Μέση Ανατολή: Πόσο πετρέλαιο «φεύγει» από τον Περσικό Κόλπο – Τι συμβαίνει τελικά στα Στενά του Ορμούζ

Μια εικόνα που απέχει αισθητά από εκείνη που παρουσιάζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες προκύπτει από τα δεδομένα των διεθνών υπηρεσιών θαλάσσιας παρακολούθησης για την κίνηση των πετρελαιοφόρων στα Στενά του Ορμούζ και, κυρίως, για την ποσότητα πετρελαίου που καταφέρνει τελικά να εξέλθει από τον Περσικό Κόλπο.

Μέση Ανατολή: Πόσο πετρέλαιο «φεύγει» από τον Περσικό Κόλπο – Τι συμβαίνει τελικά στα Στενά του Ορμούζ

Παρά τις επιθέσεις και τον έλεγχο που ασκεί το Ιράν στην περιοχή, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, υποστηρίζει ότι το Ορμούζ παραμένει ανοιχτό και ότι οι ποσότητες πετρελαίου που διέρχονται από το στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα είναι πολύ μεγαλύτερες από εκείνες που αποτυπώνει η αγορά.

Μάλιστα, ο αμερικανός υπουργός δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διασφαλίζουν πως άφθονο πετρέλαιο φτάνει εκεί που πρέπει, αναφέρει το CNNi.

Ο Ράιτ υποστήριξε ότι ο επταήμερος μέσος όρος των ποσοτήτων πετρελαίου που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ είχε αυξηθεί στα 9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Ο αριθμός αυτός βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση τόσο με τον ισχυρισμό της Τεχεράνης ότι το στενό έχει κλείσει όσο και με τα δεδομένα από την παρακολούθηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας, τα οποία τοποθετούν τις πραγματικές ροές περίπου στο μισό των ποσοτήτων που επικαλείται ο Ράιτ.

Η απόσταση ανάμεσα στις δύο εκτιμήσεις δεν είναι, επομένως, μια απλή στατιστική διαφορά. Αφορά την ίδια την εικόνα της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου και το πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί στην πράξη μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

«Γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να γνωρίζουμε πόσο πετρέλαιο φεύγει από τον Κόλπο», δήλωσε ο Χαμάντ Χουσεΐν, ανώτερος οικονομολόγος για το κλίμα και τα εμπορεύματα στην Capital Economics. «Οι αντικρουόμενοι ισχυρισμοί Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων θολώνουν τα νερά».

Τι δείχνουν τα πλοία και τα δεδομένα της αγοράς

Οι αναλυτές της Wall Street επιχειρούν να συνθέσουν την πραγματική εικόνα αξιοποιώντας μια σειρά από διαφορετικές πηγές δεδομένων. Μεταξύ αυτών βρίσκονται εξειδικευμένες υπηρεσίες παρακολούθησης πλοίων, όπως η Kpler και η Windward Intelligence, οι οποίες καταγράφουν την κίνηση των δεξαμενόπλοιων και επιχειρούν να υπολογίσουν τις πραγματικές ροές πετρελαίου.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αυτές, τα πετρελαιοφόρα παραλαμβάνουν περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο κάθε ημέρα. Πρόκειται για μια ποσότητα που απέχει σημαντικά από την εικόνα που περιέγραψε ο αμερικανός υπουργός Ενέργειας.

Η διαφορά αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν συνυπολογιστούν οι ποσότητες που δεν περνούν από τα ίδια τα Στενά του Ορμούζ.

Η διαφωνία στα στοιχεία ΗΠΑ και διεθνών μετρήσεων

Περίπου 7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα διοχετεύονται προς τα έξω από τις χώρες της Μέσης Ανατολής μέσω αγωγών και άλλων εναλλακτικών διαδρομών, παρακάμπτοντας σε σημαντικό βαθμό το στενό. Μαζί με τις ποσότητες που καταγράφονται από τις υπηρεσίες θαλάσσιας παρακολούθησης, οι συνολικές εξαγωγές εκτιμάται ότι ανέρχονται περίπου στα 11 έως 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Ακόμη και αυτή η εκτίμηση, ωστόσο, βρίσκεται αρκετά κάτω από τα περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα που εξήγαγε η περιοχή πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν.

Ο Ράιτ, από την πλευρά του, παρουσίασε μια εντελώς διαφορετική εικόνα, δηλώνοντας ότι στις 8 Αυγούστου το συνολικό πετρέλαιο που εξήχθη από τον Κόλπο ξεπέρασε το όριο των 20 εκατομμυρίων βαρελιών.

Η απόκλιση ανάμεσα στις δύο πλευρές είναι εντυπωσιακή και επαναφέρει ένα κρίσιμο ερώτημα: πόσο πετρέλαιο κινείται πράγματι μέσα και έξω από τον Περσικό Κόλπο και πόσο από αυτό μπορεί να επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητα δεδομένα;

Η Kpler υπερασπίστηκε τα στοιχεία της, εξηγώντας ότι αυτά προκύπτουν από ένα τεράστιο δίκτυο 13.000 δεκτών, το οποίο διαθέτει και λειτουργεί σε 190 χώρες. Το δίκτυο παρακολουθεί περίπου 350.000 σκάφη και ανανεώνει τη θέση τους κάθε πέντε λεπτά. Παράλληλα, η εταιρεία διαθέτει και στόλο δορυφόρων χαμηλής τροχιάς, ενισχύοντας τη δυνατότητα καταγραφής της θαλάσσιας κίνησης ακόμη και σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες.

«Δεν είναι δυνατόν να συμβιβαστεί η απόκλιση μεταξύ αυτού που βλέπουμε και αυτού που αναφέρει», δήλωσε ο Matt Smith, διευθυντής έρευνας εμπορευμάτων στην Kpler.

Οι «σκιώδεις στόλοι» και η μάχη της παρακολούθησης

Η εικόνα, ωστόσο, γίνεται ακόμη πιο σύνθετη όταν στο κάδρο μπαίνουν τα πλοία που επιχειρούν να κινηθούν μακριά από τα ραντάρ και τα συστήματα εντοπισμού.

Υπηρεσίες όπως η Windward Intelligence συνδυάζουν δορυφορικές εικόνες με τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να εντοπίζουν και να παρακολουθούν πλοία ακόμη και στην περίπτωση που αυτά απενεργοποιούν τους αναμεταδότες τους. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να παρακολουθούν και τους λεγόμενους «σκιώδεις στόλους», δηλαδή πλοία που επιχειρούν να αποκρύψουν τη θέση και τη δραστηριότητά τους, συχνά προκειμένου να αποφύγουν κυρώσεις ή τον εντοπισμό τους.

Και εδώ, όμως, τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν μια εικόνα που δεν συνάδει με τις αμερικανικές εκτιμήσεις.

Τόσο η Kpler όσο και η Windward κατέγραψαν περίπου πέντε πλοία συνολικά να εξέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ την ημέρα κατά την οποία ο Ράιτ υποστήριξε ότι από την περιοχή του Αραβικού Κόλπου έρεαν 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.

Ο αριθμός αυτός είναι εξαιρετικά μικρός σε σχέση με την κλίμακα των εξαγωγών που περιγράφεται.

Πριν από τον πόλεμο, περισσότερα από 100 πλοία διέσχιζαν καθημερινά τα Στενά του Ορμούζ. Με τα σημερινά δεδομένα, η δραματική μείωση της κίνησης των δεξαμενόπλοιων αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα όσων αμφισβητούν τις εκτιμήσεις για τις πραγματικές ροές πετρελαίου.

Και το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο απλό: μπορούν μόλις λίγα πετρελαιοφόρα να μεταφέρουν ποσότητες που αντιστοιχούν σε δεκάδες εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα;

Τα διαθέσιμα στοιχεία από την παρακολούθηση της ναυσιπλοΐας δείχνουν πως η απάντηση είναι μάλλον αρνητική. «Απλώς δεν είναι αρκετά πλοία για να εξυπηρετήσουν αυτό το είδος ροής πετρελαίου».

Έτσι, πίσω από τους αντικρουόμενους αριθμούς ΗΠΑ, Ιράν και διεθνών εταιρειών παρακολούθησης πλοίων, παραμένει ένα μεγάλο ερωτηματικό για το τι πραγματικά συμβαίνει στα Στενά του Ορμούζ. Το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι μόνο πόσο πετρέλαιο υπάρχει στον Περσικό Κόλπο, αλλά πόσο από αυτό καταφέρνει πράγματι να βγει προς τις διεθνείς αγορές — και με ποιον τρόπο.