Λωρίδα της Γάζας: Ντόναλντ Τραμπ και Ισραηλινός στρατός προβλέπουν το τέλος του πολέμου, ενώ οι νεκροί αυξάνονται δραματικά

Η ανθρωπιστική κρίση στη Λωρίδα της Γάζας βαθαίνει διαρκώς, την ώρα που διατυπώνονται οι πρώτες συγκρατημένα αισιόδοξες εκτιμήσεις για πιθανή λήξη των εχθροπραξιών.

Λωρίδα της Γάζας: Ντόναλντ Τραμπ και Ισραηλινός στρατός προβλέπουν το τέλος του πολέμου, ενώ οι νεκροί αυξάνονται δραματικά

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και ανώτατοι αξιωματούχοι του ισραηλινού στρατού (IDF) αφήνουν να εννοηθεί ότι πλησιάζει η ολοκλήρωση της στρατιωτικής εκστρατείας και η επίτευξη συμφωνίας. Σύμφωνα με το παλαιστινιακό Υπουργείο Υγείας, οι νεκροί από τις ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα έχουν πλέον φτάσει τους 56.500, ενώ οι τραυματίες ξεπερνούν τις 133.000 από την 7η Οκτωβρίου 2023. Μόνο το τελευταίο 24ωρο καταγράφηκαν πάνω από 85 νεκροί και 365 τραυματίες. Οι αρχές προειδοποιούν ότι πολλοί άνθρωποι παραμένουν εγκλωβισμένοι ή νεκροί κάτω από τα συντρίμμια, αδύνατον να προσεγγιστούν από διασώστες λόγω των συνεχιζόμενων βομβαρδισμών.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες εκτεταμένης βίας, ο Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε με δημόσιες δηλώσεις στις οποίες εξέφρασε την εκτίμηση πως επίκειται συμφωνία Ισραήλ–Χαμάς για την απελευθέρωση ομήρων και κατάπαυση πυρός. «Είναι μια τρομερή κατάσταση στη Γάζα», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Νομίζω ότι είμαστε κοντά… Πιστεύουμε ότι μέσα στην επόμενη εβδομάδα θα έχουμε κατάπαυση του πυρός». Αν και τόνισε ότι οι ΗΠΑ δεν εμπλέκονται επίσημα, παραδέχθηκε πως «στην πράξη είμαστε μέσα. Άνθρωποι πεθαίνουν».

Παρά την εμφανή του αισιοδοξία, δεν είναι σαφές αν οι δηλώσεις του βασίζονται σε απτές διπλωματικές εξελίξεις ή αποτελούν περισσότερο προσωπική εκτίμηση. Σε κάθε περίπτωση, η αμερικανική πίεση θεωρείται κρίσιμη παράμετρος, καθώς και το ισραηλινό γενικό επιτελείο φέρεται να συναινεί στην ανάγκη σταδιακού τερματισμού των επιχειρήσεων και συνολικής συμφωνίας που θα περιλαμβάνει και την επιστροφή των ομήρων.

Ιστορικό συγκρίσεων και προηγούμενες παρεμβάσεις

Η συζήτηση για κατάπαυση πυρός στη Γάζα ανακαλεί στη μνήμη την πρόσφατη κλιμάκωση στο Ιράν. Στις 13 Ιουνίου, ο Τραμπ είχε δώσει στήριξη στον Μπενιαμίν Νετανιάχου για στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν, με τις ΗΠΑ να συμμετέχουν άμεσα στις 22 Ιουνίου, βομβαρδίζοντας εγκαταστάσεις στο Φορντό. Στη συνέχεια, ο ίδιος έσπευσε να ανακοινώσει κατάπαυση πυρός.

Πριν λίγες ημέρες, με μια ασυνήθιστη δήλωση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρενέβη ευθέως στις εσωτερικές πολιτικές διαδικασίες του Ισραήλ, ζητώντας την ακύρωση της δίκης Νετανιάχου και δεσμευόμενος ότι οι ΗΠΑ «θα τον σώσουν», όπως –κατά δήλωσή του– «έσωσαν» και το Ισραήλ στην υπόθεση Ιράν.

Λωρίδα της Γάζας: Ντόναλντ Τραμπ και Ισραηλινός στρατός προβλέπουν το τέλος του πολέμου, ενώ οι νεκροί αυξάνονται δραματικά

Αναλυτές εκτιμούν ότι η αμερικανική πίεση συνάδει με τις εκτιμήσεις της στρατιωτικής ηγεσίας του Ισραήλ. Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου, Εγιάλ Ζαμίρ, επισκεπτόμενος στρατεύματα στη Γάζα την Παρασκευή, δήλωσε ότι οι IDF πλησιάζουν στην ολοκλήρωση των επιχειρησιακών τους στόχων για την παρούσα φάση. Ανέφερε επίσης ότι η στρατιωτική πίεση στο Ιράν «βοηθά στην επίτευξη των στόχων μας στη Γάζα», υποδηλώνοντας ότι οι δύο κρίσεις συνδέονται σε επίπεδο στρατηγικού σχεδιασμού.

Η δήλωση του Ζαμίρ θεωρείται ενδεικτική μιας αυξανόμενης τάσης εντός της στρατιωτικής ηγεσίας που υποστηρίζει τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα μέσω συνολικής συμφωνίας για την επιστροφή των ομήρων. Ωστόσο, οι τρέχουσες επιχειρήσεις –κατεδαφίσεις κτιρίων, επιθέσεις σε μικρές ομάδες μαχητών και καθημερινές απώλειες κοντά σε σημεία διανομής ανθρωπιστικής βοήθειας– εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητά τους και την ευρύτερη στρατηγική.

Το ζήτημα των ομήρων και οι πολιτικοί υπολογισμοί

Παράλληλα, η στρατιωτική επιτυχία του Ισραήλ στο Ιράν δεν σχετίζεται άμεσα με τις εξελίξεις στη Γάζα, αλλά αξιοποιείται από την ηγεσία των IDF ως διαπραγματευτικός μοχλός για την απελευθέρωση των ομήρων. Οι δηλώσεις Ζαμίρ αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς δεν φέρει το πολιτικό βάρος της αποτυχίας που χρεώνεται στην κυβέρνηση Νετανιάχου για την αιφνιδιαστική επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο στενός συνεργάτης του Νετανιάχου, Νάθαν Εσέλ, φέρεται να δήλωσε πως μέχρι τις εκλογές «όλοι θα έχουν ξεχάσει την τραγωδία της 7ης Οκτωβρίου» – ισχυρισμός που χαρακτηρίζεται ανεδαφικός και κυνικός, καθώς η σφαγή στις ισραηλινές κοινότητες στα σύνορα της Γάζας παραμένει ανεξίτηλη στη συλλογική μνήμη και θα αποτελέσει αναπόφευκτο σημείο πολιτικής λογοδοσίας.

Η υπόθεση των ομήρων αποτελεί μέρος ευρύτερων γεωπολιτικών επιδιώξεων, περιλαμβανομένης της αμερικανικής προσπάθειας διαμόρφωσης ενός νέου στρατηγικού άξονα στην περιοχή και της εξομάλυνσης των σχέσεων Ισραήλ–Σαουδικής Αραβίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και η ειδική μονάδα του IDF για ομήρους και αγνοούμενους δεν συμμετέχει άμεσα στις κρίσιμες διαπραγματεύσεις, οι οποίες διεξάγονται σε πολύ περιορισμένο επίπεδο.

Λωρίδα της Γάζας: Ντόναλντ Τραμπ και Ισραηλινός στρατός προβλέπουν το τέλος του πολέμου, ενώ οι νεκροί αυξάνονται δραματικά

Εσωτερική βία και ακροδεξιές προκλήσεις

Στο εσωτερικό μέτωπο, οι προκλήσεις δεν περιορίζονται στη Γάζα. Την Πέμπτη σημειώθηκε δεύτερη μέσα σε μία εβδομάδα επίθεση εξτρεμιστών Εβραίων εποίκων στο παλαιστινιακό χωριό Μαλίκ, κοντά στη Ραμάλα. Αυτή τη φορά συγκρούστηκαν ευθέως με ισραηλινό τάγμα εφέδρων, με τον διοικητή και στρατιώτες να υφίστανται ξυλοδαρμό και λιθοβολισμό. Αν και ο αρχηγός του στρατού και ο Υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ καταδίκασαν την επίθεση, οι καταδίκες μοιάζουν κενές περιεχομένου όσο στην κυβέρνηση συμμετέχουν κόμματα που στηρίζουν τη βία των αποκαλούμενων «παιδιών των λόφων», διαμορφώνοντας έτσι την πολιτική του Ισραήλ στη Δυτική Όχθη και στη Γάζα.

Ενδεικτική της ανοχής προς αυτές τις ομάδες είναι η απόφαση του Κατζ, τον περασμένο Νοέμβριο, να ακυρώσει όλες τις λεγόμενες διοικητικές κρατήσεις –προληπτικές κρατήσεις χωρίς δίκη– Εβραίων εποίκων. Εκτιμάται ότι μετά το αρχικό σοκ της τελευταίας επίθεσης, οι εξτρεμιστές θα συνεχίσουν απρόσκοπτα τις βίαιες πρακτικές τους. Αν διαμορφωθεί τελικά μια συμφωνία για τη Γάζα, δεν αποκλείεται να επιχειρήσουν μια νέα, σοβαρότερη κλιμάκωση στη Δυτική Όχθη, προκειμένου να την υπονομεύσουν.