Μέση Ανατολή: Φουντώνει ξανά ο πόλεμος στο Ιράν;- Ο Ντόναλντ Τραμπ στέλνει τουλάχιστον 10.000 επιπλέον Αμερικανοί στρατιώτες στον Περσικό Κόλπο

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν περαιτέρω τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή, αναπτύσσοντας μια τρίτη ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρου στα ύδατα της περιοχής, κοντά στο Ιράν.

Μέση Ανατολή: Φουντώνει ξανά ο πόλεμος στο Ιράν;- Ο Ντόναλντ Τραμπ στέλνει τουλάχιστον 10.000 επιπλέον Αμερικανοί στρατιώτες στον Περσικό Κόλπο

Την πληροφορία έδωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Al Jazeera, την ώρα που ο πόλεμος εισέρχεται στον όγδοο μήνα και η αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης παραμένει σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, με το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης να συνυπάρχει με τις προσπάθειες για διπλωματική διέξοδο.

Παράλληλα, χιλιάδες ακόμη Αμερικανοί στρατιώτες παίρνουν τον δρόμο προς τη Μέση Ανατολή, σε μια ανάπτυξη που πραγματοποιείται μόλις έναν μήνα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ. Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπο με την πολιτική πίεση που προκαλεί η διαχείριση ενός πολέμου ο οποίος παραμένει βαθιά αντιδημοφιλής στην αμερικανική κοινή γνώμη.

Ποια στρατεύματα και στρατιωτικός εξοπλισμός έχουν αναπτυχθεί

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου USS Theodore Roosevelt απέπλευσε την Κυριακή (27/3) από τη βάση της στο Σαν Ντιέγκο, με προορισμό τη Μέση Ανατολή. Μία ημέρα αργότερα, ακολούθησε η Μονάδα Εκστρατευτικού Σώματος Πεζοναυτών Makin Island (MEU), η οποία μεταφέρει περισσότερους από 2.000 πεζοναύτες.

Η Wall Street Journal ανέφερε ότι η συγκεκριμένη ανάπτυξη, μαζί με τις επιπλέον ναυτικές δυνάμεις που κατευθύνονται προς την περιοχή, θα μπορούσε να προσθέσει συνολικά από 9.000 έως 10.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς. Σε αυτούς περιλαμβάνονται ναύτες και πεζοναύτες που θα υπηρετούν στην ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου, αλλά και στα υπόλοιπα πλοία που τη συνοδεύουν.

Μέχρι το τέλος Νοεμβρίου, σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, τρία αεροπλανοφόρα και δύο ομάδες αμφίβιων αποβατικών δυνάμεων θα βρίσκονται σε θέσεις κοντά στο Ιράν. Η συγκέντρωση αυτή αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος διευρύνει, σύμφωνα με την ίδια πηγή, το φάσμα των επιλογών που θα έχει στη διάθεσή του ο Ντόναλντ Τραμπ, εφόσον αποφασίσει να προχωρήσει σε νέα στρατιωτική δράση.

Η νέα ανάπτυξη, στην οποία περιλαμβάνονται και μαχητικά αεροσκάφη F-35, έρχεται να προστεθεί στους περίπου 50.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς που βρίσκονται ήδη στη Μέση Ανατολή. Πηγές από το Πεντάγωνο και τον Λευκό Οίκο, τις οποίες επικαλείται το μέσο, αναφέρουν ότι βασικός στόχος είναι να παραμείνουν οι στρατιωτικές επιλογές «στο τραπέζι» για τον Τραμπ, ανεξάρτητα από το πώς θα εξελιχθεί το διπλωματικό σκέλος της κρίσης.

Το Πεντάγωνο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, δεν προγραμματίζει προς το παρόν την απόσυρση δυνάμεων ή στρατιωτικού εξοπλισμού, ακόμη και στην περίπτωση επίτευξης συμφωνίας με το Ιράν. Ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, έχει καταστήσει σαφές ότι οι αμερικανικές δυνάμεις είναι «έτοιμες να δράσουν», εφόσον ο Τραμπ δώσει εντολή για νέες επιθέσεις.

Ποιες δυνάμεις διαθέτουν ήδη οι ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή

Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί καινούργιο φαινόμενο. Εδώ και δεκαετίες, οι ΗΠΑ διατηρούν στρατεύματα, αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και εγκαταστάσεις σε ένα εκτεταμένο δίκτυο βάσεων, το οποίο απλώνεται σε ολόκληρη την περιοχή.

Σύμφωνα με το Council on Foreign Relations, οι ΗΠΑ επιχειρούν από ένα ευρύ πλέγμα στρατιωτικών εγκαταστάσεων, μόνιμων και προσωρινών, σε τουλάχιστον 19 τοποθεσίες. Οκτώ από αυτές αποτελούν μόνιμες βάσεις και βρίσκονται στο Μπαχρέιν, την Αίγυπτο, το Ιράκ, την Ιορδανία, το Κουβέιτ, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η πρώτη σημαντική ανάπτυξη Αμερικανών στρατιωτών στη Μέση Ανατολή καταγράφηκε τον Ιούλιο του 1958, όταν μάχιμες μονάδες στάλθηκαν στη Βηρυτό, στο πλαίσιο της κρίσης στον Λίβανο. Στο αποκορύφωμα εκείνης της ανάπτυξης, σχεδόν 15.000 πεζοναύτες και στρατιώτες βρίσκονταν στον Λίβανο.

Στα μέσα του 2025, ο αριθμός των Αμερικανών στρατιωτικών στη Μέση Ανατολή ανερχόταν σε περίπου 40.000 έως 50.000. Οι δυνάμεις αυτές ήταν κατανεμημένες τόσο σε μεγάλες, μόνιμες βάσεις όσο και σε μικρότερες προωθημένες εγκαταστάσεις, διάσπαρτες σε ολόκληρη την περιοχή.

Από τις αρχές του έτους, ο Τραμπ ενισχύει σταδιακά την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή, αρχικά με την αποστολή πολεμικών πλοίων, μεταξύ των οποίων και το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, στην Αραβική Θάλασσα.

Ποια στρατιωτικά μέσα και στρατεύματα έστειλαν οι ΗΠΑ πριν από τον πόλεμο

Η στρατιωτική ενίσχυση δεν περιορίστηκε στη ναυτική παρουσία. Σύμφωνα με αναλυτές πληροφοριών ανοιχτών πηγών και δεδομένα παρακολούθησης στρατιωτικών πτήσεων, περισσότερα από 120 αμερικανικά αεροσκάφη έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή από τις αρχές Φεβρουαρίου.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ενίσχυση της αμερικανικής αεροπορικής ισχύος στη Μέση Ανατολή από την περίοδο του πολέμου στο Ιράκ, το 2003, και αποτυπώνει την έκταση της κινητοποίησης των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.

Στις αναφερόμενες αναπτύξεις περιλαμβάνονται αεροσκάφη E-3 Sentry του Συστήματος Αερομεταφερόμενης Έγκαιρης Προειδοποίησης και Ελέγχου (AWACS), μαχητικά κρούσης stealth F-35 και μαχητικά αεροπορικής υπεροχής F-22, καθώς και F-15 και F-16.

Τα στοιχεία από την παρακολούθηση των πτήσεων δείχνουν ότι πολλά από τα αεροσκάφη αυτά ξεκίνησαν από βάσεις στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Η μετακίνησή τους υποστηρίχθηκε από μεταγωγικά αεροσκάφη και αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού, κάτι που, σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές, παραπέμπει σε σχεδιασμό με ορίζοντα παρατεταμένων επιχειρήσεων και όχι απλώς σε μια συνηθισμένη εναλλαγή μονάδων.

Τον Μάρτιο, το Πεντάγωνο έδωσε επίσης εντολή για την ανάπτυξη πρόσθετων αμερικανικών δυνάμεων στον Κόλπο. Οι ενισχύσεις προήλθαν από τρεις διαφορετικούς σχηματισμούς, με διαφορετική προέλευση, διαδρομή και χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης.

Ο πρώτος ήταν η Ομάδα Άμεσης Αντίδρασης Αμφίβιων Επιχειρήσεων Tripoli, με επίκεντρο το πλοίο αμφίβιων επιθέσεων κλάσης America USS Tripoli και την 31η Μονάδα Εκστρατευτικού Σώματος Πεζοναυτών (MEU).

Ο δεύτερος ήταν η Ομάδα Άμεσης Αντίδρασης Αμφίβιων Επιχειρήσεων Boxer, με επίκεντρο το πλοίο αμφίβιων επιθέσεων κλάσης Wasp USS Boxer και την 11η MEU, η οποία εδρεύει στη Νότια Καλιφόρνια. Οι δύο αυτές μονάδες πεζοναυτών έχουν προσθέσει συνολικά περίπου 4.500 πεζοναύτες και ναύτες στην περιοχή.

Μέση Ανατολή: Φουντώνει ξανά ο πόλεμος στο Ιράν;- Ο Ντόναλντ Τραμπ στέλνει τουλάχιστον 10.000 επιπλέον Αμερικανοί στρατιώτες στον Περσικό Κόλπο

Η τρίτη δύναμη ήταν ένα απόσπασμα περίπου 2.000 στρατιωτών από τη Δύναμη Άμεσης Αντίδρασης της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας, η οποία εδρεύει στο Φορτ Μπραγκ της Βόρειας Καρολίνας. Πρόκειται για αερομεταφερόμενη μονάδα πεζικού, εξειδικευμένη σε επιχειρήσεις με αλεξίπτωτα.

Συνολικά, σχεδόν 7.000 επιπλέον Αμερικανοί στρατιωτικοί έχουν ήδη μετακινηθεί στη Μέση Ανατολή από την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν, αυξάνοντας περαιτέρω το αποτύπωμα των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στην περιοχή.

Τι σηματοδοτεί η τελευταία ανάπτυξη

Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν η νέα ανάπτυξη αποτελεί προάγγελο μιας ακόμη μεγαλύτερης κλιμάκωσης ή αν λειτουργεί κυρίως ως εργαλείο πίεσης στο διπλωματικό πεδίο.

Σε συνέντευξή του στο περιοδικό Time, η οποία δημοσιεύθηκε την Πέμπτη (1/10), ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι είναι «πιθανό» να εντείνει τους βομβαρδισμούς στο Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές. Όταν το Time ζήτησε περισσότερες λεπτομέρειες από τον Τραμπ, εκείνος απάντησε: «Δεν μπορώ να σας το πω αυτό γιατί, κοιτάξτε, με ρωτάτε πού πρόκειται να βομβαρδίσω;».

Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η αποστολή επιπλέον στρατευμάτων στη Μέση Ανατολή μπορεί να λειτουργεί και ως διαπραγματευτικό εργαλείο της Ουάσινγκτον απέναντι στην Τεχεράνη. Η στρατιωτική πίεση, σε αυτή την ανάγνωση, συνυπάρχει με τις προσπάθειες να διαμορφωθούν οι όροι μιας ενδεχόμενης συμφωνίας.

Την περασμένη εβδομάδα, το Ιράν κατέθεσε νέα πρόταση για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ μέσα σε διάστημα επτά ημερών, υπό την προϋπόθεση ότι οι ΗΠΑ θα ικανοποιούσαν συγκεκριμένα αιτήματα της Τεχεράνης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν η άρση των κυρώσεων, το ξεπάγωμα ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και η παροχή εγγυήσεων για τον τερματισμό των επιθέσεων.

Η κυβέρνηση Τραμπ απέρριψε την πρόταση. Σύμφωνα με αναλυτές, η Ουάσινγκτον επιδιώκει να βάλει στο τραπέζι των συνομιλιών και άλλα ζητήματα, με κυριότερο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, πριν αποδεχθεί οποιουσδήποτε όρους.

Στη συνέντευξή του στο Time, ο Τραμπ δήλωσε ότι απέρριψε την τελευταία πρόταση του Ιράν για κατάπαυση του πυρός επειδή περιλάμβανε «πράγματα» που «δεν θα είχε εγκρίνει πριν από έναν χρόνο» και «δεν θα ενέκρινε ούτε σήμερα».

Την ίδια στιγμή, η Ουάσινγκτον επιχειρεί να συνδυάσει τη στρατιωτική επίδειξη ισχύος με την οικονομική πίεση. Αυτή την εβδομάδα επέβαλε κυρώσεις σε ιρανικούς ομίλους που δραστηριοποιούνται στους τομείς των σιδηροδρόμων και της αυτοκινητοβιομηχανίας. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών χαρακτήρισε τα νέα μέτρα προσπάθεια περιορισμού των εναπομεινάντων εσόδων της Τεχεράνης.

Τον περασμένο μήνα, οι ΗΠΑ είχαν ανακοινώσει ένα ευρύ νέο πακέτο κυρώσεων κατά του Ιράν, αλλά και κατά άλλων χωρών που εξακολουθούν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη.

Σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι διπλωματικές προσπάθειες

Παρά την αυξανόμενη στρατιωτική κινητοποίηση, το διπλωματικό κανάλι παραμένει ανοιχτό. Οι έμμεσες ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τη μεσολάβηση τρίτων χωρών, συνεχίζονται, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει καταγραφεί κάποια σημαντική πρόοδος.

Στις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν τον περασμένο μήνα στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών (UNGA), και με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ, το ζήτημα της επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ παρέμεινε ένα από τα δυσκολότερα σημεία της διαπραγμάτευσης.

Κατά τη διάρκεια των επαφών, το Ιράν προώθησε, μέσω του Κατάρ, έναν οδικό χάρτη επτά ημερών. Το σχέδιο προέβλεπε το εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την επανεκκίνηση των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, με αντάλλαγμα τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, την ελάφρυνση των κυρώσεων και μια περιφερειακή κατάπαυση του πυρός που θα περιλάμβανε τον Λίβανο και την Υεμένη.

Ο Τραμπ απέρριψε το σχέδιο.

Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, δήλωσε στο NBC ότι το αίτημα για ξεπάγωμα κεφαλαίων και ελάφρυνση των κυρώσεων ήταν αδιαπραγμάτευτο, σημειώνοντας ότι «αυτές δεν είναι μόνο κυρώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών… πρόκειται για παγκόσμιες κυρώσεις», και παραπέμποντας σε επτά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ σχετικά με ένα ιρανικό πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνικών όπλων.

Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε στο NBC ότι η χώρα του ήταν «πλήρως προετοιμασμένη» να συνεχίσει τον πόλεμο. Στη συνέχεια, σε ανάρτησή του στο X, έγραψε ότι «δεν ήρθαμε στη Νέα Υόρκη για να πουλήσουμε έναν πόλεμο. Ήρθαμε για να οικοδομήσουμε την ειρήνη».

Το μήνυμα από την Ουάσινγκτον, ωστόσο, παρέμεινε σκληρό. Αργά την Πέμπτη, ο Τραμπ προειδοποίησε το Ιράν ότι η τρέχουσα αντιπαράθεση θα τελειώσει «πολύ σύντομα», απειλώντας με σοβαρές συνέπειες εάν η Τεχεράνη δεν καταλήξει σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον.

Μιλώντας σε εργοστάσιο της Peterbilt Motors στο Ντέντον του Τέξας, ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν είτε θα «κάνει κάτι πολύ σωστό και έξυπνο, είτε δεν θα υπάρχει για πολύ ακόμη». Αμφισβήτησε επίσης εάν μπορεί να εμπιστευτεί το Ιράν ότι θα τηρήσει οποιαδήποτε συμφωνία, λέγοντας: «Όταν κάνω μια συμφωνία με αυτή την εταιρεία, θα την τηρήσετε. Όταν κάνετε μια συμφωνία μαζί τους, είναι πολύ πιθανό να μην την τηρήσουν».