Με κομμένη την ανάσα η Παγκόσμια Οικονομία: Τι θα συμβεία εάν κλιμακωθεί η ένταση ανάμεσα σε Ιράν και ΗΠΑ; – Τα Στενά του Ορμούζ και το θρίλερ με το πετρέλαιο

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη έχει άμεση αντανάκλαση στις αγορές ενέργειας. Το πετρέλαιο αντιδρά πρώτο: οι τιμές ενσωματώνουν «ασφάλιστρο κινδύνου» κάθε φορά που αυξάνεται η πιθανότητα στρατιωτικής κλιμάκωσης ή αυστηρότερων κυρώσεων.

Το κομβικό σημείο: Στενά του Ορμούζ

Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20%–25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου (περίπου 16–17 εκατ. βαρέλια/ημέρα). Είναι ο στενός «λαιμός» που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό.

• Μερική διαταραχή (απειλές, παρενοχλήσεις δεξαμενόπλοιων, αύξηση ασφαλίστρων): άνοδος τιμών, εκτίναξη ναύλων, καθυστερήσεις.

• Προσωρινό κλείσιμο: απότομο σοκ προσφοράς, άλμα τιμών εντός ημερών.

• Παρατεταμένο κλείσιμο (χαμηλής πιθανότητας αλλά υψηλού αντίκτυπου): παγκόσμια ενεργειακή κρίση με ύφεση.

Υπάρχουν παρακαμπτήριοι αγωγοί από Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όμως η χωρητικότητά τους δεν επαρκεί για να αντικαταστήσει πλήρως τη ροή του Ορμούζ.

Πιθανά σενάρια τιμών

• Κλιμάκωση χωρίς κλείσιμο: οι τιμές μπορεί να κινηθούν 10%–25% υψηλότερα βραχυπρόθεσμα, ανάλογα με τη διάρκεια της έντασης.

• Σοβαρή διαταραχή ροών: το Brent θα μπορούσε να κινηθεί πολύ πάνω από τα τρέχοντα επίπεδα (ιστορικά, παρόμοια σοκ έχουν ωθήσει τις τιμές ακόμη και >30% σε σύντομο διάστημα).

• Εκτόνωση/συμφωνία: γρήγορη αποκλιμάκωση τιμών, μερική επιστροφή του «ασφαλίστρου κινδύνου».

Η διάσταση των κυρώσεων και της Ασίας

Η Κίνα απορροφά μεγάλο μέρος του ιρανικού αργού μέσω «σκιώδους» στόλου δεξαμενόπλοιων. Αν η Ουάσιγκτον εντείνει την επιβολή κυρώσεων (δευτερογενείς κυρώσεις σε πλοία, τράπεζες, ασφάλειες), μπορεί να περιορίσει τις ιρανικές εξαγωγές. Αυτό:

• θα σφίξει περαιτέρω την παγκόσμια προσφορά,

• θα ωθήσει την Ασία να αναζητήσει εναλλακτικούς προμηθευτές,

• θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό για διαθέσιμα φορτία.

Ποιος «απορροφά» το σοκ;

• OPEC+: διαθέτει περιορισμένη εφεδρική παραγωγική ικανότητα (κυρίως Σαουδική Αραβία). Μπορεί να αυξήσει παραγωγή, αλλά όχι άμεσα στο σύνολο της απώλειας.

• Στρατηγικά αποθέματα (ΗΠΑ, Ευρώπη, Ασία): προσφέρουν βραχυπρόθεσμη ανακούφιση, όχι μόνιμη λύση.

• Ζήτηση: υψηλές τιμές «καταστρέφουν» ζήτηση με καθυστέρηση, επιβραδύνοντας την οικονομική δραστηριότητα.

Επιπτώσεις για καταναλωτές και οικονομία

• Ακριβότερη βενζίνη/ντίζελ και μεταφορές.

• Πίεση στον πληθωρισμό και στα επιτόκια.

• Κίνδυνος επιβράδυνσης ή ύφεσης αν το σοκ είναι παρατεταμένο.

• Αύξηση κόστους για βιομηχανία και ναυτιλία.

Συμπέρασμα

Ένα πλήρες και παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα αποτελούσε σοκ μεγάλου μεγέθους για την παγκόσμια οικονομία. Το πιθανότερο, ωστόσο, σε σενάριο κλιμάκωσης είναι αυξημένη μεταβλητότητα και ακριβότερη ενέργεια, όχι μόνιμη διακοπή ροών. Οι αγορές θα παρακολουθούν στενά:

1. τη στρατιωτική ένταση στην περιοχή,

2. την επιβολή/τήρηση κυρώσεων,

3. τις κινήσεις παραγωγής της OPEC+,

4. τη στάση της Ασίας.

Αν θέλεις, μπορώ να σου δώσω και μια σύντομη εκτίμηση για το πώς θα επηρεαστούν συγκεκριμένα η Ελλάδα ή η Ευρώπη σε κάθε σενάριο.