Μέση Ανατολή: Τι θα γίνει τελικά με τους ελληνικούς Patriot στη Σαουδική Αραβία- Ψυχραιμία και νηφαλιότητα συνιστά η ελληνική πλευρά μετά τη Συμφωνία της Μέκκας

Η παρουσία της ελληνικής συστοιχίας αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot στη Σαουδική Αραβία έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία μέσα στη δίνη των πολεμικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

Μέση Ανατολή: Τι θα γίνει τελικά με τους ελληνικούς Patriot στη Σαουδική Αραβία- Ψυχραιμία και νηφαλιότητα συνιστά η ελληνική πλευρά μετά τη Συμφωνία της Μέκκας

Από το 2021, όταν τα ελληνικά συστήματα αναπτύχθηκαν στις δυτικές ακτές της χώρας στο πλαίσιο διμερούς αμυντικής συμφωνίας, η ελληνική δύναμη έχει αναλάβει έναν κρίσιμο ρόλο στην ενίσχυση της σαουδαραβικής αεράμυνας.

Τα ελληνικά Patriot έχουν ήδη βρεθεί αντιμέτωπα με πραγματικές απειλές, καταρρίπτοντας ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους και drones, τα οποία είχαν ως βασικούς στόχους κρίσιμες υποδομές και, κυρίως, πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Η επιχειρησιακή αξιοποίηση της ελληνικής συστοιχίας δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό σενάριο, αλλά μια αποστολή με άμεσο και μετρήσιμο αποτύπωμα στην ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας.

Οι ευχαριστίες των Σαουδαράβων

Η συμβολή της ελληνικής δύναμης δεν πέρασε απαρατήρητη από τη σαουδαραβική πλευρά. Είναι χαρακτηριστικό ότι στα τέλη Ιουλίου, μετά τις επιτυχημένες βολές των ελληνικών Patriot, ο Νίκος Δένδιας είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον υπουργό Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας, Πρίγκιπα Khalid bin Salman.

Ο Έλληνας υπουργός Εθνικής Άμυνας ανέφερε χαρακτηριστικά σε ανάρτησή του: «Ο υπουργός μού εξέφρασε τις ευχαριστίες του για την παρουσία της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ) με την ελληνική συστοιχία Patriot και για τη συμμετοχή της στη αποτροπή των επιθέσεων που δέχεται η Σαουδική Αραβία».

Η συγκεκριμένη αναφορά αποτυπώνει με τον πλέον σαφή τρόπο τη σημασία που αποδίδει το Ριάντ στην ελληνική στρατιωτική παρουσία. Οι Patriot δεν αποτελούν απλώς ένα ακόμη οπλικό σύστημα που έχει μεταφερθεί στο εξωτερικό, αλλά ένα ενεργό στοιχείο της αμυντικής ομπρέλας της Σαουδικής Αραβίας σε μια περίοδο κατά την οποία η απειλή από πυραύλους και drones έχει γίνει ιδιαίτερα έντονη.

Άλλωστε, η αποτελεσματικότητα της ελληνικής συστοιχίας είχε αναδειχθεί και στα μέσα του περασμένου Μαρτίου, όταν οι ελληνικοί Patriot κατέρριψαν ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους.

Μέση Ανατολή: Τι θα γίνει τελικά με τους ελληνικούς Patriot στη Σαουδική Αραβία- Ψυχραιμία και νηφαλιότητα συνιστά η ελληνική πλευρά μετά τη Συμφωνία της Μέκκας

Τότε ο Ν. Δένδιας είχε δηλώσει: «Η ελληνική συστοιχία αποδεικνύει το πόσο αξιόμαχη είναι και τι εμπειρία έχει αποκτηθεί όλον αυτό τον καιρό, αλλά και ότι επίσης, έμμεσα αλλά σαφώς, προστατεύει το επίπεδο ζωής των Ελλήνων πολιτών και των Ευρωπαίων πολιτών. Ξέρετε ίσως, ότι η διαρκής αύξηση της τιμής του πετρελαίου, είναι μια τεράστια απειλή για το επίπεδο ζωής».

Η δήλωση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς συνδέει την αποστολή της ελληνικής συστοιχίας όχι μόνο με την προστασία σαουδαραβικών στόχων, αλλά και με τη γενικότερη σταθερότητα της ενεργειακής αγοράς. Μια σοβαρή επίθεση σε πετρελαϊκές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις, επηρεάζοντας τις τιμές της ενέργειας και κατ’ επέκταση την καθημερινότητα των πολιτών στην Ελλάδα και την Ευρώπη.

Η συμφωνία που αλλάζει τα δεδομένα

Το σκηνικό, ωστόσο, περιπλέκεται μετά τη νέα συμφωνία που υπεγράφη στις 7 Αυγούστου μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.

Η τριμερής συμφωνία αμοιβαίας άμυνας, η οποία υπεγράφη στη Μέκκα, προβλέπει συλλογική αντίδραση των τριών χωρών σε περίπτωση επίθεσης εναντίον οποιουδήποτε μέλους. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δημιουργεί νέα δεδομένα στην περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας, καθώς στο ίδιο αμυντικό σχήμα βρίσκονται πλέον τρεις σημαντικές μουσουλμανικές χώρες, με διαφορετικές αλλά αλληλοσυμπληρούμενες δυνατότητες.

Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η συμμετοχή του Πακιστάν προσδίδει στη συμφωνία ευρύτερη γεωπολιτική εμβέλεια, ξεπερνώντας τα στενά όρια της Μέσης Ανατολής και δημιουργώντας έναν νέο άξονα ασφαλείας με προεκτάσεις μέχρι τη Νότια Ασία.

Η συγκεκριμένη αμυντική σύμπραξη δεν αποκλείεται, μάλιστα, να διευρυνθεί και με τη συμμετοχή άλλων χωρών της περιοχής, με την Αίγυπτο να αποτελεί μία από τις χώρες που αναφέρονται ως πιθανή μελλοντική προσθήκη. Εφόσον ένα τέτοιο σενάριο προχωρήσει, θα μπορούσε να μεταβάλει ακόμη περισσότερο τις ισορροπίες στην περιοχή.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το ελληνικό ενδιαφέρον.

Η Αθήνα βρίσκεται μπροστά σε ένα ιδιόμορφο γεωπολιτικό σταυρόλεξο: από τη μία πλευρά έχει αναπτύξει μια στενή στρατηγική σχέση με τη Σαουδική Αραβία και ενισχύει έμπρακτα την άμυνά της, διαθέτοντας ένα ιδιαίτερα πολύτιμο οπλικό σύστημα, όπως οι Patriot. Από την άλλη, η Σαουδική Αραβία προχωρά σε στρατηγική αμυντική συμφωνία με την Τουρκία, μια χώρα με την οποία η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει ανοικτές και σοβαρές διαφορές.

Η σημασία των Patriot γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν αναλογιστεί κανείς πόσο περιορισμένη είναι διεθνώς η διαθεσιμότητα τέτοιων συστημάτων. Η Ουκρανία, για παράδειγμα, ζητεί συνεχώς από τις ΗΠΑ την προμήθεια επιπλέον Patriot, θεωρώντας τα απολύτως αναγκαία για την αντιμετώπιση των ρωσικών πυραυλικών επιθέσεων.

Υπό αυτή την έννοια, η ελληνική παρουσία στη Σαουδική Αραβία αποκτά διπλή διάσταση: είναι ταυτόχρονα μια αποστολή που υπηρετεί τις ελληνοσαουδαραβικές σχέσεις και μια επιλογή που πλέον εξετάζεται μέσα σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον, στο οποίο η Τουρκία αποκτά ολοένα και ισχυρότερο αποτύπωμα.

«Όχι» σε κινήσεις εν θερμώ

Παρά τα νέα δεδομένα, σύμφωνα με πληροφορίες, η ελληνική κυβέρνηση δεν προτίθεται να αντιδράσει εν θερμώ ούτε να προχωρήσει σε μια απόφαση που θα μπορούσε να διαταράξει τις σχέσεις της Αθήνας με το Ριάντ.

Η ελληνική στάση φαίνεται να παραμένει προσεκτική και βήμα προς βήμα. Η παραμονή της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας αναμένεται να αξιολογείται σε μηνιαία βάση, ώστε οι αποφάσεις να λαμβάνονται με βάση τα πραγματικά δεδομένα που θα διαμορφώνονται κάθε φορά.

Πρώτο και αδιαπραγμάτευτο κριτήριο θα είναι η ασφάλεια του ελληνικού στρατιωτικού προσωπικού. Κανένας άλλος παράγοντας δεν μπορεί να υπερκεράσει την ανάγκη προστασίας των στελεχών που υπηρετούν στην αποστολή.

Την ίδια στιγμή, όμως, στο τραπέζι θα βρίσκονται διαρκώς και οι εξελίξεις γύρω από τη συμφωνία της Μέκκας. Ο τρόπος με τον οποίο θα εξελιχθεί η νέα τουρκοσαουδαραβοπακιστανική αμυντική σχέση, η ενδεχόμενη διεύρυνσή της και κυρίως οι πρακτικές συνέπειες που θα έχει για την περιφερειακή ασφάλεια θα αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την ελληνική πλευρά.

Έτσι, τουλάχιστον προς το παρόν, η Αθήνα φαίνεται να επιλέγει τη γραμμή της ψύχραιμης αξιολόγησης αντί της βιαστικής αντίδρασης.

Οι ελληνικοί Patriot παραμένουν στη Σαουδική Αραβία, συνεχίζοντας να εκτελούν μια αποστολή με πραγματικό επιχειρησιακό βάρος, την ώρα που το γεωπολιτικό περιβάλλον γύρω τους μεταβάλλεται και δημιουργεί νέα, δύσκολα ερωτήματα για την ελληνική εξωτερική και αμυντική πολιτική.