Κύκλωμα αρχαιοκάπηλων: Τα κωδικά συνθήματα και τα εκρηκτικά – Κακουργηματικές διώξεις στους 14 

Βαρύ κατηγορητήριο αντιμετωπίζουν 14 από τους 23 συλληφθέντες για την εμπλοκή τους σε εγκληματικά δίκτυα αρχαιοκαπηλίας, οι οποίοι οδηγήθηκαν το πρωί της Παρασκευής στο Δικαστικό Μέγαρο Θεσσαλονίκης. Οι υπόλοιποι εννέα κατηγορούμενοι παραπέμφθηκαν στον εισαγγελέα Σερρών.

Οι κατηγορίες του κυκλώματος αρχαιοκάπηλων περιλαμβάνουν τη σύσταση εγκληματικής οργάνωσης, παράνομη ανασκαφή, υπεξαίρεση και διακίνηση αρχαιολογικών ευρημάτων, καθώς και παράνομη εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών. Επιπλέον, τους βαραίνουν αδικήματα που σχετίζονται με την κατοχή ανιχνευτών μετάλλων, πυρομαχικών και εκρηκτικών υλών.

Η επιχείρηση αποκάλυψε ένα πολυπλόκαμο δίκτυο παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων, με διεθνείς διασυνδέσεις.

Οι δε κατηγορούμενοι έλαβαν προθεσμία για τις απολογίες τους και μέχρι τότε παραμένουν υπό κράτηση.

Μυστική επιχείρηση της ΕΛ.ΑΣ. – Τρεις εγκληματικές οργανώσεις σε δράση

Οι αρχές παρακολουθούσαν τις κινήσεις των εμπλεκομένων από τον Σεπτέμβριο του 2024. Μέσα από πολύμηνη έρευνα, αποκαλύφθηκε ότι τρεις διαφορετικές εγκληματικές οργανώσεις δραστηριοποιούνταν στον χώρο της αρχαιοκαπηλίας, εκτελώντας παράνομες ανασκαφές και διακινώντας αρχαία μνημεία εντός και εκτός Ελλάδας.

Διαπιστώθηκε ότι οι ομάδες λειτουργούσαν με οργανωμένη μεθοδολογία, χρησιμοποιώντας ανιχνευτές μετάλλων, διασκοπικά μηχανήματα και ακόμη και εκρηκτικά TNT για να φτάσουν στα αρχαία αντικείμενα.

Δύο από τις οργανώσεις επικεντρώνονταν στην υπεξαίρεση, την παράνομη διακίνηση και εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών. Η τρίτη οργάνωση, πέρα από αυτά, είχε ως βασική δραστηριότητα την αναζήτηση θησαυρών, όπως λίρες και άλλα πολύτιμα αντικείμενα.

Οι έρευνες γίνονταν τόσο από μέλη των οργανώσεων όσο και από συνεργάτες, ενώ είχαν στρατολογηθεί άτομα που κατείχαν ήδη παράνομα αρχαία και επιθυμούσαν να τα διαθέσουν προς πώληση.

Η πρώτη οργάνωση: Το δίκτυο διακίνησης και ο «διευθυντής»

Η πρώτη εγκληματική ομάδα είχε αναθέσει σε συγκεκριμένο μέλος τον ρόλο της καταγραφής των ευρημάτων, με φωτογραφίες που αποστέλλονταν ηλεκτρονικά στον αρχηγό. Ο τελευταίος αποφάσιζε για τη μεταπώλησή τους, εξασφαλίζοντας υψηλότερη τιμή από την αρχική αγορά.

Ο φερόμενος ως «διευθυντής» δεν ήταν άγνωστος στις αρχές, καθώς είχε απασχολήσει ξανά στο παρελθόν για παρόμοιες υποθέσεις. Οι έρευνες έδειξαν ότι είχε αναπτύξει ένα ευρύ δίκτυο επαφών, τόσο εντός της Ελλάδας όσο και στο εξωτερικό, διευκολύνοντας τη διακίνηση των αρχαίων αντικειμένων. Σε τουλάχιστον μία περίπτωση, συντόνισε την εξαγωγή αρχαιοτήτων στη Γερμανία.

Τα συνθηματικά του κυκλώματος αρχαιοκαπηλίας

Τα μέλη των οργανώσεων επικοινωνούσαν κυρίως μέσω προσωπικών συναντήσεων, λαμβάνοντας αυστηρά μέτρα αποφυγής παρακολούθησης. Χρησιμοποιούσαν εναλλακτικές διαδρομές, απέφευγαν ελέγχους και πραγματοποιούσαν τις συναλλαγές σε ασφαλή σημεία.

Σε τηλεφωνικές συνομιλίες, χρησιμοποιούσαν κωδικοποιημένες λέξεις για να μην εντοπιστούν από τις αρχές. Κάποιες από αυτές ήταν:

• «Ψαχτήρια» – Άτομα που πραγματοποιούσαν παράνομες ανασκαφές.
• «Κοπή ξύλων» – Κωδική ονομασία για τις παράνομες αρχαιολογικές έρευνες.
• «Μασίνι» / «Μηχανάκι» – Ανιχνευτής μετάλλων.
• «Ξύλα» / «Κρασιά» – Αρχαία μνημεία.
• «Μπερεκέτια» – Πολύτιμα αρχαιολογικά ευρήματα.
• «Μαύρα» – Χάλκινα νομίσματα με οξείδωση.
• «Άσπρα» – Χρυσά ή ασημένια νομίσματα μεγάλης αξίας.
• «Να πάμε καμία βόλτα» – Έναρξη παράνομης αρχαιολογικής έρευνας.

Ο ρόλος του υπαλλήλου της Εφορείας Αρχαιοτήτων

Η δεύτερη εγκληματική ομάδα λειτουργούσε με παρόμοιο τρόπο, αλλά είχε στις τάξεις της έναν υπάλληλο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών. Ο συγκεκριμένος, που είχε ρόλο-κλειδί, καθοδηγούσε τις ανασκαφές και χρησιμοποιούσε την υπηρεσιακή του ταυτότητα για να αποφύγει ελέγχους.

Η τρίτη οργάνωση φέρεται να είχε προχωρήσει σε λαθρανασκαφές στον Τύμβο Καστά και την περιοχή της Αμφίπολης.

Η αστυνομική επιχείρηση και τα κατασχεθέντα ευρήματα

Η ΕΛ.ΑΣ. οργάνωσε εκτεταμένη επιχείρηση με συμμετοχή 160 αστυνομικών, πραγματοποιώντας έρευνες σε 40 σπίτια και επαγγελματικούς χώρους.

Κατά τις έρευνες κατασχέθηκαν:

• Μία πήλινη κεφαλή, ένα ασημένιο άγαλμα, 18 δαχτυλίδια, τρία βραχιόλια, τρία αγαλματίδια, μία επιτύμβια στήλη.
• Ένα κράνος ιλλυρικού τύπου.
• Χιλιάδες νομίσματα από διαφορετικές περιόδους.
• Θρησκευτικές εικόνες, μεταξύ των οποίων ένα τρίπτυχο με τη Θεοτόκο.
• Δεκάδες ανιχνευτές μετάλλων και συσκευές εδαφοδιασκόπησης.
• 74.090 ευρώ σε μετρητά.
• Όπλα και διόπτρες.
• Εκρηκτική ύλη TNT συνολικού βάρους 942 γραμμαρίων.

Σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης, τα περισσότερα κατασχεθέντα εμπίπτουν στη νομοθεσία περί πολιτιστικής κληρονομιάς. Η διαδικασία καταγραφής των πειστηρίων συνεχίζεται.