημα της Ελλάδας

Στην ελληνική περίπτωση, υπάρχουν ορισμένες σημαντικές δικλείδες ασφαλείας, καθώς η χώρα διαθέτει εγχώρια διυλιστήρια με δυνατότητα παραγωγής αεροπορικού καυσίμου.

Οι όμιλοι Motor Oil και HELLENiQ ENERGY διαθέτουν την τεχνογνωσία και τις υποδομές για την επεξεργασία πετρελαίου και την παραγωγή καυσίμων υψηλών προδιαγραφών, τόσο για στρατιωτική όσο και για εμπορική χρήση.

Σημειώνεται ότι τα στρατιωτικά αεροσκάφη χρησιμοποιούν διαφορετικού τύπου καύσιμο από τα εμπορικά επιβατικά αεροσκάφη τύπου Airbus και Boeing, τα οποία απαιτούν πιο εξειδικευμένες προδιαγραφές, όπως αντιπαγωτικά και αντιδιαβρωτικά πρόσθετα, αυξημένη θερμική σταθερότητα και υψηλότερο flash point (σημείο ανάφλεξης).

Τι αναμένεται στη θερινή περίοδο

Οι αεροπορικές εταιρείες ήδη μετακυλίουν το αυξημένο κόστος στους επιβάτες, είτε μέσω υψηλότερων ναύλων είτε μέσω πρόσθετων χρεώσεων καυσίμων. Αυτό αναμένεται να επηρεάσει κυρίως τον τουρισμό χαμηλού κόστους, ενώ παράλληλα οι εταιρείες θα επιδιώξουν να διατηρήσουν τις πιο κερδοφόρες γραμμές τους.

Είναι πιθανό να περιοριστούν δρομολόγια μικρών αποστάσεων, περιφερειακά αεροδρόμια με χαμηλή πληρότητα και εποχικές συνδέσεις, ενώ θα ενταθεί η πίεση προς μικρότερους αερολιμένες.

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία αεροδρομίων προειδοποιεί ότι τα μικρότερα περιφερειακά hubs κινδυνεύουν να δεχθούν δυσανάλογο πλήγμα, εφόσον συνεχιστούν οι ακυρώσεις ή οι περικοπές πτήσεων.

Για την Ελλάδα, η επίδραση της κρίσης θα είναι κυρίως έμμεση αλλά σημαντική. Ως χώρα με ισχυρή εξάρτηση από τον αεροπορικό τουρισμό, ενδέχεται να δει αυξημένες τιμές σε πτήσεις προς νησιωτικούς προορισμούς, μειωμένη διαθεσιμότητα σε δευτερεύοντα αεροδρόμια και πίεση στις κρατήσεις τελευταίας στιγμής.

Ταυτόχρονα, προορισμοί υψηλής ζήτησης όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη αναμένεται να εμφανίσουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, ενώ πιο οικονομικοί ελληνικοί προορισμοί ενδέχεται να επηρεαστούν δυσμενέστερα λόγω της ευαισθησίας των τιμών τους.