Μέγα σκάνδαλο χειραγώγησης “γκρεμίζει” το Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης: Πάγωμα συναλλαγών, ρευστοποιήσεις κεφαλαίων και παραπομπή 38 προσώπων στη Δικαιοσύνη

Η χρηματιστηριακή αναταραχή στην Τουρκία έτυχε εκτενούς κάλυψης στον παγκόσμιο τύπο. Οι Financial Times ανέφεραν ότι υπήρξαν εκροές περίπου 1 δισ. δολαρίων από επενδυτικά κεφάλαια, σημειώνοντας ότι η αναταραχή στην αγορά συνέπεσε με μια περίοδο κατά την οποία ο Τούρκος υπουργός Οικονομικών και Οικονομικών Σιμσέκ προσπαθούσε να αποκαταστήσει τη διεθνή οικονομική αξιοπιστία της Τουρκίας με το οικονομικό του πρόγραμμα.

Οι τουρκικές αρχές ανέστειλαν τις συναλλαγές σε κεφάλαια που διαχειρίζονται επτά εταιρείες asset management και έδωσαν εντολή για τη ρευστοποίηση 130 funds, στο πλαίσιο της προσπάθειας να περιοριστούν οι επιπτώσεις μιας κερδοσκοπικής «φούσκας» που έχει κλονίσει το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης και απειλεί τις αποταμιεύσεις χιλιάδων επενδυτών, σημειώνεται στο βρετανικό δημοσίευ,α.

Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας χαλάρωσε επίσης τους όρους πρόσβασης σε ρευστότητα σε τουρκικές λίρες, προκειμένου να αποτραπούν αναγκαστικές πωλήσεις τίτλων. Παράλληλα, κρατική τράπεζα ξεκίνησε συζητήσεις για την εξαγορά δύο εταιρειών χρηματοδότησης αποταμιεύσεων που συνδέονται με την αναταραχή, ενώ η εποπτική αρχή της κεφαλαιαγοράς παρέπεμψε 38 άτομα στις εισαγγελικές αρχές για υποψίες χειραγώγησης της αγοράς.

Η αναταραχή έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για την Τουρκία, η οποία επιχειρεί να αποκαταστήσει τη διεθνή οικονομική της αξιοπιστία μέσω του προγράμματος σταθεροποίησης που εφαρμόζει ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ, πρώην οικονομολόγος και στρατηγικός αναλυτής της Merrill Lynch.

Ο βασικός χρηματιστηριακός δείκτης BIST 100, ο οποίος είχε υποχωρήσει συνολικά κατά 8% την Τρίτη και την Τετάρτη, ανέκαμψε έως και 2,5% στις πρωινές συναλλαγές της Πέμπτης μετά την ανακοίνωση των μέτρων, προτού περιορίσει μέρος των κερδών του.

«Το πρόβλημα είναι συγκεντρωμένο σε συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς κεφαλαίων και έχει προσωρινό και διαχειρίσιμο χαρακτήρα», ανέφερε η Επιτροπή Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τουρκίας, της οποίας προεδρεύει ο Σιμσέκ, μετά από έκτακτη συνεδρίαση το πρωί της Πέμπτης.

«Τα μέτρα θα επικεντρωθούν πρωτίστως στη χαλάρωση των περιορισμών ρευστότητας και στην αποτροπή του κινδύνου μετάδοσης», ανακοίνωσε η οκταμελής επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν η κεντρική τράπεζα και οι βασικές χρηματοπιστωτικές ρυθμιστικές αρχές της χώρας.

Η τελευταία φορά που η επιτροπή συγκάλεσε αντίστοιχη έκτακτη συνεδρίαση ήταν τον Μάιο, όταν δικαστήριο απομάκρυνε την ηγεσία του μεγαλύτερου κόμματος της τουρκικής αντιπολίτευσης, γεγονός που προκάλεσε ισχυρές πιέσεις στις αγορές. Είχε επίσης συνεδριάσει τον Μάρτιο, όταν ο πόλεμος στο Ιράν προκαλούσε έντονη αναταραχή στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές και ενεργειακές αγορές.

Η πτώση αυτής της εβδομάδας πυροδοτήθηκε όταν η Pusula Portföy, μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων της Κωνσταντινούπολης, ανακοίνωσε ότι ορισμένα από τα funds της δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν εγκαίρως στα αιτήματα εξαγοράς των επενδυτών.

Ανησυχώντας για τις αποταμιεύσεις τους, πολλοί μικροεπενδυτές έσπευσαν να αποσύρουν τα χρήματά τους, σε μια κατάσταση που οι αναλυτές χαρακτήρισαν «φυγή από τα funds».

Μια δεύτερη εταιρεία διαχείρισης κεφαλαίων, η Tera Portföy, ανακοίνωσε ότι δύο δικά της funds δεν μπόρεσαν επίσης να εξυπηρετήσουν εγκαίρως τις εντολές εξαγοράς, ενώ μια τρίτη εταιρεία, η Atlas Portföy, παρέτεινε τον χρόνο αναμονής για την εξαγορά ορισμένων κεφαλαίων. Τα συνολικά υπό διαχείριση περιουσιακά στοιχεία των τριών ομίλων ανέρχονταν περίπου στα 29 δισ. δολάρια.

Σύμφωνα με αναλυτές, οι τουρκικές οικονομικές αρχές φαίνεται να εφαρμόζουν μια στρατηγική τριών αξόνων για να περιορίσουν το πρόβλημα.

Πρώτον, η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας χαλάρωσε τους όρους δανεισμού και τις απαιτήσεις για παροχή ενεχύρων, ώστε τα τουρκικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να έχουν επαρκή πρόσβαση σε ρευστότητα και να μειωθεί ο κίνδυνος εξαναγκασμένων πωλήσεων περιουσιακών στοιχείων σε μια ήδη πτωτική αγορά.

Δεύτερον, το Συμβούλιο Κεφαλαιαγοράς της Τουρκίας, γνωστό ως SPK, ανέστειλε τις αγορές και τις πωλήσεις κεφαλαίων που διαχειρίζονται οι επενδυτικές εταιρείες Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus και Bulls Portföy.

Τρίτον, οι αρχές φαίνεται να επιχειρούν να απομονώσουν από την αναταραχή τις επιχειρήσεις που διαχειρίζονται τις αποταμιεύσεις των νοικοκυριών, μέσω μιας διαδικασίας που αναλυτές περιέγραψαν ως διάσωση με τη στήριξη του Δημοσίου.

Η κρατική ισλαμική τράπεζα συμμετοχικής τραπεζικής Emlak Katılım ανακοίνωσε ότι η θυγατρική της στον τομέα της αποταμιευτικής χρηματοδότησης ξεκίνησε συνομιλίες για την εξαγορά δύο εταιρειών του ομίλου Pusula. Οι εταιρείες αυτές συγκεντρώνουν αποταμιεύσεις πελατών για τη χρηματοδότηση αγοράς κατοικιών και αυτοκινήτων χωρίς τη χρήση συμβατικών έντοκων δανείων.

Στην καρδιά της αναταραχής βρίσκεται μια ομάδα επενδυτικών κεφαλαίων που, τα τελευταία δύο χρόνια, είχαν δημιουργήσει ιδιαίτερα συγκεντρωμένες θέσεις σε συνδεδεμένες εταιρείες, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις είχαν μόνο μικρό μέρος των μετοχών τους διαθέσιμο προς διαπραγμάτευση στην αγορά.

Οι μαζικές αυτές αγορές ώθησαν ανοδικά τις τιμές των συγκεκριμένων μετοχών, αυξάνοντας την καθαρή αξία ενεργητικού των funds που τις κατείχαν. Η άνοδος προσέλκυσε ακόμη περισσότερους επενδυτές στα κεφάλαια, προσφέροντας νέα ρευστότητα για πρόσθετες αγορές μετοχών των ίδιων ή συνδεδεμένων εταιρειών.

Στο αποκορύφωμα της ανόδου, η εισηγμένη επενδυτική εταιρεία Hedef Holding έγινε για μικρό χρονικό διάστημα η δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία του χρηματιστηρίου βάσει κεφαλαιοποίησης, πίσω μόνο από τον αμυντικό όμιλο ηλεκτρονικών συστημάτων Aselsan.

Ο κύκλος άρχισε να αντιστρέφεται όταν ο πάροχος χρηματιστηριακών δεικτών MSCI προειδοποίησε τον Ιούνιο για πιθανή «συντονισμένη συμπεριφορά συναλλαγών» στην οποία εμπλέκονταν funds και στενά συνδεδεμένες εισηγμένες εταιρείες.

Ξεχωριστά, η S&P Dow Jones έθεσε την Τουρκία υπό αξιολόγηση για πιθανή υποβάθμισή της από αναδυόμενη αγορά σε αγορά «frontier». Στα τέλη Αυγούστου, οι εγχώριες εποπτικές αρχές αυστηροποίησαν τους κανόνες της κεφαλαιαγοράς.

Ο Emre Tezmen, πρόεδρος της Tera Holding, μίας από τις εταιρείες που βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης, απέδωσε την αναταραχή σε αυτό που χαρακτήρισε «σχεδιασμένη, σκόπιμη και οργανωμένη κερδοσκοπική επίθεση» από «διαβόητες κακόβουλες δυνάμεις».

Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το βράδυ της Τετάρτης, η οποία έχει συγκεντρώσει έκτοτε περίπου 11 εκατομμύρια προβολές, τόνισε τον «εγχώριο και εθνικό» χαρακτήρα της Tera και εξέφρασε ισχυρή στήριξη στον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο Tezmen αντιμετωπίζει πλέον απαγόρευση εξόδου από τη χώρα στο πλαίσιο της έρευνας που έχουν ξεκινήσει οι εισαγγελικές αρχές της Κωνσταντινούπολης.