Μέση Ανατολή: «Χρυσή» στιγμή για το Ισραήλ οι ισχυρές δυνάμεις των ΗΠΑ στο Ιράν

Η ισραηλινή ηγεσία εκτιμά ότι αυτή τη φορά οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να βρεθούν στην πρώτη γραμμή, καθώς διαθέτουν υπεροπλία, διεθνή νομιμοποίηση και καθοριστικό ρόλο.

Μέση Ανατολή: «Χρυσή» στιγμή για το Ισραήλ οι ισχυρές δυνάμεις των ΗΠΑ στο Ιράν

Καθώς το φάσμα μιας νέας πολεμικής σύγκρουσης επανέρχεται απειλητικά πάνω από τη Μέση Ανατολή, το Ισραήλ επιλέγει να κινηθεί με μια πολιτική «εκκωφαντικής σιωπής» στο δημόσιο πεδίο, εντείνοντας ωστόσο τις παρασκηνιακές του διεργασίες. Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον εξετάζει ένα ευρύ φάσμα επιλογών έναντι της Τεχεράνης, από την επανεκκίνηση διαπραγματεύσεων έως στοχευμένα ή εκτεταμένα στρατιωτικά πλήγματα. Για την ισραηλινή ηγεσία, η εμφανής αδυναμία του Ιράν δημιουργεί ένα παράθυρο ευκαιρίας ιστορικών διαστάσεων.

Πέρα από ορισμένες δηλώσεις στήριξης προς τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ έχει αποφύγει συστηματικά οποιαδήποτε δημόσια τοποθέτηση σχετικά με το ενδεχόμενο αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης, επισημαίνει ανάλυση του BBC. Την ίδια προσεκτική στάση τηρεί και το σύνολο της κυβέρνησής του.

«Αυτό αποτυπώνει πόσο καθοριστική θεωρεί τη συγκυρία ο Νετανιάχου», εξηγεί ο Ντάνι Σιτρίνoβιτς, πρώην στέλεχος επί 25 χρόνια της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Πληροφοριών του Ισραήλ και νυν ανώτερος ερευνητής για το Ιράν στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας.

«Για τον Νετανιάχου, η ανάπτυξη ισχυρών αμερικανικών δυνάμεων στον Κόλπο και η εγγύτητα στο ενδεχόμενο πλήγματος κατά του Ιράν συνιστούν μια “χρυσή στιγμή” — μια ευκαιρία που, κατά την άποψή του, δεν πρέπει να χαθεί».

Σύμφωνα με τον Άσαφ Κοέν, πρώην αναπληρωτή διευθυντή της μονάδας σημάτων της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, η δημόσια σιωπή του Ισραήλ δεν είναι τυχαία, αλλά προϊόν συνειδητής στρατηγικής επιλογής.

«Η ισραηλινή ηγεσία πιστεύει ότι αυτή τη φορά πρέπει να αφήσουμε τους Αμερικανούς να ηγηθούν. Είναι ισχυρότεροι, διαθέτουν περισσότερα μέσα και απολαμβάνουν μεγαλύτερη διεθνή νομιμοποίηση», τονίζει.

Ο Μπένιαμιν Νετανιάχου θεωρεί εδώ και δεκαετίες το Ιράν τη σημαντικότερη υπαρξιακή απειλή για το Ισραήλ και τον βασικό αποσταθεροποιητικό παράγοντα στη Μέση Ανατολή. Η δημόσια αποστασιοποίησή του, ωστόσο, δεν συνεπάγεται απουσία εντατικών επαφών με τον στρατηγικό σύμμαχο της χώρας του, τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ενδεικτικό είναι ότι αυτή την εβδομάδα ο επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών του Ισραήλ, Σλόμι Μπίντερ, βρέθηκε στην Ουάσιγκτον για επαφές με αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών. Σύμφωνα με ισραηλινά μέσα, στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν πιθανοί στόχοι εντός του Ιράν.

Όπως εκτιμά ο Σιτρίνoβιτς, ο Νετανιάχου πιέζει παρασκηνιακά υπέρ πλήγματος μεγάλης κλίμακας, που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη. Όταν νωρίτερα μέσα στον μήνα φέρεται να ζήτησε από τον Ντόναλντ Τραμπ αυτοσυγκράτηση, δεν ήταν επειδή διαφωνούσε με την ιδέα μιας επίθεσης, αλλά επειδή τη θεωρούσε ανεπαρκή σε έκταση και αποτελεσματικότητα.

Μέση Ανατολή: «Χρυσή» στιγμή για το Ισραήλ οι ισχυρές δυνάμεις των ΗΠΑ στο Ιράν

Στο παρελθόν, ο Νετανιάχου έχει απευθύνει επανειλημμένα μηνύματα προς τον ιρανικό λαό, καλώντας τον να αντισταθεί στο καθεστώς. Σε συνέντευξή του στο Fox News πέρυσι, είχε εκφράσει ανοιχτά τη στήριξή του στις αντικαθεστωτικές φωνές.

Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα, από περιορισμένα, συμβολικά πλήγματα έως σενάρια πλήρους ανατροπής της ιρανικής ηγεσίας. Δημοσίως, ο Τραμπ εναλλάσσει τη σκληρή ρητορική με προτάσεις για επιστροφή στις διαπραγματεύσεις.

Παρότι πολλοί σύμμαχοι των ΗΠΑ προειδοποιούν ότι μια αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν ενέχει σοβαρούς κινδύνους γενικευμένης αποσταθεροποίησης, στο Ισραήλ επικρατεί η άποψη ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει ουσιαστικά την εθνική του ασφάλεια.

Η αποδυνάμωση του ιρανικού βαλλιστικού και πυρηνικού προγράμματος, καθώς και η εξασθένιση των φιλοϊρανικών ένοπλων δικτύων, όπως η Χεζμπολάχ —η οποία, σύμφωνα με το Alma Research Institute, διατηρεί έως και 25.000 πυραύλους και ρουκέτες στα σύνορα με τον Λίβανο— θεωρούνται κρίσιμα οφέλη.

Αντίθετα, ορισμένοι Ισραηλινοί πολιτικοί εκφράζουν τον φόβο ότι ένα περιορισμένο πλήγμα ή μια νέα συμφωνία που θα διατηρούσε το καθεστώς στην εξουσία θα αποδεικνυόταν μακροπρόθεσμα πιο επικίνδυνη.

«Όταν αντιμετωπίζεις το απόλυτο κακό, δεν ενεργείς με ημίμετρα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μοσέ Τουρ-Παζ, βουλευτής της αντιπολίτευσης και μέλος της Επιτροπής Άμυνας της Κνεσέτ.

Η εμπειρία του 12ήμερου πολέμου της περασμένης χρονιάς, κατά τον οποίο το Ιράν απάντησε με εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον ισραηλινών πόλεων, παραμένει νωπή. Παρότι οι απώλειες ήταν μικρότερες από τις αναμενόμενες, η Τεχεράνη φαίνεται να έχει αντλήσει διδάγματα και να ανασυγκροτεί ήδη τις στρατιωτικές της δυνατότητες.

Σε αυτό το πλαίσιο, η τρέχουσα αίσθηση αδυναμίας του Ιράν —με αποδυναμωμένες άμυνες, εξασθενημένα περιφερειακά δίκτυα και έντονη κοινωνική αναταραχή— εκλαμβάνεται από πολλούς στο Ισραήλ ως μια μοναδική, ίσως ανεπανάληπτη ευκαιρία.

«Το Ιράν βρίσκεται στο πιο ευάλωτο σημείο του», σημειώνει ο Κοέν. «Για πολλούς, είναι τώρα ή ποτέ».

Ωστόσο, το δίλημμα παραμένει: ιστορική ευκαιρία ή επικίνδυνο στοίχημα με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή;