Μέση Ανατολή: Ο Ντόναλντ Τραμπ σκέφτεται να χτυπήσει το Ιράν ακόμη και πριν τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές- Τι συζητά με το Ισραήλ

Το ενδεχόμενο μιας νέας στρατιωτικής επιχείρησης εναντίον του Ιράν, ακόμη και λίγες ημέρες πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, επανέρχεται στο προσκήνιο, τροφοδοτώντας τη συζήτηση τόσο στην Ουάσινγκτον όσο και στην Ιερουσαλήμ.

Μέση Ανατολή: Ο Ντόναλντ Τραμπ σκέφτεται να χτυπήσει το Ιράν ακόμη και πριν τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές- Τι συζητά με το Ισραήλ

Δημοσίευμα του ισραηλινού Τύπου καταγράφει ενδείξεις έντονο διπλωματικού παρασκηνίου μεταξύ των δύο στενών συμμάχων, την ώρα που οι επαφές του Ντόναλντ Τραμπ με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου φέρονται να περιλαμβάνουν συζητήσεις για το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων κατά της Τεχεράνης.

Το σενάριο μιας επιχείρησης ακόμη και στα τέλη Οκτωβρίου εξετάζει ο δημοσιογράφος Αμίτ Σεγκάλ, σε άρθρο του που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Israel Hayom στις 15 Οκτωβρίου. Η ανάλυσή του δεν περιορίζεται στις στρατιωτικές δυνατότητες του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά επεκτείνεται και στις πολιτικές παραμέτρους που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον χρόνο και την έκταση μιας ενδεχόμενης επιχείρησης.

Στο επίκεντρο βρίσκονται το αμερικανικό εκλογικό ημερολόγιο, οι ισορροπίες στο Κογκρέσο και το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη χρήση στρατιωτικής ισχύος από τον Αμερικανό πρόεδρο. Πρόκειται για παράγοντες που θα μπορούσαν να αποδειχθούν καθοριστικοί, εφόσον οι συζητήσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Ιερουσαλήμ αποκτούσαν συγκεκριμένη επιχειρησιακή διάσταση.

Η κινητικότητα μεταξύ Ουάσινγκτον και Ιερουσαλήμ

Ο Αμίτ Σεγκάλ περιγράφει ένα περιβάλλον στο οποίο οι συζητήσεις για τη στάση που θα μπορούσαν να τηρήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ απέναντι στο Ιράν εντείνονται, ενώ τα σενάρια στρατιωτικής δράσης επανέρχονται στο τραπέζι. Η κινητικότητα αυτή προκαλεί ερωτήματα ακόμη και μεταξύ εκείνων που θεωρούν ότι μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση πριν από τις αμερικανικές εκλογές θα ήταν πολιτικά και επιχειρησιακά περίπλοκη.

Το δημοσίευμα, ωστόσο, δεν παρουσιάζει κάποιο εγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο ούτε επικαλείται επίσημη εντολή για την έναρξη επίθεσης. Αντίθετα, εξετάζει διαφορετικές πιθανότητες, οι οποίες εκτείνονται από ένα περιορισμένο πλήγμα κατά επιλεγμένων στόχων έως μια ευρύτερη στρατιωτική εκστρατεία, με σαφώς μεγαλύτερες απαιτήσεις και δυνητικά εκτεταμένες πολιτικές, στρατιωτικές και οικονομικές συνέπειες.

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και ρεπορτάζ του αμερικανικού μέσου Axios, το οποίο αναφέρει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχαν επανειλημμένες επικοινωνίες σχετικά με τη δυνατότητα ανάληψης νέας στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν. Σύμφωνα με τις αμερικανικές και ισραηλινές πηγές που επικαλείται το μέσο, οι συνομιλίες αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την έκταση και τον χρόνο μιας πιθανής επιχείρησης.

Οι πληροφορίες αυτές ενισχύουν το ενδιαφέρον γύρω από τις επαφές των δύο ηγετών, χωρίς, ωστόσο, να συνιστούν επιβεβαίωση ότι έχει ληφθεί οριστική απόφαση. Η απόσταση ανάμεσα στη διερεύνηση στρατιωτικών επιλογών και στην έγκριση μιας επιχείρησης παραμένει ουσιώδης, ιδίως όταν διακυβεύονται η περιφερειακή ασφάλεια και η σταθερότητα των διεθνών αγορών.

Το χρονικό παράθυρο των 60 ημερών και ο ρόλος του Κογκρέσου

Ιδιαίτερη βαρύτητα στην ανάλυση του Σεγκάλ αποκτά ο αμερικανικός νόμος περί πολεμικών εξουσιών, γνωστός ως War Powers Resolution. Το συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο καθορίζει διαδικασίες ενημέρωσης του Κογκρέσου για τη χρήση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων και θέτει χρονικούς περιορισμούς στη συνέχιση επιχειρήσεων όταν δεν υπάρχει η απαιτούμενη νομοθετική εξουσιοδότηση.

Υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος, η συνέχιση μιας στρατιωτικής εμπλοκής πέραν των 60 ημερών απαιτεί κατά κανόνα εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο ή άλλη νόμιμη βάση. Προβλέπεται, επίσης, δυνατότητα πρόσθετης περιόδου έως 30 ημερών για την απομάκρυνση των αμερικανικών δυνάμεων, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Με βάση αυτή τη χρονική παράμετρο, ο Ισραηλινός δημοσιογράφος εξετάζει το ενδεχόμενο μια επιχείρηση που θα άρχιζε στα τέλη Οκτωβρίου να έφερνε την αμερικανική κυβέρνηση αντιμέτωπη με κρίσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις μέσα στον Δεκέμβριο. Η εξέλιξη αυτή θα συνέπιπτε με τη μεταβατική περίοδο μετά τις εκλογές και πριν από την ανάληψη καθηκόντων του νέου Κογκρέσου στις αρχές Ιανουαρίου.

Η συγκεκριμένη χρονική συγκυρία θα μπορούσε να προσδώσει πρόσθετη πολιτική διάσταση σε μια στρατιωτική επιχείρηση, καθώς η διάρκειά της, η χρηματοδότησή της και η δυνατότητα συνέχισής της θα εξαρτώνταν, μεταξύ άλλων, από τις θεσμικές διαδικασίες και τις κοινοβουλευτικές ισορροπίες.

Χρειάζεται, ωστόσο, να υπογραμμιστεί ότι πρόκειται για υποθετικό πολιτικό και νομικό σενάριο. Η πρόβλεψη των 60 ημερών δεν συνιστά αυτόματη άδεια διεξαγωγής πολέμου ούτε εγγυάται ότι μια στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε να συνεχιστεί χωρίς νέα νομοθετική εξουσιοδότηση. Η εφαρμογή του νόμου εξαρτάται από τις συγκεκριμένες περιστάσεις, ενώ η ερμηνεία και η πρακτική εφαρμογή του αποτελούν αντικείμενο διαχρονικών αντιπαραθέσεων στην αμερικανική πολιτική σκηνή.

Οι αμερικανικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου και οι πολιτικοί υπολογισμοί

Οι ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να καθορίσουν τη νέα σύνθεση της Βουλής των Αντιπροσώπων και μέρος της Γερουσίας, επηρεάζοντας άμεσα το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα κληθεί να κινηθεί η κυβέρνηση Τραμπ. Το αποτέλεσμα θα έχει συνέπειες για την προώθηση της νομοθετικής ατζέντας του Λευκού Οίκου, αλλά και για τη δυνατότητα εξασφάλισης κοινοβουλευτικής στήριξης σε κρίσιμα δημοσιονομικά και στρατιωτικά ζητήματα.

Ο Σεγκάλ εξετάζει τις δυσκολίες που θα μπορούσαν να προκύψουν για την αμερικανική κυβέρνηση εάν οι Ρεπουμπλικανοί χάσουν έδρες στο Κογκρέσο. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η εξασφάλιση πολιτικής και νομοθετικής υποστήριξης για μια εκτεταμένη στρατιωτική εκστρατεία θα μπορούσε να καταστεί πιο σύνθετη, ιδίως εάν η επιχείρηση απαιτούσε σημαντικούς πρόσθετους πόρους ή παρατεταμένη αμερικανική εμπλοκή.

Η σύνδεση, πάντως, ανάμεσα στο εκλογικό αποτέλεσμα και στις στρατιωτικές αποφάσεις δεν είναι αυτόματη. Η στάση των νομοθετών, οι ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων, οι εξελίξεις στο πεδίο και οι διπλωματικές πιέσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις αποφάσεις της κυβέρνησης με τρόπους που δεν είναι δυνατόν να προεξοφληθούν.

Εξίσου σημαντικό είναι ότι το εκλογικό ημερολόγιο δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη πρόθεσης για επίθεση. Μέχρι στιγμής, δεν έχουν επιβεβαιωθεί πληροφορίες που να προσδιορίζουν συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης μιας νέας αμερικανικής ή ισραηλινής επιχείρησης κατά του Ιράν.

Μέση Ανατολή: Ο Ντόναλντ Τραμπ σκέφτεται να χτυπήσει το Ιράν ακόμη και πριν τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές- Τι συζητά με το Ισραήλ

Τα δύο σενάρια για το Ιράν: ευρεία εκστρατεία ή περιορισμένο πλήγμα

Στο δημοσίευμα της Israel Hayom εξετάζονται δύο βασικές εκδοχές για τη μορφή που θα μπορούσε να λάβει μια ενδεχόμενη στρατιωτική ενέργεια.

Η πρώτη αφορά μια ευρύτερη στρατιωτική εκστρατεία, η οποία θα αποσκοπούσε σε ουσιαστική μεταβολή των συσχετισμών στο εσωτερικό του Ιράν. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα συνεπαγόταν αυξημένες απαιτήσεις σε στρατιωτικούς πόρους, επιχειρησιακή διάρκεια και πολιτική υποστήριξη, ενώ θα ενείχε τον κίνδυνο παρατεταμένης εμπλοκής και επέκτασης της σύγκρουσης στην ευρύτερη περιοχή.

Σε αυτή την περίπτωση, οι αποφάσεις του Κογκρέσου, η εξασφάλιση χρηματοδότησης και η διατήρηση της πολιτικής στήριξης θα αποκτούσαν ιδιαίτερη σημασία. Η έκταση της επιχείρησης θα καθιστούσε δυσκολότερη την αποσύνδεσή της από τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η δεύτερη εκδοχή αφορά ένα περιορισμένο και στοχευμένο πλήγμα, με συγκεκριμένο στρατιωτικό σκοπό και χωρίς εξαρχής την πρόθεση να εξελιχθεί σε μακροχρόνια εκστρατεία. Μια τέτοια ενέργεια θα διέφερε ως προς την έκταση και τη διάρκεια από ένα ευρύ σχέδιο στρατιωτικής παρέμβασης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα απέκλειε την πιθανότητα αντιποίνων ή περαιτέρω κλιμάκωσης.

Η διάκριση ανάμεσα στα δύο σενάρια είναι καθοριστική για την αξιολόγηση των πιθανών συνεπειών. Η έκταση ενός πλήγματος, οι στόχοι του και η αντίδραση της Τεχεράνης θα επηρέαζαν τόσο την πορεία της αντιπαράθεσης όσο και τις αντιδράσεις των διεθνών αγορών.

Σε κάθε περίπτωση, καμία από τις δύο εκδοχές δεν παρουσιάζεται ως εγκεκριμένο στρατιωτικό σχέδιο. Πρόκειται για πιθανά σενάρια που καταγράφονται στο πλαίσιο της δημόσιας συζήτησης γύρω από τις αμερικανοϊσραηλινές επιλογές και όχι για επιβεβαιωμένες αποφάσεις.

Τα Στενά του Ορμούζ και ο κίνδυνος αναταράξεων στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου

Η συζήτηση για το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων κατά του Ιράν αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της στρατηγικής θέσης των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα περάσματα για τη διεθνή διακίνηση πετρελαίου και άλλων ενεργειακών προϊόντων. Η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην περιοχή συνδέεται άμεσα με την ομαλή τροφοδοσία των διεθνών αγορών, γεγονός που καθιστά κάθε νέα ένταση δυνητική πηγή ευρύτερων οικονομικών επιπτώσεων.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters, ιρανικές πηγές και διεθνείς ναυτιλιακοί φορείς έχουν περιγράψει αυξημένες επιθέσεις εναντίον πλοίων που κινούνται στην περιοχή. Παράλληλα, αμερικανικές στρατιωτικές εκτιμήσεις έχουν επισημάνει τη σοβαρότητα των απειλών για τα εμπορικά πλοία, αναδεικνύοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.

Η Τεχεράνη, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, έχει αξιοποιήσει διαφορετικές επιχειρησιακές τακτικές για να ασκήσει πίεση στη διεθνή ναυτιλία και στον ενεργειακό εφοδιασμό. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης έντασης, η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών μετατρέπεται σε κρίσιμο παράγοντα, καθώς ακόμη και περιορισμένα περιστατικά μπορούν να προκαλέσουν ανησυχία σε ναυτιλιακές εταιρείες, ασφαλιστικούς οργανισμούς και ενεργειακούς ομίλους.

Το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων κατά του Ιράν θα μπορούσε να εντείνει αυτούς τους κινδύνους, ιδίως εάν ακολουθούσαν ιρανικά αντίποινα εναντίον θαλάσσιων μεταφορών, ενεργειακών εγκαταστάσεων ή άλλων στόχων στον Περσικό Κόλπο. Μια τέτοια εξέλιξη θα διεύρυνε το πεδίο της αντιπαράθεσης και θα μπορούσε να επηρεάσει την εμπιστοσύνη των αγορών ως προς την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.

Οι συνέπειες μιας κλιμάκωσης δεν θα περιορίζονταν αναγκαστικά στο Ιράν, στο Ισραήλ ή στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι μεταβολές στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου, το αυξημένο κόστος ασφάλισης των πλοίων και οι πιθανές διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές θα μπορούσαν να μεταφερθούν στις διεθνείς τιμές ενέργειας και, κατ’ επέκταση, στο κόστος παραγωγής και μεταφοράς αγαθών.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους η ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ παραμένει κομβικό ζήτημα για τη διεθνή κοινότητα. Η γεωγραφική απόσταση από το επίκεντρο της αντιπαράθεσης δεν εξασφαλίζει ότι οι οικονομικές συνέπειες μιας ενδεχόμενης κλιμάκωσης θα παραμείνουν τοπικές.

Συναγερμός στο Ισραήλ ενόψει της 27ης Οκτωβρίου

Παράλληλα με τις συζητήσεις για το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής επιχείρησης, η Israel Hayom έχει δημοσιεύσει ξεχωριστό ρεπορτάζ σχετικά με τις προετοιμασίες των ισραηλινών εκλογικών αρχών για την αντιμετώπιση μιας πιθανής ιρανικής πυραυλικής επίθεσης την ημέρα των εκλογών, στις 27 Οκτωβρίου.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή εξετάζει έκτακτα σενάρια που περιλαμβάνουν ακόμη και το ενδεχόμενο πυραυλικών πληγμάτων κατά την έναρξη της ψηφοφορίας. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρμόδιες αρχές καλούνται να εξετάσουν τρόπους αντιμετώπισης πιθανών περιστατικών που θα μπορούσαν να διαταράξουν την εκλογική διαδικασία και να επηρεάσουν την ομαλή διεξαγωγή της.

Η αναφορά αυτή αφορά τον σχεδιασμό προληπτικών μέτρων και την προετοιμασία απέναντι σε ένα ενδεχόμενο ασφαλείας. Δεν αποτελεί επιβεβαίωση ότι η Τεχεράνη έχει αποφασίσει να εξαπολύσει επίθεση τη συγκεκριμένη ημέρα ούτε ότι υπάρχει οριστικοποιημένο επιχειρησιακό σχέδιο για μια τέτοια ενέργεια.

Η διάσταση αυτή προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο ανησυχίας στην ήδη σύνθετη εικόνα της περιόδου. Οι εκλογικές διαδικασίες, οι στρατιωτικές προετοιμασίες και οι διπλωματικές επαφές εξελίσσονται σε ένα περιβάλλον όπου η πιθανότητα αιφνίδιων γεγονότων παραμένει κρίσιμος παράγοντας για τον σχεδιασμό των αρμόδιων αρχών.

Τα αναπάντητα ερωτήματα και τα όρια των πληροφοριών

Οι αναφορές του ισραηλινού Τύπου και οι πληροφορίες για τις επαφές Τραμπ–Νετανιάχου αναδεικνύουν το εύρος των στρατιωτικών και πολιτικών παραμέτρων που βρίσκονται υπό εξέταση στην Ουάσινγκτον και την Ιερουσαλήμ. Από τον πιθανό χρόνο μιας επιχείρησης έως τη διάρκειά της, την έκτασή της και τις συνέπειες για τις διεθνείς αγορές, το ζήτημα παραμένει σύνθετο και εξαρτάται από πολλούς αλληλένδετους παράγοντες.

Το αμερικανικό εκλογικό ημερολόγιο, οι κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί, οι νομικοί περιορισμοί στη χρήση στρατιωτικής ισχύος και η στρατηγική σημασία του Περσικού Κόλπου συνθέτουν ένα περιβάλλον στο οποίο οποιαδήποτε απόφαση θα είχε συνέπειες πέρα από το στενό πεδίο μιας στρατιωτικής επιχείρησης.

Ωστόσο, η καταγραφή πιθανών σεναρίων δεν ισοδυναμεί με επιβεβαίωση ότι επίκειται επίθεση. Οι επαφές μεταξύ ηγετών μπορεί να περιλαμβάνουν ανταλλαγή εκτιμήσεων και εξέταση εναλλακτικών επιλογών, χωρίς να οδηγούν αναγκαστικά σε συγκεκριμένη απόφαση. Αντίστοιχα, τα σχέδια έκτακτης ανάγκης των κρατικών αρχών αποτυπώνουν την ανάγκη προετοιμασίας για πιθανούς κινδύνους και όχι κατ’ ανάγκην την ύπαρξη πληροφοριών για επικείμενη ενέργεια.

Μέχρι στιγμής, δεν έχει ανακοινωθεί νέα στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν. Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις πληροφορίες για τις αμερικανοϊσραηλινές συνομιλίες και στα σενάρια που εξετάζει ο ισραηλινός Τύπος, καθώς οι πολιτικές εξελίξεις, οι στρατιωτικές εκτιμήσεις και οι περιφερειακές ισορροπίες εξακολουθούν να διαμορφώνουν ένα ρευστό σκηνικό στη Μέση Ανατολή.