Μετά τη Λιβύη ο Ερντογάν προσπαθεί να “ρίξει” στην αγκαλιά του και την Αίγυπτο: “Σφήνα” της Άγκυρας στο Κάιρο με πρόταση επιπλέον 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων θαλάσσιας ζώνης – Στο στόχαστρο η Ελληνο-Αιγυπτιακή Συμφωνία και τα κυριαρχικά δικαιώματα – Έρχεται ακόμη μία ήττα για την Εξωτερική Πολιτική της Κυβέρνησης Μητσοτάκη;

Νέα εστία διπλωματικής έντασης διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η Τουρκία επαναφέρει δυναμικά την πρότασή της προς την Αίγυπτο για συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να προσφέρει στο Κάιρο περισσότερα από 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε σύγκριση με μια ενδεχόμενη συμφωνία με την Ελλάδα. Πρόκειται, ωστόσο, για εκτίμηση της τουρκικής πλευράς και όχι για αποτέλεσμα συμφωνημένης οριοθέτησης.

Η χρονική συγκυρία προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στην κίνηση της Άγκυρας. Ελλάδα και Αίγυπτος έχουν ήδη συμφωνήσει να συνεχίσουν τις συνομιλίες για την επέκταση της μεταξύ τους συμφωνίας Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), με στόχο να εξεταστούν θαλάσσιες περιοχές που δεν καλύφθηκαν από τη συμφωνία του 2020. Έτσι, η τουρκική πρωτοβουλία επαναφέρει στο προσκήνιο τον ανταγωνισμό για τη διαμόρφωση των θαλάσσιων ορίων στην περιοχή.

Η τουρκική πρόταση των 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων

Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανέλαβε ότι η χώρα είναι έτοιμη να διαπραγματευτεί με την Αίγυπτο μια συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών στη βάση, όπως υποστηρίζει, των αμοιβαίων συμφερόντων. Σύμφωνα με την εκτίμηση που παρουσίασε η Άγκυρα, το Κάιρο θα μπορούσε να εξασφαλίσει πάνω από 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα επιπλέον θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε σχέση με όσα θα προέκυπταν από μια πιθανή συμφωνία με την Αθήνα.

Η συγκεκριμένη αριθμητική εκτίμηση αποτελεί το βασικό επιχείρημα με το οποίο η Τουρκία επιχειρεί να καταστήσει την πρότασή της ελκυστική για την αιγυπτιακή ηγεσία. Δεν συνιστά, όμως, συμφωνημένο όριο ούτε αποδεικνύει ότι η Αίγυπτος έχει αποδεχθεί την τουρκική προσέγγιση. Μέχρι στιγμής, δεν έχει ανακοινωθεί συμφωνία οριοθέτησης μεταξύ Άγκυρας και Καΐρου.

Η Αθήνα και το Κάιρο ανοίγουν ξανά τον φάκελο της ΑΟΖ

Η τουρκική κίνηση έρχεται ενώ η Ελλάδα και η Αίγυπτος επιχειρούν να προχωρήσουν σε νέα φάση διαβουλεύσεων. Στις 22 Οκτωβρίου, οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μπαντρ Αμπντελατί, συμφώνησαν να συνεχίσουν τις συνομιλίες για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η συμφωνία του 2020 κάλυψε μόνο ένα τμήμα της θαλάσσιας περιοχής μεταξύ των δύο χωρών, αφήνοντας ανοιχτά ζητήματα ανατολικότερα του 28ου μεσημβρινού. Η συνέχιση των διαπραγματεύσεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς στην ευρύτερη περιοχή προβάλλονται ανταγωνιστικές αξιώσεις για θαλάσσιες ζώνες και δικαιώματα εκμετάλλευσης.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο περιπλέκει τις ισορροπίες

Στο παρασκήνιο βρίσκεται και η πρόσφατη κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης. Η εξέλιξη προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς Ελλάδα, Αίγυπτος και άλλες χώρες αμφισβητούν τη συμβατότητα της συμφωνίας με τα δικά τους θαλάσσια δικαιώματα. Η Αίγυπτος έχει εκφράσει αντίθεση στην εξέλιξη, ενώ Αθήνα και Κάιρο επανέλαβαν τη δέσμευσή τους για σεβασμό του Δικαίου της Θάλασσας.

Η Άγκυρα, από την πλευρά της, υπερασπίζεται το μνημόνιο και προβάλλει τη δική της ερμηνεία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Οι διαφορετικές αυτές προσεγγίσεις διατηρούν ανοιχτό το πεδίο της αντιπαράθεσης, την ώρα που οι διπλωματικές κινήσεις αποκτούν αυξημένη σημασία για τις επόμενες εξελίξεις.

Θα αλλάξει στάση το Κάιρο;

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η τουρκική πρόταση θα επηρεάσει τη στάση της Αιγύπτου ή εάν το Κάιρο θα συνεχίσει να προωθεί τις διαβουλεύσεις με την Ελλάδα. Προς το παρόν, δεν υπάρχει ανακοίνωση ότι η αιγυπτιακή πλευρά έχει αποδεχθεί την πρόταση της Άγκυρας ή ότι έχουν ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για αντίστοιχη συμφωνία.

Η εξέλιξη παρακολουθείται με ενδιαφέρον, καθώς η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών δεν αφορά μόνο την αποτύπωση γραμμών στον χάρτη. Συνδέεται με κυριαρχικά δικαιώματα, ενεργειακές προοπτικές και τις στρατηγικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν η τουρκική πρωτοβουλία θα αποκτήσει ουσιαστικό διπλωματικό αντίκρισμα ή θα παραμείνει μια πρόταση που αποσκοπεί στην ενίσχυση της επιρροής της Άγκυρας στην περιοχή.