Μέση Ανατολή: «Δεν είναι μόνο οικονομικός πόλεμος» – Πώς το Ιράν αντιλαμβάνεται την αμερικανική πίεση-Τι αναφέρει ειδικός αναλυτής για τη σχέση ΗΠΑ – Ιράν

Η κλιμακούμενη οικονομική πίεση που ασκούν οι ΗΠΑ στο Ιράν δεν φαίνεται να γίνεται αντιληπτή από την Τεχεράνη ως μια υπόθεση που περιορίζεται στο πεδίο της οικονομίας.

Μέση Ανατολή: «Δεν είναι μόνο οικονομικός πόλεμος» – Πώς το Ιράν αντιλαμβάνεται την αμερικανική πίεση-Τι αναφέρει ειδικός αναλυτής για τη σχέση ΗΠΑ – Ιράν

Αντιθέτως, σύμφωνα με τον αναπληρωτή καθηγητή Διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο Georgetown του Κατάρ, Paul Musgrave, η ιρανική ηγεσία αντιμετωπίζει τις οικονομικές, διπλωματικές και στρατιωτικές πιέσεις ως αλληλένδετες διαστάσεις μιας ενιαίας και ευρύτερης αντιπαράθεσης.

Μιλώντας στο Al Jazeera, ο Musgrave εκτίμησε ότι η συγκεκριμένη αντίληψη ενδέχεται να περιορίσει την αποτελεσματικότητα της αμερικανικής στρατηγικής. Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να αξιοποιήσει το σημαντικό οικονομικό της βάρος, χρησιμοποιώντας τις κυρώσεις και τους περιορισμούς ως μοχλό πίεσης, προκειμένου να οδηγήσει την Τεχεράνη σε συμμόρφωση.

Ωστόσο, όπως προειδοποιεί ο ίδιος, η προσέγγιση αυτή μπορεί να αποδειχθεί προβληματική. Άλλες χώρες ενδέχεται να διαθέτουν εναλλακτικές επιλογές, ενώ ακόμη και όταν τα περιθώρια ελιγμών είναι περιορισμένα, μια κυβέρνηση μπορεί να μην είναι διατεθειμένη να εγκαταλείψει ζητήματα που θεωρεί θεμελιώδη για την κυριαρχία και την εθνική της ασφάλεια.

«Διατρέχουν τον κίνδυνο να δουν αυτή τη θέση να αντιστρέφεται δραματικά απλώς και μόνο επειδή άλλες χώρες έχουν επιλογές», ανέφερε.

Στην περίπτωση του Ιράν, το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο, καθώς η οικονομική πίεση δεν φαίνεται να μεταφράζεται αυτομάτως σε πολιτική υποχώρηση. Η Τεχεράνη μπορεί να αποτιμά διαφορετικά το κόστος μιας σύγκρουσης, όταν θεωρεί ότι στο επίκεντρο βρίσκονται ζητήματα πολύ ευρύτερα από την οικονομική ευημερία.

«Ακόμα κι αν δεν έχουν επιλογές, όπως έχουμε δει με το Ιράν, τους έχουμε δει απλώς απρόθυμους να εγκαταλείψουν βασικά ζητήματα κυριαρχίας, επειδή οι χώρες δεν υποχωρούν όταν βλέπουν κάτι πιο σημαντικό από τα χρήματα», σημείωσε.

Η Τεχεράνη βλέπει ένα ενιαίο μέτωπο

Σύμφωνα με τον Musgrave, ένα από τα βασικά στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη είναι ο τρόπος με τον οποίο η ιρανική ηγεσία ερμηνεύει τις πιέσεις που δέχεται. Η Τεχεράνη, όπως υποστηρίζει, δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει τις οικονομικές κυρώσεις, τις διπλωματικές κινήσεις και τη στρατιωτική πίεση ως τρεις διαφορετικές εξελίξεις, αλλά ως τμήματα ενός κοινού στρατηγικού σχεδίου.

«Δίνουν συνεχώς σήματα ότι μπορεί να το δουν αυτό όχι ως μια νέα φάση του πολέμου, μια φάση που είναι μόνο οικονομική, αλλά μια φάση στην οποία η οικονομία, η διπλωματία και ο στρατός συνδέονται άμεσα», ανέφερε.

Η συγκεκριμένη οπτική μπορεί να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο η Τεχεράνη αντιδρά στις αμερικανικές κινήσεις. Ένα οικονομικό μέτρο που από την πλευρά της Ουάσινγκτον σχεδιάζεται ως εργαλείο οικονομικού εξαναγκασμού, από την πλευρά του Ιράν μπορεί να ερμηνευθεί ως ένα ακόμη κομμάτι μιας ευρύτερης προσπάθειας στρατηγικού περιορισμού της χώρας.

Με άλλα λόγια, η οικονομία παύει να αποτελεί ένα απομονωμένο πεδίο αντιπαράθεσης. Οι κυρώσεις, οι περιορισμοί στις εξαγωγές και η πίεση στις εμπορικές σχέσεις μπορούν να αποκτήσουν στα μάτια της ιρανικής ηγεσίας πολιτική και ακόμη και στρατιωτική διάσταση.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η αύξηση της οικονομικής πίεσης δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι αυξάνονται και οι πιθανότητες πολιτικής υποχώρησης. Αντίθετα, μπορεί να ενισχύσει την πεποίθηση ότι η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια συνολική στρατηγική πίεσης, απέναντι στην οποία απαιτείται αντίστοιχη συνολική απάντηση.

Μέση Ανατολή: «Δεν είναι μόνο οικονομικός πόλεμος» – Πώς το Ιράν αντιλαμβάνεται την αμερικανική πίεση-Τι αναφέρει ειδικός αναλυτής για τη σχέση ΗΠΑ – Ιράν

Νέο πακέτο αμερικανικών μέτρων

Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η Ουάσινγκτον προχωρά σε νέες κινήσεις με στόχο να εντείνει την πίεση στην ιρανική οικονομία.

Οι ΗΠΑ αναμένεται να ανακοινώσουν τη Δευτέρα το λεγόμενο «πακέτο πολέμου της Ημέρας D», το οποίο θα περιλαμβάνει επιπλέον μέτρα με στόχο το Ιράν.

Η ιρανική οικονομία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με σημαντικές πιέσεις, με τη συρρίκνωση των εξαγωγών πετρελαίου να αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα. Το πετρέλαιο παραμένει ζωτικής σημασίας για τα κρατικά έσοδα της χώρας και οποιοσδήποτε περιορισμός στις εξαγωγές του έχει άμεσο αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά, στην οικονομική δραστηριότητα και, κατ’ επέκταση, στην καθημερινότητα της ιρανικής κοινωνίας.

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ιράν, ανακοίνωσαν τη διακοπή των οικονομικών τους δεσμών με την Τεχεράνη, μία ημέρα πριν από την ανακοίνωση της ανανέωσης των αμερικανικών οικονομικών κυρώσεων.

Η εξέλιξη αυτή προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πίεσης, καθώς περιορίζει τα περιθώρια της Τεχεράνης να αξιοποιήσει εμπορικά και οικονομικά δίκτυα που λειτουργούν ως ανάχωμα απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις.

Το πολιτικό κόστος πάνω από το οικονομικό

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, σύμφωνα με τον Musgrave, ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει την κατάσταση το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), ένας από τους σημαντικότερους θεσμούς ισχύος στο Ιράν.

Όπως εκτιμά, το IRGC «φαίνεται να ενδιαφέρεται πολύ λιγότερο για την οικονομία, πολύ περισσότερο για την πολιτική».

Η εκτίμηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την αποτίμηση της αποτελεσματικότητας των κυρώσεων. Οι οικονομικές πιέσεις μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές επιπτώσεις, όμως το ερώτημα είναι κατά πόσο αυτές οι επιπτώσεις μετατρέπονται σε πολιτική βούληση για αλλαγή πορείας.

Εάν οι βασικοί παράγοντες λήψης αποφάσεων στην Τεχεράνη θεωρούν ότι αυτό που διακυβεύεται είναι η εθνική κυριαρχία, η ασφάλεια και η δυνατότητα του Ιράν να χαράσσει ανεξάρτητη πολιτική, τότε το οικονομικό κόστος μπορεί να περάσει σε δεύτερη μοίρα.

Κάπου εδώ βρίσκεται και το βασικό δίλημμα της αμερικανικής στρατηγικής. Η Ουάσινγκτον διαθέτει τη δυνατότητα να αυξήσει σημαντικά την οικονομική πίεση, όμως η οικονομική πίεση δεν λειτουργεί σε πολιτικό κενό. Όσο εντείνεται, τόσο υπάρχει ο κίνδυνος να ενισχύεται στην Τεχεράνη η αντίληψη ότι δεν πρόκειται απλώς για μια προσπάθεια αλλαγής συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών, αλλά για μια συνολικότερη αντιπαράθεση που αγγίζει τον πυρήνα της κυριαρχίας της χώρας.

Έτσι, η οικονομία, η διπλωματία και η στρατιωτική ασφάλεια καταλήγουν να αποτελούν διαφορετικές όψεις του ίδιου προβλήματος. Και αυτό ακριβώς είναι που καθιστά την αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ιράν ιδιαίτερα δύσκολη: η αύξηση της οικονομικής πίεσης μπορεί να μην οδηγεί απαραίτητα στην υποχώρηση που επιδιώκει η Ουάσινγκτον, αλλά αντίθετα να ενισχύει την πεποίθηση της Τεχεράνης ότι βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ευρύτερο αγώνα για την κυριαρχία και τη στρατηγική της αυτονομία.