Κρίσιμες εξελίξεις στο Ισραήλ: Η Τουρκία, τα τρία μεγάλα μέτωπα από τη Συρία μέχρι τη Συρία και την Αν. Μεσόγειο και τα ερωτήματα για την επόμενη ημέρα – Πως επηρεάζονται τα Εθνικά μας συμφέροντα εάν αποχωρήσει ο Νετανιάχου από την Πρωθυπουργία;

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία αποκτά ολοένα μεγαλύτερο βάθος, ξεπερνώντας την προσωπική σύγκρουση του Μπενιαμίν Νετανιάχου με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Από τη Συρία μέχρι τη Γάζα και την Ανατολική Μεσόγειο, οι δύο χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με διαφορετικές στρατηγικές επιδιώξεις, ενώ η πιθανότητα αλλαγής κυβέρνησης στο Ισραήλ ανοίγει τη συζήτηση για το αν μπορεί να υπάρξει αποκλιμάκωση.

Το βασικό ερώτημα είναι εάν η αποχώρηση του Νετανιάχου θα μπορούσε να αλλάξει την πορεία των σχέσεων ή αν η αντιπαράθεση έχει πλέον αποκτήσει τέτοια δυναμική, ώστε να συνεχιστεί ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται στην εξουσία. Οι αναλύσεις που εξετάζουν τις θέσεις της ισραηλινής αντιπολίτευσης δείχνουν ότι ενδέχεται να υπάρξουν αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης της Άγκυρας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα εξαφανιστούν οι βαθύτερες διαφωνίες.

Η ΑΓΚΥΡΑ ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΤΩΝ ΙΣΡΑΗΛΙΝΩΝ ΑΝΗΣΥΧΙΩΝ

Στο Ισραήλ, η αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή αντιμετωπίζεται από σημαντικό μέρος του πολιτικού και αμυντικού κατεστημένου ως παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει τις ισορροπίες ασφαλείας.

Η ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στη Συρία, οι φιλοδοξίες της Άγκυρας για μεγαλύτερο ρόλο στη μεταπολεμική Γάζα και η αντιπαράθεση στην Ανατολική Μεσόγειο τροφοδοτούν τις ανησυχίες της ισραηλινής πλευράς.

Η συζήτηση δεν περιορίζεται στον Νετανιάχου. Πολιτικοί που βρίσκονται απέναντί του έχουν επίσης εκφράσει προβληματισμό για τις περιφερειακές επιδιώξεις της Τουρκίας, αν και δεν συμφωνούν όλοι ως προς το πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί η Άγκυρα.

Αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της υπόθεσης: ακόμη και αν αλλάξει η ισραηλινή κυβέρνηση, η Τουρκία ενδέχεται να εξακολουθήσει να θεωρείται σημαντικός στρατηγικός παράγοντας που απαιτεί προσεκτική διαχείριση.

Η ΣΥΡΙΑ, ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΕΔΙΟ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗΣ

Η Συρία βρίσκεται στο επίκεντρο της έντασης. Μετά την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ, η Τουρκία επιδιώκει να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της νέας κατάστασης, διατηρώντας ισχυρή στρατιωτική και πολιτική παρουσία.

Για το Ισραήλ, η προοπτική ενίσχυσης των τουρκικών στρατιωτικών δυνατοτήτων σε συριακό έδαφος εγείρει ζητήματα ασφάλειας και ελευθερίας επιχειρησιακών κινήσεων. Οι ισραηλινές επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Συρία, τις οποίες η ισραηλινή πλευρά έχει συνδέσει με την αποτροπή τουρκικής στρατιωτικής ανάπτυξης, έχουν επιβαρύνει περαιτέρω το κλίμα.

Ωστόσο, στο εσωτερικό του Ισραήλ υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις για το κατά πόσο τέτοιες ενέργειες ενισχύουν την ασφάλεια ή αυξάνουν τον κίνδυνο μιας ευρύτερης σύγκρουσης. Ορισμένοι πολιτικοί υποστηρίζουν την αυστηρή αποτροπή, ενώ άλλοι προκρίνουν περισσότερη διπλωματία και μηχανισμούς αποφυγής επεισοδίων.

Το ενδεχόμενο ενός λάθους υπολογισμού παραμένει ένας από τους βασικούς κινδύνους, καθώς οι στρατιωτικές κινήσεις και των δύο πλευρών μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές αντιδράσεις.

ΓΑΖΑ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΟ: ΤΟ ΧΑΣΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΛΕΙΝΕΙ ΕΥΚΟΛΑ

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά τη Γάζα και τη μελλοντική διοίκησή της. Η Τουρκία επιδιώκει ενεργότερο ρόλο στις περιφερειακές εξελίξεις και υποστηρίζει την παλαιστινιακή υπόθεση, ενώ η ισραηλινή πλευρά αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα την προοπτική τουρκικής συμμετοχής στις μεταπολεμικές ρυθμίσεις.

Οι διαφωνίες αυτές δεν αφορούν μόνο τις προσωπικές σχέσεις των δύο ηγετών. Συνδέονται με διαφορετικές αντιλήψεις για την ασφάλεια, την περιφερειακή επιρροή και το ποιος θα έχει λόγο στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας στη Γάζα.

Ακόμη και μια νέα ισραηλινή κυβέρνηση θα βρισκόταν μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις. Θα μπορούσε να επιδιώξει πιο προσεκτικούς διπλωματικούς χειρισμούς, αλλά θα έπρεπε παράλληλα να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες για την ασφάλεια και τις αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας.

ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΣ: Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ

Η αντιπαράθεση Ισραήλ–Τουρκίας επηρεάζει και τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου το Ισραήλ έχει αναπτύξει στενές σχέσεις με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η συνεργασία αυτή περιλαμβάνει τομείς όπως η άμυνα, η ενέργεια και η περιφερειακή ασφάλεια. Δεν δημιουργήθηκε αποκλειστικά επί Νετανιάχου, αλλά έχει οικοδομηθεί σταδιακά από διαδοχικές ισραηλινές κυβερνήσεις.

Υπάρχει, μάλιστα, προηγούμενο εξομάλυνσης των σχέσεων με την Τουρκία χωρίς να εγκαταλειφθούν οι δεσμοί με Αθήνα και Λευκωσία. Το 2022, επί των κυβερνήσεων Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ, οι διπλωματικές σχέσεις Ισραήλ–Τουρκίας αποκαταστάθηκαν πλήρως.

Το προηγούμενο αυτό δείχνει ότι η διπλωματική προσέγγιση δεν είναι αδύνατη. Δεν εγγυάται, ωστόσο, ότι οι σημερινές συνθήκες μπορούν να οδηγήσουν εύκολα σε ανάλογο αποτέλεσμα, καθώς η ένταση γύρω από τη Συρία και τη Γάζα είναι πλέον ιδιαίτερα αυξημένη.

ΤΙ ΘΑ ΑΛΛΑΖΕ ΑΝ ΕΦΕΥΓΕ Ο ΝΕΤΑΝΙΑΧΟΥ;

Η αποχώρηση του Νετανιάχου θα μπορούσε να μεταβάλει τον τόνο της ισραηλινής πολιτικής και να δημιουργήσει περιθώρια για διαφορετικές διπλωματικές πρωτοβουλίες. Δεν θα εξαφάνιζε, όμως, αυτομάτως τις αντιθέσεις με την Τουρκία.

Οι πολιτικές δυνάμεις της ισραηλινής αντιπολίτευσης εμφανίζουν διαφοροποιήσεις ως προς τα μέσα αντιμετώπισης της Άγκυρας, αλλά αρκετές από τις ανησυχίες τους για την τουρκική παρουσία στη Συρία και τον ρόλο της στη Γάζα παραμένουν κοινές.

Παράλληλα, η όποια προσπάθεια προσέγγισης θα εξαρτιόταν και από τις επιλογές της τουρκικής κυβέρνησης. Χωρίς αλλαγές ή συμβιβασμούς και από τις δύο πλευρές, μια αλλαγή ηγεσίας στο Ισραήλ δεν θα αρκούσε για να ανατρέψει το σημερινό κλίμα.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ: ΑΠΟΚΛΙΜΑΚΩΣΗ Ή ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ ΚΡΙΣΗΣ;

Η αντιπαράθεση Ισραήλ–Τουρκίας δεν αποτελεί απλώς μια προσωπική διαμάχη δύο ηγετών. Αγγίζει τη στρατιωτική παρουσία στη Συρία, τη μεταπολεμική πορεία της Γάζας και την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Ουάσιγκτον έχει επίσης λόγο να αποτρέψει μια άμεση σύγκρουση ανάμεσα σε δύο σημαντικούς περιφερειακούς παράγοντες, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές επιπλοκές για την ευρύτερη περιοχή.

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο ποιος θα βρίσκεται στην ηγεσία του Ισραήλ, αλλά αν θα υπάρξουν οι προϋποθέσεις για ουσιαστική αποκλιμάκωση. Μέχρι τότε, η Συρία, η Γάζα και η Ανατολική Μεσόγειος παραμένουν τα βασικά πεδία όπου θα κριθεί η πορεία των σχέσεων Άγκυρας και Ιερουσαλήμ.