Μέση Ανατολή: Έρχονται «μαύρες μέρες!» -Ακόμη κι ένα ήπιο αμερικανικό πλήγμα στο Ιράν θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές στα Ευρωπαϊκά Χρηματιστήρια Ενέργειας

Η πιθανότητα μιας στρατιωτικής ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν δημιουργεί ένα από τα πιο επικίνδυνα γεωοικονομικά σενάρια των τελευταίων δεκαετιών.

Μέση Ανατολή: Έρχονται «μαύρες μέρες!» -Ακόμη κι ένα ήπιο αμερικανικό πλήγμα στο Ιράν θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές στα Ευρωπαϊκά Χρηματιστήρια Ενέργειας

Οι διεθνείς αγορές ενέργειας ήδη αντιδρούν προληπτικά, καθώς η περιοχή του Περσικού Κόλπου παραμένει το κεντρικό νευραλγικό σημείο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Κεντρικό στοιχείο είναι ότι περίπου το 20% της παγκόσμιας ροής ορυκτών καυσίμων διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε στρατιωτική σύγκρουση στην περιοχή μπορεί άμεσα να διαταράξει τη σταθερότητα των τιμών ενέργειας και να προκαλέσει σοκ στην παγκόσμια οικονομία.

Ήδη, μόνο η προοπτική στρατιωτικής κλιμάκωσης έχει οδηγήσει το Brent σε υψηλά εξαμήνου, ξεπερνώντας τα 72 δολάρια το βαρέλι. Οι αγορές ενσωματώνουν το λεγόμενο «γεωπολιτικό premium», δηλαδή την επιπλέον τιμή που απορρέει από τον κίνδυνο διακοπής εφοδιασμού. Σύμφωνα με αναλυτές, ακόμη και μια περιορισμένη σύγκρουση μπορεί να αυξήσει τις τιμές κατά 15–20 δολάρια το βαρέλι, ενώ οποιαδήποτε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα των Στενών θα μπορούσε να σπρώξει το πετρέλαιο πάνω από τα 100 δολάρια.

Η εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών δείχνει ότι οι αγορές αντιδρούν εντονότερα στην απειλή διακοπής ροών παρά στην ίδια τη στρατιωτική δράση. Οι επενδυτές εκφράζουν ιδιαίτερη ανησυχία για:

• Ναυτικές επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια

• Ναρκοθέτηση των Στενών

• Επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις Σαουδικής Αραβίας ή Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων

Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να προκαλέσει σοκ προσφοράς αντίστοιχο με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970. Ειδικότερα, αν και η συζήτηση επικεντρώνεται στο πετρέλαιο, ο αντίκτυπος στο LNG είναι εξίσου κρίσιμος. Το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου, εξαρτάται επίσης από τη διέλευση μέσω Ορμούζ. Μια στρατιωτική σύγκρουση θα μπορούσε να περιορίσει τις εξαγωγές LNG προς Ευρώπη και Ασία, αυξάνοντας περαιτέρω τις τιμές φυσικού αερίου, σε μια περίοδο που η ΕΕ παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη μετά τη μείωση των ρωσικών προμηθειών.

Μέση Ανατολή: Έρχονται «μαύρες μέρες!» -Ακόμη κι ένα ήπιο αμερικανικό πλήγμα στο Ιράν θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές στα Ευρωπαϊκά Χρηματιστήρια Ενέργειας

Σημειώνεται ότι σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση προμηθεύεται LNG από χώρες του Κόλπου σε ποσοστό έως 10% των συνολικών προμηθειών της, ενώ για την Ελλάδα το ποσοστό μπορεί να φτάνει έως και 15% σε ορισμένες περιόδους μετά το 2024. Παράλληλα, το ιρανικό φυσικό αέριο τροφοδοτεί ασιατικές χώρες που δεν έχουν συμμορφωθεί με τις δυτικές κυρώσεις, και μια πιθανή αναστολή αυτών των ροών θα οδηγήσει τις ΗΠΑ να καλύψουν το κενό, με άμεσο αντίκτυπο στον ευρωπαϊκό κόμβο φυσικού αερίου TTF στην Ολλανδία.

Τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα, κάτω από 35%, ενώ ο χειμώνας αναμένεται να διαρκέσει τουλάχιστον ένα μήνα στη Νότια Ευρώπη και δύο μήνες στην Κεντρική. Σε περίπτωση θερμής εμπλοκής των ΗΠΑ με το Ιράν για δύο εβδομάδες, οι αναλυτές προβλέπουν ότι ο ευρωπαϊκός δείκτης TTF θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 45 € ανά μεγαβατώρα, από τα 32 € σήμερα, οδηγώντας σε σημαντική άνοδο και του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.

Το Ιράν παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς φυσικού αερίου στον κόσμο, με παραγωγή 260–275 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως και αποθέματα που φτάνουν τα 34 τρισ. κυβικά μέτρα, τα δεύτερα μεγαλύτερα διεθνώς. Παρά τις κυρώσεις, η χώρα εξάγει περίπου 15 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως επίσημα, ενώ εκτιμάται ότι παράνομα οι ποσότητες ξεπερνούν τα 50 δισ. κυβικά μέτρα. Ο περιορισμός αυτών των ποσοτήτων θα αναγκάσει την Ευρώπη να στραφεί σε ανταγωνιστικές πηγές, προκαλώντας σοβαρές πιέσεις στις αγορές ενέργειας.

Ένα αμερικανικό πλήγμα στο Ιράν δεν θα είναι απλώς γεωπολιτικό γεγονός· θα αποτελέσει ενεργειακό σοκ παγκόσμιας κλίμακας. Με το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου να περνά από ένα μόνο θαλάσσιο πέρασμα, ακόμη και περιορισμένη σύγκρουση μπορεί να προκαλέσει εκτίναξη τιμών και χρηματοπιστωτική αστάθεια.

Για την Ευρώπη ειδικά, η διπλή εξάρτηση από πετρέλαιο και LNG της περιοχής σημαίνει ότι το ενεργειακό κόστος θα μπορούσε να αυξηθεί απότομα, επηρεάζοντας όχι μόνο τις αγορές αλλά και την πραγματική οικονομία. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον αν οι αγορές θα αντιδράσουν, αλλά πόσο έντονα και για πόσο διάστημα.