Μεταναστευτικό: Στη Βουλή το νέο νομοσχέδιο-Ενισχύονται οι διαδικασίες ελέγχου και καταστολής- Προσπάθεια θωράκισης του θεσμικού πλαισίου της χώρας απέναντι στην λαθρομετανάστευση

Κατατέθηκε στη Βουλή από το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου το νομοσχέδιο με τίτλο «Αναμόρφωση πλαισίου και διαδικασιών επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών», επιβεβαιώνοντας την προσήλωση της κυβέρνησης σε μια στρατηγική αυστηρής αποτροπής και ενίσχυσης του κατασταλτικού μηχανισμού, σε βάρος μιας πολιτικής ενσωμάτωσης, προστασίας δικαιωμάτων και ουσιαστικής κοινωνικής ένταξης.

Μεταναστευτικό: Στη Βουλή το νέο νομοσχέδιο-Ενισχύονται οι διαδικασίες ελέγχου και καταστολής- Προσπάθεια θωράκισης του θεσμικού πλαισίου της χώρας απέναντι στην λαθρομετανάστευση

Το Υπουργείο παρουσιάζει το νέο θεσμικό πλαίσιο ως αναγκαία προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στην ευρωπαϊκή Οδηγία 2008/115/ΕΚ, υπογραμμίζοντας τη στόχευση στην «αποτελεσματική διαχείριση των επιστροφών» και την «πάταξη της κατάχρησης των διαδικασιών ασύλου». Το νομοσχέδιο ενσωματώνει πρόνοιες από την πρόταση του νέου ευρωπαϊκού κανονισμού για τις επιστροφές, θέτοντας ως κεντρικό άξονα την επιβολή ελέγχου σε κάθε στάδιο παραμονής του αλλοδαπού στη χώρα.

Βασικά σημεία και τομές του νομοσχεδίου

1. Διεύρυνση του ορισμού της “χώρας επιστροφής”
Πλέον, ως χώρα επιστροφής δεν λογίζεται μόνο η χώρα ιθαγένειας του μετανάστη, αλλά και η χώρα συνήθους διαμονής, η αποκαλούμενη «ασφαλής τρίτη χώρα», καθώς και η πρώτη χώρα ασύλου, ανοίγοντας τον δρόμο για την απόρριψη αιτήσεων προστασίας με συνοπτικές διαδικασίες.

2. Αναδιάρθρωση του πλαισίου κράτησης και επιτήρησης
Το νομοσχέδιο θεσπίζει αυστηρότερα και πιο επακριβώς ορισμένα κριτήρια κινδύνου διαφυγής – όπως η έλλειψη σταθερής κατοικίας ή η άρνηση βιομετρικής ταυτοποίησης – τα οποία διευκολύνουν την επιβολή κράτησης. Εισάγεται επίσης η δυνατότητα ηλεκτρονικής επιτήρησης ακόμη και κατά την περίοδο της οικειοθελούς αναχώρησης.

3. Περιορισμός προθεσμιών για εθελούσια αναχώρηση
Οι προθεσμίες για την οικειοθελή αποχώρηση των παράτυπα διαμενόντων μειώνονται αισθητά – από 25 σε 14 ημέρες, ενώ η δυνατότητα παράτασης περιορίζεται από 120 σε 60 ημέρες. Το περιθώριο προσαρμογής στενεύει, εντείνοντας την πίεση για ταχεία συμμόρφωση.

4. Αυστηροποίηση ποινών για παράνομη είσοδο και παραμονή
Η παραμονή στη χώρα μετά την απόρριψη αίτησης ασύλου και την ολοκλήρωση της διοικητικής διαδικασίας μετατρέπεται σε ποινικό αδίκημα με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών ετών και χρηματικό πρόστιμο 10.000 ευρώ, χωρίς δυνατότητα αναστολής ή μετατροπής. Η μόνη επιλογή που απομένει είναι η αναχώρηση, ειδάλλως η φυλακή.

Μεταναστευτικό: Στη Βουλή το νέο νομοσχέδιο-Ενισχύονται οι διαδικασίες ελέγχου και καταστολής- Προσπάθεια θωράκισης του θεσμικού πλαισίου της χώρας απέναντι στην λαθρομετανάστευση

5. Παράταση και διεύρυνση της απαγόρευσης εισόδου
Ο χρόνος απαγόρευσης επανεισόδου στη χώρα διπλασιάζεται – από 5 σε 10 έτη – με δυνατότητα περαιτέρω παράτασης. Η παρουσία αλλοδαπού που θεωρείται απειλή για τη δημόσια τάξη ή ασφάλεια ενεργοποιεί υποχρεωτικά την απαγόρευση εισόδου, βάσει ενός διευρυμένου πλαισίου ασφαλείας.

6. Κατάργηση δικαιωμάτων και περιορισμός προσφυγών
Μεταγενέστερες αιτήσεις διεθνούς προστασίας περιορίζονται δραστικά, ενώ καταργείται το – ήδη περιορισμένο – ευεργέτημα απόκτησης άδειας διαμονής για όσους διαμένουν επί επταετία στη χώρα χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα.

7. Επέκταση κράτησης και αύξηση ποινών
Η μέγιστη διάρκεια κράτησης μεταναστών αυξάνεται από 18 σε 24 μήνες. Επιπλέον, αυξάνονται σημαντικά οι ποινές για παράνομη επανείσοδο ή είσοδο στη χώρα, με τα πρόστιμα να αγγίζουν πλέον τις 30.000 ευρώ, ενώ η φυλάκιση φτάνει τουλάχιστον τα 3 έτη σε περιπτώσεις επιβαρυντικών περιστάσεων.

Ένα βήμα προς την «αποτροπή» ή ένα πισωγύρισμα στα δικαιώματα;

Η κυβέρνηση παρουσιάζει το νέο νομοσχέδιο ως ένα «αναγκαίο εργαλείο διαχείρισης της παράνομης μετανάστευσης», που στοχεύει στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, την προάσπιση της δημόσιας τάξης και την ενίσχυση της εθνικής ασφάλειας. Ωστόσο, η στροφή προς την ποινικοποίηση, την αυστηροποίηση και την αποτροπή, αντί της ενσωμάτωσης, της ανθρωπιστικής προσέγγισης και της ορθής διοικητικής διαχείρισης, φέρνει στο προσκήνιο εύλογα ερωτήματα:

Προστατεύει τελικά η Πολιτεία το δημόσιο συμφέρον ή δημιουργεί ένα ακόμα πιο ασφυκτικό καθεστώς για ευάλωτες ομάδες;

Το νομοσχέδιο αυτό ενδέχεται να μετατρέψει τη μεταναστευτική πολιτική από εργαλείο κοινωνικής ισορροπίας σε μέσο αποτρεπτικής παραδειγματικής τιμωρίας, με αβέβαιη – αν όχι επικίνδυνη – αποτελεσματικότητα.