Λήγει η Συνθήκη New START: Καταρρέει το τελευταίο ανάχωμα του Ψυχρού Πολέμου και ΗΠΑ – Ρωσία μπαίνουν σε εποχή απόλυτης ελευθερίας πυρηνικής ισχύος! – Ο Τραμπ αδιαφορεί, το Κρεμλίνο προειδοποιεί και το Ρολόι της Αποκάλυψης τρέχει

Μια ιστορική τομή για την παγκόσμια ασφάλεια σημειώνεται με τη λήξη της συνθήκης New START, της τελευταίας ενεργής συμφωνίας ελέγχου πυρηνικών όπλων ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία. Από την Πέμπτη και έπειτα, για πρώτη φορά από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις του κόσμου θα λειτουργούν χωρίς κανένα δεσμευτικό πλαίσιο, χωρίς ανώτατα όρια και χωρίς μηχανισμούς επιθεώρησης, οδηγώντας τον πλανήτη σε ένα επικίνδυνο, αχαρτογράφητο τοπίο.

Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, η Ρωσία έχασε μεγάλο μέρος της γεωπολιτικής, οικονομικής και στρατηγικής της ισχύος. Το κράτος που ο Ρόναλντ Ρέιγκαν είχε χαρακτηρίσει «αυτοκρατορία του κακού» συρρικνώθηκε, αφήνοντας πίσω του μια χώρα με μειωμένη επιρροή. Όμως ένα στοιχείο παρέμεινε ανέγγιχτο: το πυρηνικό της οπλοστάσιο. Αυτή ακριβώς η ισχύς διατηρούσε τη Μόσχα ισότιμο συνομιλητή της Ουάσινγκτον, κρατώντας ανοιχτό το κανάλι της «υπέρτατης» διπλωματίας.

Η ισορροπία αυτή επισφραγίστηκε το 2010, όταν ο Μπαράκ Ομπάμα και ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ υπέγραψαν τη New START, μια συμφωνία που περιόριζε δραστικά τον αριθμό των ανεπτυγμένων στρατηγικών πυρηνικών κεφαλών και εισήγαγε αυστηρούς μηχανισμούς επιθεώρησης. Για χρόνια, η συνθήκη λειτουργούσε ως το τελευταίο δίχτυ ασφαλείας απέναντι σε έναν ανεξέλεγκτο πυρηνικό ανταγωνισμό.

Σήμερα, όμως, αυτό το δίχτυ κόβεται. Με τη λήξη της New START, καταρρέει και ο τελευταίος πυλώνας ελέγχου εξοπλισμών μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Η Ουάσινγκτον κατηγορεί τη Μόσχα για παραβίαση των όρων και άρνηση επιθεωρήσεων, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ αντιμετωπίζει το τέλος της συνθήκης σχεδόν με αδιαφορία. «Αν τελειώσει, τελείωσε», είχε δηλώσει ο Αμερικανός πρόεδρος, αφήνοντας ανοιχτό μόνο το ενδεχόμενο μιας αόριστης, «καλύτερης» συμφωνίας στο μέλλον.

Στον αντίποδα, η Μόσχα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Ο Μεντβέντεφ μίλησε για επιτάχυνση του «Ρολογιού της Αποκάλυψης», προειδοποιώντας ότι η ανθρωπότητα πλησιάζει επικίνδυνα σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή. Το Κρεμλίνο δηλώνει ότι πρότεινε παράταση της συνθήκης, χωρίς ποτέ να λάβει απάντηση, και κάνει λόγο για μια εξέλιξη εξαιρετικά επικίνδυνη για τη στρατηγική σταθερότητα.

Πίσω από τις ρωσικές προειδοποιήσεις, όμως, κρύβεται και ένας βαθύτερος φόβος: η ανεξέλεγκτη πυρηνική υπεροχή των ΗΠΑ. Η Ουάσινγκτον εξετάζει εκ νέου σενάρια πυρηνικού επανεξοπλισμού που θυμίζουν σκοτεινές δεκαετίες του Ψυχρού Πολέμου, όπως η επαναφορά πυρηνικά εξοπλισμένων πολεμικών πλοίων. Μια τέτοια κούρσα εξοπλισμών θα ήταν αδύνατο να ακολουθηθεί από τη σημερινή Ρωσία, με τις περιορισμένες οικονομικές της δυνατότητες.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να φέρουν στο τραπέζι και την Κίνα, η οποία αναδύεται ως τρίτη πυρηνική δύναμη, κάτι που περιπλέκει ακόμη περισσότερο το τοπίο.

Η λήξη της New START δεν είναι απλώς το τέλος μιας συνθήκης. Είναι το τέλος μιας ολόκληρης εποχής, όπου υπήρχαν κανόνες, όρια και μηχανισμοί ελέγχου στο πιο καταστροφικό οπλοστάσιο που δημιούργησε ποτέ η ανθρωπότητα. Από εδώ και πέρα, ελάχιστα στέκονται εμπόδιο στο χέρι εκείνων που κρατούν τον πυρηνικό κώδικα – και ο πλανήτης εισέρχεται σε μια περίοδο όπου το κουμπί μπορεί να πατηθεί χωρίς προειδοποίηση.