Μέση Ανατολή: Το Ιράκ δηλώνει έτοιμο να κατασκευάσει αγωγό πετρελαίου μέσω Συρίας για να παρακάμψει τα Στενά του Ορμούζ- Πάνω από 15 δις δολάρια το κόστος, τουλάχιστον 4 χρόνια εργασιών για την ολοκλήρωση του έργου

Τα σχέδια του Ιράκ για τη δημιουργία μιας εναλλακτικής οδού εξαγωγής πετρελαίου μέσω Συρίας, με τελικό προορισμό τις ακτές της Μεσογείου, αποκτούν νέα σημασία στον απόηχο των αναταράξεων που έχει προκαλέσει ο πόλεμος με το Ιράν και η ουσιαστική διατάραξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Μέση Ανατολή: Το Ιράκ δηλώνει έτοιμο να κατασκευάσει αγωγό πετρελαίου μέσω Συρίας για να παρακάμψει τα Στενά του Ορμούζ- Πάνω από 15 δις δολάρια το κόστος, τουλάχιστον 4 χρόνια εργασιών για την ολοκλήρωση του έργου

Σύμφωνα με πηγές με γνώση του σχεδιαζόμενου έργου, τις οποίες επικαλείται το Reuters, η κατασκευή του αγωγού Ιράκ-Συρίας θα μπορούσε να απαιτήσει περίπου τέσσερα χρόνια, ενώ το συνολικό κόστος εκτιμάται ότι θα ανέλθει τουλάχιστον στα 15 δισεκατομμύρια δολάρια.

Το σχέδιο έχει ήδη συγκεντρώσει το ενδιαφέρον Αμερικανών αξιωματούχων και παραγόντων της ενεργειακής αγοράς, οι οποίοι το εντάσσουν σε μια ευρύτερη προσπάθεια περιορισμού της εξάρτησης των πετρελαϊκών εξαγωγών από μια κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία, η οποία έχει σε μεγάλο βαθμό καταστεί μη προσβάσιμη εξαιτίας της σύγκρουσης.

Η πρωτοβουλία έχει λάβει αρχική στήριξη για τη διενέργεια μελετών σκοπιμότητας από κοινοπραξία στην οποία συμμετέχει, μεταξύ άλλων, η Chevron.

“Τα επόμενα δύο χρόνια, τα Στενά θα καταστούν άνευ σημασίας. Θα είναι απλώς ακόμη ένας θαλάσσιος δρόμος”, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ.

Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ποσοτήτων πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ, καθιστώντας τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Μπέσεντ, στο εξής “πάνω από το 50% ή το 70%” αυτών των εξαγωγών θα μπορούσε να διοχετεύεται μέσω υπόγειων αγωγών.

Οι εκτιμήσεις αυτές, πάντως, απέχουν από την πραγματικότητα ενός έργου τέτοιας κλίμακας. Δύο πηγές που συμμετέχουν άμεσα στον σχεδιασμό του αγωγού Ιράκ-Συρίας δήλωσαν στο Reuters ότι η υλοποίησή του θα χρειαστεί περίπου διπλάσιο χρόνο από τις αρχικές εκτιμήσεις, κυρίως εξαιτίας της ανάγκης ανάπτυξης νέων υποδομών, ενώ δεν αποκλείεται να προκύψουν και πρόσθετα τεχνικά, οικονομικά ή πολιτικά εμπόδια.

Νέες υποδομές αντί για αποκατάσταση του παλαιού αγωγού

Το Ιράκ είναι μία από τις χώρες που έχουν δεχθεί το ισχυρότερο πλήγμα από τη διατάραξη της λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, καθώς η χώρα εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις θαλάσσιες εξαγωγές από τα νότια.

Πριν από τον πόλεμο, το Ιράκ εξήγαγε περίπου 3,6 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, με το μεγαλύτερο μέρος των ποσοτήτων να διοχετεύεται μέσω τερματικών σταθμών στον Περσικό Κόλπο, στην περιοχή της Βασόρας.

Η εικόνα αυτή έχει πλέον ανατραπεί. Σύμφωνα με τα στοιχεία της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας SOMO, τον Ιούλιο μεταφέρθηκαν συνολικά μόλις 35,5 εκατομμύρια βαρέλια μέσω των Στενών του Ορμούζ, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος της πίεσης που δέχεται η ιρακινή πετρελαϊκή βιομηχανία.

Η ιδέα της διοχέτευσης ιρακινού πετρελαίου προς τη Μεσόγειο δεν είναι καινούργια. Ήδη υπάρχει αγωγός που συνδέει την περιοχή του Κιρκούκ, στο βόρειο Ιράκ, με το συριακό λιμάνι της Μπανιάς στη Μεσόγειο. Ωστόσο, ο αγωγός έχει υποστεί εκτεταμένες ζημιές από τους πολέμους που έπληξαν το Ιράκ και τη Συρία και ουσιαστικά παραμένει εκτός τακτικής λειτουργίας από τη δεκαετία του 1980.

Παρά την ύπαρξη αυτής της υποδομής, το νέο σχέδιο δεν φαίνεται να προβλέπει μια απλή αποκατάσταση του παλαιού αγωγού.

Και οι δύο πηγές που μίλησαν στο Reuters ανέφεραν ότι θα χρειαστεί η δημιουργία ενός σχεδόν εξ ολοκλήρου νέου δικτύου υποδομών, με το κόστος να διαμορφώνεται τουλάχιστον στα 15 δισεκατομμύρια δολάρια.

Μέρος του νέου αγωγού αναμένεται να ακολουθεί περίπου την ίδια διαδρομή με τον υφιστάμενο αγωγό Κιρκούκ-Μπανιάς. Ωστόσο, σύμφωνα με μία από τις πηγές, ακόμη και τα τμήματα του παλαιού αγωγού που έχουν παραμείνει ανέπαφα δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες τεχνικές προδιαγραφές και, ως εκ τούτου, δεν θα μπορούν να ενσωματωθούν στο νέο σύστημα.

Η δεύτερη πηγή περιέγραψε ένα ακόμη πιο φιλόδοξο έργο: ένα πλήρως νέο και ολοκληρωμένο σύστημα μεταφοράς αργού πετρελαίου, το οποίο θα συνδέει τα πετρελαϊκά κοιτάσματα του νότιου και του βόρειου Ιράκ με έναν κεντρικό κόμβο στη Χαντίθα, στο δυτικό τμήμα της χώρας. Από εκεί, το δίκτυο θα συνεχίζει προς τη Μπανιάς και τη Μεσόγειο.

Η Ουάσινγκτον έχει ήδη χαιρετίσει την “αποκατάσταση και ανακατασκευή” του αγωγού, επισημαίνοντας ότι η αρχική του δυναμικότητα θα μπορούσε να φθάσει τα 2 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως.

Μέση Ανατολή: Το Ιράκ δηλώνει έτοιμο να κατασκευάσει αγωγό πετρελαίου μέσω Συρίας για να παρακάμψει τα Στενά του Ορμούζ- Πάνω από 15 δις δολάρια το κόστος, τουλάχιστον 4 χρόνια εργασιών για την ολοκλήρωση του έργου

Πρόκειται για μέγεθος πολλαπλάσιο εκείνου που μπορούσε να μεταφέρει ο παλαιός αγωγός, η δυναμικότητα του οποίου ανερχόταν σε περίπου 300.000 βαρέλια ημερησίως. Ακόμη και αυτή η παλαιότερη δυναμικότητα, ωστόσο, αντιστοιχούσε σε λιγότερο από το ένα δέκατο των ποσοτήτων πετρελαίου που εξήγαγε το Ιράκ μέσω των Στενών του Ορμούζ πριν από τον πόλεμο με το Ιράν.

Παράλληλα, το Ιράκ επιχειρεί να αξιοποιήσει και άλλες οδούς για να περιορίσει την εξάρτησή του από τα Στενά. Η χώρα έχει επανεκκινήσει τις εξαγωγές από τα κοιτάσματα του Κιρκούκ μέσω του αγωγού που οδηγεί στο τουρκικό λιμάνι του Τσεϊχάν, με στόχο η συγκεκριμένη διαδρομή να φθάσει σε δυναμικότητα περίπου 250.000 βαρελιών την ημέρα.

Όσον αφορά τον αγωγό Ιράκ-Συρίας, οι δύο πηγές εκτιμούν ότι οι εργασίες θα απαιτήσουν περίπου τέσσερα χρόνια. Το χρονοδιάγραμμα, ωστόσο, δεν αφορά αποκλειστικά την κατασκευή των νέων αγωγών. Θα πρέπει ενδεχομένως να συνυπολογιστούν η απομάκρυνση και αντικατάσταση παλαιών υποδομών, αλλά και η εξασφάλιση νέων δικαιωμάτων χρήσης γης από τη νέα συριακή διοίκηση, γεγονός που θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τόσο τον χρόνο όσο και την πολυπλοκότητα του έργου.

Μια ακόμη “πρόσβαση στην αγορά” μέσω της Μεσογείου

Η προοπτική ενός νέου ενεργειακού διαδρόμου που θα συνδέει το Ιράκ με τη Μεσόγειο έχει ήδη κινητοποιήσει σημαντικούς διεθνείς ενεργειακούς ομίλους.

Η Συρία και το Ιράκ έχουν υπογράψει ξεχωριστά μνημόνια κατανόησης με κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν η αμερικανική Chevron, η TI Capital και η UCC Holding του Κατάρ. Στόχος είναι να πραγματοποιηθούν τεχνικές και οικονομικές μελέτες, οι οποίες θα καθορίσουν τις προϋποθέσεις και τη βιωσιμότητα του έργου.

Κατά τη διάρκεια ενημέρωσης Τύπου τον περασμένο μήνα, στέλεχος της Chevron χαρακτήρισε το έργο δυνητικά ως “μια ακόμη οδό πρόσβασης στην αγορά” μέσω της Μεσογείου.

Η νέα υποδομή, σύμφωνα με την ίδια πηγή, θα πρέπει να συνδεθεί και με τα μεγάλα κοιτάσματα του νότιου Ιράκ, West Qurna 2 και Nassiriya. Πρόκειται για δύο πετρελαϊκές περιοχές στις οποίες η Chevron βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις προκειμένου να αποκτήσει παρουσία, γεγονός που προσδίδει στο σχέδιο και ιδιαίτερο στρατηγικό ενδιαφέρον για τον αμερικανικό ενεργειακό όμιλο.

Ωστόσο, το έργο βρίσκεται ακόμη σε στάδιο μελετών και ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά. Η Chevron θα πρέπει να ολοκληρώσει τις τεχνικές αξιολογήσεις προκειμένου να διαπιστωθεί εάν ο υφιστάμενος αγωγός Ιράκ-Συρίας μπορεί να αξιοποιηθεί έστω εν μέρει ή εάν απαιτείται ανακατασκευή, επέκταση ή πλήρης ανοικοδόμησή του.

Μέχρι στιγμής, η εταιρεία δεν έχει δώσει συγκεκριμένες εκτιμήσεις για την τελική εξαγωγική δυναμικότητα του έργου.

“Συνήθως, όταν πρόκειται για τέτοιους αγωγούς, δεν είναι διαθέσιμο το 100% της δυναμικότητας από την πρώτη ημέρα”, δήλωσε το στέλεχος.

Έτσι, παρά τις υψηλές προσδοκίες που έχουν δημιουργηθεί γύρω από τον νέο ενεργειακό διάδρομο, το σχέδιο Ιράκ-Συρίας βρίσκεται ακόμη μπροστά σε μια μακρά περίοδο τεχνικών μελετών, αδειοδοτήσεων και κατασκευής.

Εφόσον προχωρήσει, όμως, θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τον χάρτη των ιρακινών πετρελαϊκών εξαγωγών, προσφέροντας στη Βαγδάτη μια εναλλακτική έξοδο προς τη Μεσόγειο και, κυρίως, έναν τρόπο να περιορίσει την έκθεσή της σε μια από τις πλέον ευάλωτες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.