Mεταφράστρια της «Οδύσσειας» εναντίον Νόλαν: «Θα ντρεπόμουν να έχω γράψει αυτό το σενάριο»

Σφοδρή κριτική στην πολυσυζητημένη κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν άσκησε η διακεκριμένη κλασική φιλόλογος και μεταφράστρια του ομηρικού έπους Έμιλι Γουίλσον, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος ο σκηνοθέτης είχε αναφερθεί με εγκωμιαστικά λόγια στη μετάφρασή της κατά την προώθηση της ταινίας.

Σε εκτενές άρθρο της στο London Review of Books, η Γουίλσον υποστηρίζει ότι η ταινία στερείται του βάθους που χαρακτηρίζει το έργο του Ομήρου, κάνοντας λόγο για μια παραγωγή που εντυπωσιάζει με το θέαμα, αλλά αποτυγχάνει να αγγίξει την ουσία του κλασικού έπους.

«Ήλπιζα ότι η συγγένεια του Νόλαν με τα ομηρικά θέματα θα τον οδηγούσε σε νέα δημιουργικά ύψη και σε πιο πειστικούς χαρακτήρες. Αντί γι’ αυτό, η “Οδύσσεια” παρουσιάζει τον γνώριμο συνδυασμό μεγαλοπρέπειας και επιφανειακότητας», γράφει χαρακτηριστικά.

«Δεν έχει τίποτα ουσιαστικό να πει»

Η καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνιας ασκεί δριμεία κριτική τόσο στη δραματουργία όσο και στους χαρακτήρες της ταινίας.

Όπως σημειώνει, η κινηματογραφική εκδοχή του Νόλαν «δεν έχει τίποτα πειστικό να πει για τον χρόνο, τη μνήμη, την ιστορία ή τον πόλεμο», ενώ θεωρεί ότι αδυνατεί να εξερευνήσει ουσιαστικά τη σχέση του Οδυσσέα με την οικογένειά του, τους συμπολεμιστές και τους αντιπάλους του.

«Λείπει η ψυχολογική, συναισθηματική, πολιτική και ηθική διάσταση. Η αφηγηματική δομή είναι ένα τέχνασμα, το σενάριο είναι απαίσιο και κανένας χαρακτήρας δεν διαθέτει πειστικά κίνητρα για τις πράξεις ή τα λόγια του», αναφέρει, προσθέτοντας σκωπτικά ότι «δεν υπάρχουν ερωτικές σκηνές και όλο το φαγητό φαίνεται απαίσιο».

«Θα ντρεπόμουν να έχω γράψει έστω και μία αράδα»
Η Γουίλσον στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι ο Νόλαν είχε επαινέσει δημόσια την πρώτη φράση της μετάφρασής της, η οποία ξεκινά με το «Πες μου για έναν πολύπλοκο άνδρα» («Tell me about a complicated man»).

Ωστόσο, η ίδια δεν έκρυψε την απογοήτευσή της για το τελικό αποτέλεσμα, δηλώνοντας πως «θα ντρεπόμουν να έχω γράψει οποιοδήποτε μέρος αυτού του σεναρίου».

Σε συνέντευξή της στους Sunday Times επανήλθε στο θέμα, τονίζοντας ότι η ταινία δεν κατάφερε να τη συγκινήσει.

«Δεν λειτούργησε καθόλου σε συναισθηματικό επίπεδο για μένα. Και αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι, σε αντίθεση με τον Όμηρο, δεν είναι ιδιαίτερα καλογραμμένη», ανέφερε.

Παράλληλα υποστήριξε ότι οι κινηματογραφικοί χαρακτήρες δεν διαθέτουν το βάθος των ομηρικών ηρώων, λέγοντας χαρακτηριστικά:

«Αναρωτιόμουν αν με ενδιαφέρει πραγματικά αν αυτός ο άνθρωπος θα επιστρέψει στη γυναίκα του. Η ταινία δεν μου δίνει κανέναν λόγο να νοιαστώ».

Αναγνωρίζει, όμως, τον πολιτιστικό αντίκτυπο

Παρά τη σκληρή κριτική της, η Έμιλι Γουίλσον αναγνωρίζει ότι η ταινία έχει ήδη σημαντικό πολιτιστικό αποτύπωμα.

Όπως σημειώνει, η κυκλοφορία της αποτελεί ένα γεγονός που αξίζει να γιορτάζεται, καθώς επαναφέρει το κοινό στις κινηματογραφικές αίθουσες και αναζωπυρώνει το ενδιαφέρον για την αρχαία ελληνική γραμματεία.

Η ίδια επισημαίνει ότι οι μεταφράσεις της «Οδύσσειας», συμπεριλαμβανομένης της δικής της, γνωρίζουν μεγάλη εκδοτική επιτυχία μετά την έξοδο της ταινίας, ενώ εκφράζει την ελπίδα ότι η δημοσιότητα γύρω από το έργο θα ενισχύσει και τη θέση των ανθρωπιστικών σπουδών στα πανεπιστήμια.

«Ο Νόλαν κάνει ό,τι μπορεί για να κάνει το ευρύ κοινό να διαβάζει ξανά και γι’ αυτό του είμαι ευγνώμων», καταλήγει.