Μέση Ανατολή: Οι σκληροπυρηνικοί του Ιράν βλέπουν «πραξικόπημα» πίσω από την εκεχειρία – Στο χείλος της κατάρρευσης η συμφωνία

Την ώρα που ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, βάδιζε πλάι στο φέρετρο του Αλί Χαμενεΐ κατά τη διάρκεια της μεγάλης τελετής πένθους στην Τεχεράνη την περασμένη εβδομάδα, ανάμεσα στο πλήθος των μαυροφορεμένων πολιτών δεν ακούγονταν μόνο κραυγές τιμής προς τον εκλιπόντα ηγέτη.

Μέση Ανατολή: Οι σκληροπυρηνικοί του Ιράν βλέπουν «πραξικόπημα» πίσω από την εκεχειρία – Στο χείλος της κατάρρευσης η συμφωνία

Κάποιες φωνές στρέφονταν εναντίον του ίδιου του προέδρου, με συνθήματα οργής που αντηχούσαν μέσα στο πλήθος: «Θάνατος στον συμβιβασμένο».

Η εικόνα αυτή αποκάλυψε με τον πιο έντονο τρόπο το βαθύ ρήγμα που διαμορφώνεται στο εσωτερικό της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Μια τελετή που είχε σχεδιαστεί ως σύμβολο εθνικής ενότητας μετατράπηκε σε πεδίο δημόσιας αντιπαράθεσης, όπου οι πιο ακραίες φωνές του καθεστώτος εξέφρασαν ανοιχτά την αντίθεσή τους απέναντι στους αξιωματούχους που επέλεξαν τον δρόμο της διαπραγμάτευσης.

Λίγα μέτρα μακριά, ο Αμπάς Αραγτσί, ο ανώτατος διπλωμάτης του Ιράν και ο άνθρωπος που βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των συνομιλιών για την κατάπαυση του πυρός με την κυβέρνηση Τραμπ, βρέθηκε αντιμέτωπος με την οργή του πλήθους. Ο Αραγτσί, ο οποίος είχε συνδέσει το όνομά του με την επίτευξη συμφωνίας και την άρση μέρους των κυρώσεων κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την κηδεία όταν ομάδα εξαγριωμένων πολιτών άρχισε να τον λιθοβολεί, αποκαλώντας τον «προδότη που ξεπούλησε τη χώρα».

Η επίθεση εναντίον κορυφαίων στελεχών της ιρανικής ηγεσίας δεν αποτέλεσε ένα μεμονωμένο περιστατικό. Αντίθετα, αντανακλά μια θεωρία συνωμοσίας που έχει αποκτήσει ολοένα μεγαλύτερη απήχηση στους πιο σκληροπυρηνικούς κύκλους της Ισλαμικής Δημοκρατίας τους τελευταίους μήνες: την πεποίθηση ότι η πολιτική ηγεσία που διαχειρίστηκε τον πόλεμο και προχώρησε σε συμφωνία με την Ουάσιγκτον επιχειρεί ένα «ήπιο πραξικόπημα» εναντίον των ίδιων των θεμελίων της επανάστασης.

Σύμφωνα με αυτή την αφήγηση, ο πρόεδρος Πεζεσκιάν, ο Αραγτσί και οι σύμμαχοί τους δεν επιδιώκουν απλώς μια διπλωματική διέξοδο από την κρίση, αλλά επιχειρούν να μετατοπίσουν το κέντρο εξουσίας μακριά από τις επαναστατικές δομές του καθεστώτος. Η καχυποψία αυτή ενισχύεται από την παρατεταμένη απουσία του νέου ανώτατου ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος παραμένει σε μεγάλο βαθμό εκτός δημόσιας θέασης.

Ο γιος και διάδοχος του Αλί Χαμενεΐ δεν έχει απευθυνθεί άμεσα στον ιρανικό λαό ούτε έχει εμφανιστεί να ασκεί δημόσια την εξουσία του, γεγονός που έχει δημιουργήσει ένα επικίνδυνο κενό.

Μέση Ανατολή: Οι σκληροπυρηνικοί του Ιράν βλέπουν «πραξικόπημα» πίσω από την εκεχειρία – Στο χείλος της κατάρρευσης η συμφωνία

Για τους σκληροπυρηνικούς, η απουσία του αποτελεί ένδειξη αδυναμίας ή ακόμη και αποκλεισμού του από τις κρίσιμες αποφάσεις που λαμβάνονται στο όνομά του.

Οι πιο ριζοσπαστικές ομάδες που έδωσαν μαζικό «παρών» στην κηδεία θεωρούν ότι, αντί να απαντήσουν στη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ με εκδίκηση και στρατιωτική αντίδραση, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι επέλεξαν την υποχώρηση, υπογράφοντας μια συμφωνία που -όπως υποστηρίζουν- παραβιάζει τις εντολές του νέου ηγέτη.

Ωστόσο, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ εξακολουθεί να παραμένει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ενώ οι κρατικοί μηχανισμοί συνεχίζουν να λειτουργούν υπό το όνομά του. Η αντίφαση αυτή έχει εντείνει την καχυποψία των σκληροπυρηνικών, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι μια μικρή ομάδα αξιωματούχων επιχειρεί να συγκεντρώσει την εξουσία στα χέρια της, περιορίζοντας τον ρόλο του κοινοβουλίου και αγνοώντας τις κατευθύνσεις της ανώτατης ηγεσίας.

«Προειδοποίηση προς τον λαό του Ιράν: Έρχεται πραξικόπημα;» έγραψε στην πλατφόρμα X ο Μαχμούντ Ναμπαβιάν, ένας από τους πιο έντονους εκπροσώπους της σκληροπυρηνικής πτέρυγας, λίγες ημέρες πριν από την κηδεία του Χαμενεΐ.

«Αυτές τις στιγμές που αποχαιρετούμε τον μάρτυρα Ιμάμη (Χαμενεΐ), υψώνουμε τη σημαία της εκδίκησης για το αίμα του και στεκόμαστε σταθερά απέναντι στο πραξικόπημα», έγραψε λίγες ημέρες αργότερα.

Με την απουσία του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο επικεφαλής διαπραγματευτής Γκαλιμπάφ, ο πρόεδρος Πεζεσκιάν και ο Αμπάς Αραγτσί έχουν εξελιχθεί στα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της νέας πολιτικής πραγματικότητας στο Ιράν.

Καθώς οι σκληροπυρηνικοί δηλώνουν ότι δεν έχουν άμεση πρόσβαση στον νέο ανώτατο ηγέτη, η δυσαρέσκειά τους στρέφεται πλέον εναντίον των τριών αυτών προσώπων, τα οποία κατηγορούν ότι επιδιώκουν την αλλαγή ισορροπιών στο εσωτερικό του καθεστώτος.

Όπως δήλωσε στο CNN ο Αράς Αζίζι, ειδικός σε θέματα Ιράν και συγγραφέας του βιβλίου What Iranians Want (Τι Θέλουν Οι Ιρανοί):

«Η παρατεταμένη απουσία του Μοτζτάμπα σημαίνει ότι δεν έχουν πρόσβαση σε αυτόν και ότι ο Γκαλιμπάφ και οι σύμμαχοί του ουσιαστικά διοικούν τη χώρα… Οι υπερσκληροπυρηνικοί κατηγορούν πλέον τον Γκαλιμπάφ και τον Πεζεσκιάν ότι οργανώνουν πραξικόπημα εναντίον του Μοτζτάμπα».