Λευκάδα: Oι σειριακοί αριθμοί και το λογισμικό αναμένεται να «ξεκλειδώσουν» το μυστήριο του ουκρανικού θαλάσσιου drone Magura V3- 100 κιλά εκρηκτικά κουβαλούσε το μη επανδρωμένο σκάφος

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η έρευνα των εξειδικευμένων στελεχών των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και των αρμόδιων υπηρεσιών ασφαλείας σχετικά με το θαλάσσιο μη επανδρωμένο σκάφος που εντοπίστηκε στη θαλάσσια περιοχή της Λευκάδας.

Το περιστατικό έχει σημάνει συναγερμό, τόσο λόγω των τεχνικών χαρακτηριστικών της πλατφόρμας όσο και εξαιτίας του ενδεχόμενου να επρόκειτο για αποστολή υψηλής επιχειρησιακής επικινδυνότητας.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις που προκύπτουν από την τεχνική ανάλυση, το μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας φέρεται να μετέφερε περίπου 30 κιλά εκρηκτικής ύλης και να είχε σχεδιαστεί ως drone καμικάζι, ικανό για αποστολή πλήγματος σε θαλάσσιους ή παράκτιους στόχους.

Ωστόσο, το πιο καθοριστικό στοιχείο της έρευνας είναι ότι οι ειδικοί έχουν ήδη εντοπίσει σειριακούς αριθμούς σε επιμέρους συστήματα, καθώς και ψηφιακά αποτυπώματα στο ενσωματωμένο λογισμικό. Τα δεδομένα αυτά θεωρούνται κρίσιμα, καθώς ενδέχεται να αποκαλύψουν όχι μόνο τον κατασκευαστή, αλλά και τη διαδρομή προμήθειας και τεχνικής υποστήριξης του συστήματος.

Πιθανή απώλεια ελέγχου πριν την προσάραξη

Από τα μέχρι τώρα στοιχεία προκύπτει ότι το drone φαίνεται να είχε τεθεί εκτός επιχειρησιακού ελέγχου πριν καταλήξει στις ακτές της Λευκάδας, γεγονός που πιθανώς εξηγεί και το γιατί δεν ενεργοποιήθηκε η εκρηκτική του γόμωση.

Τα δεδομένα που έχουν ανακτηθεί δείχνουν ότι το σύστημα διέθετε ενσωματωμένες δικλείδες ασφαλείας, καθώς και πρωτόκολλα αυτοκαταστροφής σε περίπτωση απώλειας επικοινωνίας με τον χειριστή ή το κέντρο ελέγχου. Παρ’ όλα αυτά, για λόγους που παραμένουν υπό διερεύνηση, ο μηχανισμός αυτός δεν λειτούργησε όπως είχε προβλεφθεί.

Το σενάριο τεχνικής βλάβης

Οι αναλυτές που συμμετέχουν στην αξιολόγηση θεωρούν ιδιαίτερα πιθανό το ενδεχόμενο τεχνικής αστοχίας, είτε στο σύστημα επικοινωνίας είτε στο δορυφορικό σύστημα πλοήγησης, που οδήγησε το USV σε ανεξέλεγκτη πορεία μέχρι την εξάντληση των δυνατοτήτων του.

Πρόκειται για χαρακτηριστική λειτουργική πρόκληση των σύγχρονων θαλάσσιων drones, τα οποία βασίζονται σε συνδυασμό GPS, αδρανειακών συστημάτων ναυτιλίας και ζεύξεων δεδομένων, προκειμένου να επιχειρούν σε μεγάλες αποστάσεις χωρίς ανθρώπινη παρουσία επί της πλατφόρμας.

Σύμφωνα με τα έως τώρα ευρήματα, το λογισμικό του drone περιλάμβανε τρία βασικά σενάρια λειτουργίας:

πλήρη τηλεχειρισμό από σταθμό ελέγχου,
ημιαυτόνομη πλοήγηση μέσω προκαθορισμένων waypoints,
και διαδικασία αυτοκαταστροφής σε περίπτωση απώλειας σύνδεσης ή παρεμβολών.

Το γεγονός ότι δεν σημειώθηκε έκρηξη ενισχύει την εκτίμηση ότι είτε υπήρξε αστοχία στο κύκλωμα πυροδότησης είτε το σκάφος υπέστη απότομη απώλεια ισχύος πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία ενεργοποίησης.

Σειριακοί αριθμοί και ψηφιακά ίχνη στο μικροσκόπιο

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται πλέον στην ανάλυση των ηλεκτρονικών συστημάτων, τα οποία ανακτήθηκαν σε μεγάλο βαθμό ακέραια.

Πηγές με γνώση της έρευνας αναφέρουν ότι έχουν εντοπιστεί σειριακοί αριθμοί σε κρίσιμα υποσυστήματα, όπως μονάδες επικοινωνίας, ελεγκτές πτήσης και συστήματα πλοήγησης. Παράλληλα, το ενσωματωμένο λογισμικό θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό εύρημα, καθώς μπορεί να αποκαλύψει την αρχιτεκτονική του συστήματος και ενδεχομένως την προέλευσή του.

Οι ειδικοί επιχειρούν ήδη να ανακτήσουν και να αναλύσουν δεδομένα που περιλαμβάνουν:

γραμμές κώδικα,
ψηφιακές υπογραφές,
στοιχεία κατασκευαστή,
αρχεία παραμετροποίησης,
δεδομένα γεωεντοπισμού,
καταγεγραμμένες διαδρομές,
αλλά και ενδεχόμενες δοκιμαστικές αποστολές.

Όπως σημειώνουν πηγές του OnAlert, δεν αποκλείεται μέσω της ανάλυσης να προκύψουν στοιχεία που θα οδηγήσουν στην ταυτοποίηση της εταιρείας ή του εργαστηρίου ανάπτυξης, καθώς τέτοιου τύπου συστήματα συχνά φέρουν «κρυφά» ψηφιακά ίχνη στο firmware ή στον πηγαίο κώδικα.

Σημαντική ευκαιρία για τις Ένοπλες Δυνάμεις

Η υπόθεση αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη προσοχή, όχι μόνο λόγω του κινδύνου που συνεπάγεται η μεταφορά εκρηκτικών, αλλά και επειδή προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία μελέτης ενός σύγχρονου θαλάσσιου μη επανδρωμένου συστήματος.

Τα τελευταία χρόνια, τα USV τύπου καμικάζι έχουν αναδειχθεί σε καθοριστικό παράγοντα στις ναυτικές επιχειρήσεις, έχοντας αποδείξει ότι μπορούν να πλήξουν ακόμη και μεγάλες μονάδες με σχετικά χαμηλό κόστος.

Η ανάκτηση ενός σχεδόν άθικτου συστήματος δίνει τη δυνατότητα για εις βάθος εξέταση κρίσιμων τεχνολογικών παραμέτρων, όπως:

συστήματα επικοινωνίας,
κεραίες και ζεύξεις δεδομένων,
αισθητήρες και συστήματα στόχευσης,
διαχείριση ενέργειας,
πλοήγηση,
και ενσωμάτωση της εκρηκτικής κεφαλής.

Τα συμπεράσματα αναμένεται να αξιοποιηθούν άμεσα στην ανάπτυξη anti-drone τεχνολογιών και στη βελτίωση της επιτήρησης κρίσιμων θαλάσσιων περιοχών.

Η ευρύτερη εικόνα των θαλάσσιων drones

Το περιστατικό της Λευκάδας έρχεται να επιβεβαιώσει ότι τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας συνιστούν πλέον μια υπαρκτή και εξελισσόμενη απειλή.

Τα σύγχρονα USV διαθέτουν υψηλές ταχύτητες, χαμηλό ίχνος εντοπισμού και δυνατότητα μεταφοράς σημαντικού φορτίου εκρηκτικών, ενώ το χαμηλό κόστος τους επιτρέπει τη μαζική επιχειρησιακή χρήση τους σε επιθέσεις κορεσμού.

Η ανησυχία των επιτελείων επικεντρώνεται στο γεγονός ότι τέτοιες πλατφόρμες μπορούν να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο εναντίον πολεμικών πλοίων, αλλά και εναντίον λιμενικών εγκαταστάσεων, εμπορικών πλοίων, ενεργειακών υποδομών και κρίσιμων παράκτιων στόχων.

Reverse engineering και επόμενη μέρα

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στις δυνατότητες reverse engineering από ελληνικής πλευράς.

Στρατιωτικές πηγές εκτιμούν ότι η κατάσταση στην οποία βρέθηκε το drone προσφέρει μια εξαιρετικά σπάνια ευκαιρία πλήρους τεχνικής αποδόμησης του συστήματος. Η ανάλυση λογισμικού, ηλεκτρονικών, υλικών και συνολικής αρχιτεκτονικής μπορεί να οδηγήσει σε πολύτιμα συμπεράσματα τόσο για τον συγκεκριμένο τύπο όσο και για τη γενικότερη φιλοσοφία ανάπτυξης αντίστοιχων πλατφορμών.

Η διαδικασία αυτή θεωρείται κρίσιμη για:

ανάπτυξη συστημάτων παρεμβολής,
ενίσχυση δυνατοτήτων ηλεκτρονικού πολέμου,
βελτίωση anti-drone άμυνας,
αλλά και πιθανή εγχώρια ανάπτυξη παρόμοιων τεχνολογιών.

Η υπόθεση της Λευκάδας ανοίγει έτσι ένα νέο πεδίο προβληματισμού για την ασφάλεια στο θαλάσσιο περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τη ραγδαία εξέλιξη των μη επανδρωμένων συστημάτων και τις προκλήσεις που αυτά δημιουργούν για τις σύγχρονες αμυντικές δομές.