Νέα Δημοκρατία: Η διαρκώς αυξανόμενη δυναμική του Αντώνη Σαμαρά και η αδυναμία της Κυβέρνησης να πείσει τους πολίτες φέρνει τη ΝΔ σε πολιτικό αδιέξοδο – Υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο για κυβέρνηση συνεργασίας ακόμη και χωρίς τον Κυριάκο Μητσοτάκη;

Οι τελευταίες δημόσιες τοποθετήσεις στελεχών της Νέας Δημοκρατίας δείχνουν ότι στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος έχει αρχίσει να διαμορφώνεται μια συζήτηση γύρω από ένα ενδεχόμενο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σχεδόν απαγορευμένο πολιτικά.

Νέα Δημοκρατία: Η διαρκώς αυξανόμενη δυναμική του Αντώνη Σαμαρά και η αδυναμία της Κυβέρνησης να πείσει τους πολίτες φέρνει τη ΝΔ σε πολιτικό αδιέξοδο – Υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο για κυβέρνηση συνεργασίας ακόμη και χωρίς τον Κυριάκο Μητσοτάκη;

Η δυναμική που διαμορφώνει ο πρώην πρωθυπουργός και Πρόεδρος του κόμματος Αντώνης Σαμαράς, χωρίς ακόμα να έχει επισήμως ανακοινώσει τις επόμενες κινήσεις του, σε συνδυασμό με τις χλιαρές δημοσκοπικές επιδόσεις του κυβερνώντος κόμματος δημιουργούν ένα κρίσιμο ερώτημα.

Τι θα συμβεί στην περίπτωση που οι επόμενες εκλογές δεν οδηγήσουν-όπως όλα δείχνουν- σε αυτοδύναμη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και η ανάγκη σχηματισμού κυβερνητικού συνασπισμού καταστεί μονόδρομος;

Το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης συνεργασίας, αλλά και οι προϋποθέσεις που θα μπορούσαν να τη συνοδεύσουν, έχουν αρχίσει πλέον να απασχολούν τη δημόσια πολιτική συζήτηση. Η συζήτηση αυτή ξεκίνησε μετά τις παρεμβάσεις κυβερνητικών στελεχών, όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης και στη συνέχεια ο Γιώργος Βλάχος, οι οποίοι άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας μετεκλογικής συνεργασίας με πολιτικές δυνάμεις που βρίσκονται στον ίδιο ευρύτερο ιδεολογικό χώρο.

Παρότι το Μέγαρο Μαξίμου επιχείρησε να κρατήσει αποστάσεις από τις συγκεκριμένες αναφορές, το θέμα δεν φαίνεται να έκλεισε. Αντίθετα, επανήλθε στο προσκήνιο μέσα από νέες τοποθετήσεις κομματικών στελεχών, οι οποίες πήγαν ένα βήμα παραπέρα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να υπάρξει κυβέρνηση με βασικό κορμό τη Νέα Δημοκρατία, αλλά με διαφορετικό πρόσωπο στη θέση του πρωθυπουργού.

Οι διερευνητικές εντολές και το δύσκολο μετεκλογικό τοπίο

Οι δημοσκοπικές τάσεις των τελευταίων μηνών δεν δημιουργούν την εικόνα μιας εύκολης επίτευξης αυτοδυναμίας. Η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται ως το πρώτο κόμμα, ωστόσο το ενδεχόμενο να μην διαθέτει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να κυβερνήσει μόνη της παραμένει στο τραπέζι.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, ακόμη και αν η ΝΔ δεν επιλέξει αρχικά να κινηθεί προς την κατεύθυνση των διερευνητικών επαφών για σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας, η διαδικασία θα ξεκινήσει από τα κόμματα που θα ακολουθούν εκλογικά και θα λάβουν τη σχετική εντολή από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Οι πολιτικές ζυμώσεις που θα ακολουθήσουν αναμένεται να επηρεάσουν και τη στάση της Νέας Δημοκρατίας. Ενδεχομένως όχι αμέσως μετά την πρώτη εκλογική αναμέτρηση, αλλά σίγουρα στην περίπτωση που χρειαστεί να υπάρξει δεύτερη προσφυγή στις κάλπες και το πολιτικό τοπίο παραμείνει χωρίς σαφή κυβερνητική λύση.

Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι τα κόμματα που θα μπορούσαν θεωρητικά να συμμετάσχουν σε μια κυβέρνηση συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία ενδέχεται να θέσουν συγκεκριμένους πολιτικούς όρους. Μεταξύ αυτών, δεν αποκλείεται να βρεθεί και το ζήτημα του προσώπου που θα αναλάβει την πρωθυπουργία.

Το αν μια τέτοια απαίτηση θα τεθεί στην πράξη αποτελεί αντικείμενο πολιτικής εκτίμησης και όχι δεδομένη εξέλιξη. Ωστόσο, το γεγονός ότι το συγκεκριμένο ενδεχόμενο συζητείται πλέον στο εσωτερικό της ΝΔ δείχνει ότι ένα μέχρι πρότινος θεωρητικά απίθανο σενάριο έχει αρχίσει να αποκτά θέση στον πολιτικό διάλογο.

Η επόμενη ημέρα και οι εσωκομματικές ισορροπίες

Εάν μια πιθανή κυβέρνηση συνεργασίας προϋποθέσει την επιλογή διαφορετικού πρωθυπουργού από τον σημερινό αρχηγό της Νέας Δημοκρατίας, τότε είναι πιθανό να ανοίξει παράλληλα και η συζήτηση για την επόμενη ημέρα στο εσωτερικό της παράταξης.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, στελέχη με ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα, κυβερνητική εμπειρία και ευρύτερη αποδοχή θα μπορούσαν να βρεθούν στο επίκεντρο των διεργασιών. Το βασικό κριτήριο δεν θα ήταν μόνο η επιρροή τους στο εσωτερικό της ΝΔ, αλλά και η δυνατότητά τους να αποτελέσουν πρόσωπα αποδεκτά από πιθανούς κυβερνητικούς εταίρους.

Παράλληλα, θα μπορούσε να αναζωπυρωθεί η συζήτηση για τη φυσιογνωμία της παράταξης και τη μελλοντική της πορεία, ακόμη και στην περίπτωση που ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρέμενε πρόεδρος του κόμματος.

Εφόσον η Νέα Δημοκρατία βρεθεί μετά τις εκλογές αντιμέτωπη με την ανάγκη σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας, αλλά η παραμονή του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου καταστεί δύσκολη, οι εσωκομματικές διεργασίες θα είναι σχεδόν αναπόφευκτες.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, το πρόσωπο που θα μπορούσε να προταθεί για την πρωθυπουργία θα προερχόταν πιθανότατα από το πρώτο κόμμα. Αυτό θα έφερνε αυτομάτως στο προσκήνιο τα στελέχη που θεωρούνται πιθανοί διάδοχοι της σημερινής ηγεσίας.

Νέα Δημοκρατία: Η διαρκώς αυξανόμενη δυναμική του Αντώνη Σαμαρά και η αδυναμία της Κυβέρνησης να πείσει τους πολίτες φέρνει τη ΝΔ σε πολιτικό αδιέξοδο – Υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο για κυβέρνηση συνεργασίας ακόμη και χωρίς τον Κυριάκο Μητσοτάκη;

Δένδιας ή Πιερρακάκης;

Μεταξύ των ονομάτων που συζητούνται στους πολιτικούς κύκλους βρίσκεται ο Νίκος Δένδιας, ο οποίος θεωρείται από αρκετά στελέχη της ΝΔ και πολιτικούς αναλυτές ως πρόσωπο με αυξημένες πιθανότητες ευρύτερης αποδοχής.

Η πολιτική του διαδρομή, η παρουσία του σε κυβερνητικές θέσεις και το προφίλ του θα μπορούσαν, σύμφωνα με αυτές τις εκτιμήσεις, να του προσφέρουν μεγαλύτερα περιθώρια συνεννόησης τόσο στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας όσο και με πολιτικές δυνάμεις που κινούνται σε διαφορετικές κατευθύνσεις, από τη δεξιά έως τον κεντρώο χώρο.

Από την άλλη πλευρά, η περίπτωση του Κυριάκου Πιερρακάκη αντιμετωπίζεται ως πιο σύνθετη σε ό,τι αφορά πιθανές συνεργασίες, ιδιαίτερα με το ΠΑΣΟΚ. Η πολιτική του διαδρομή και η προέλευσή του από τον χώρο της κεντροαριστεράς θα μπορούσαν να προκαλέσουν πρόσθετους προβληματισμούς στη Χαριλάου Τρικούπη, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να εκληφθεί και ως πολιτικό μήνυμα προς στελέχη του συγκεκριμένου χώρου που βλέπουν με ενδιαφέρον τη μετακίνησή τους προς τη Νέα Δημοκρατία.

Σε κάθε περίπτωση, εάν η ΝΔ κληθεί να σχηματίσει κυβέρνηση χωρίς τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην πρωθυπουργία, η συζήτηση για τη διαδοχή δεν θα παραμείνει περιορισμένη στα κομματικά γραφεία. Είναι πιθανό να αποκτήσει δημόσια χαρακτηριστικά, με τις συμμαχίες, τις εσωτερικές ισορροπίες και τις πολιτικές φιλοδοξίες των κορυφαίων στελεχών να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας.

Ο Μητσοτάκης στην ηγεσία της ΝΔ, αλλά όχι στο Μέγαρο Μαξίμου

Ένα ακόμη κρίσιμο ερώτημα αφορά το κατά πόσο θα μπορούσε η Νέα Δημοκρατία να συμμετέχει ως πρώτο κόμμα σε μια κυβέρνηση συνεργασίας, στην οποία ο πρωθυπουργός δεν θα ήταν ο αρχηγός της, αλλά ένα άλλο στέλεχος του κόμματος ή ακόμη και διαφορετικό πολιτικό πρόσωπο.

Θεσμικά, ένα τέτοιο σενάριο είναι απολύτως δυνατό. Το Σύνταγμα δεν προβλέπει ότι ο πρωθυπουργός πρέπει υποχρεωτικά να είναι ο αρχηγός του πρώτου κόμματος. Εφόσον υπάρξει πολιτική συμφωνία μεταξύ των κομμάτων που θα εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία, μπορεί να επιλεγεί διαφορετικό πρόσωπο για την πρωθυπουργία.

Μια τέτοια εξέλιξη, ωστόσο, θα απαιτούσε αφενός πολιτική συμφωνία μεταξύ των πιθανών εταίρων και αφετέρου εσωκομματική αποδοχή στη Νέα Δημοκρατία, καθώς θα επηρέαζε σημαντικά τις ισορροπίες στο εσωτερικό της.

Η μη ανάληψη της πρωθυπουργίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως και αλλαγή στην ηγεσία του κόμματος. Ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας θα μπορούσε να παραμείνει στη θέση του, έως ότου ο ίδιος αποφασίσει να ανοίξει ζήτημα διαδοχής ή ακόμη και να οδηγήσει το κόμμα σε επόμενη εκλογική αναμέτρηση.

Θεωρητικά, επομένως, θα μπορούσε να υπάρξει μια περίοδος κατά την οποία η Νέα Δημοκρατία θα συμμετέχει σε κυβέρνηση με πρωθυπουργό διαφορετικό πρόσωπο, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα εξακολουθεί να ηγείται της παράταξης.

Οι πιέσεις για κυβερνητική λύση και οι νέες συμμαχίες

Εάν η πρώτη εκλογική αναμέτρηση δεν οδηγήσει σε σχηματισμό κυβέρνησης, το πιθανότερο σενάριο είναι η προσφυγή εκ νέου στις κάλπες. Ωστόσο, όσο αυξάνεται ο αριθμός των άκαρπων εκλογικών διαδικασιών, τόσο μεγαλώνει και η πίεση προς τα κόμματα να αναζητήσουν μια βιώσιμη πολιτική λύση.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, δεν αποκλείεται να ενισχυθούν οι συζητήσεις για συμβιβαστικές επιλογές, είτε σε επίπεδο κυβερνητικού προγράμματος είτε σε επίπεδο προσώπου που θα αναλάβει να ηγηθεί της κυβέρνησης.

Καθοριστικό ρόλο θα παίξει η στάση των κομμάτων που θα μπορούσαν να συμμετάσχουν σε έναν κυβερνητικό συνασπισμό. Εάν κάποια πολιτική δύναμη θέσει ως προϋπόθεση να μην είναι πρωθυπουργός ο Κυριάκος Μητσοτάκης, τότε η Νέα Δημοκρατία θα βρεθεί μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση.

Θα πρέπει είτε να επιμείνει στην παραμονή του σημερινού πρωθυπουργού, με τον κίνδυνο παρατεταμένης πολιτικής αβεβαιότητας, είτε να εξετάσει μια διαφορετική επιλογή προκειμένου να διατηρήσει τον κεντρικό κυβερνητικό ρόλο της.

Ανεξάρτητα από το αν τελικά αυτά τα σενάρια επιβεβαιωθούν ή παραμείνουν στο επίπεδο της πολιτικής ανάλυσης, το γεγονός ότι πλέον συζητούνται ανοιχτά από στελέχη της Νέας Δημοκρατίας δείχνει ότι ένα ζήτημα που μέχρι πρόσφατα βρισκόταν εκτός δημόσιας ατζέντας έχει πλέον εισέλθει στον πολιτικό διάλογο.

Και όσο πλησιάζει η εκλογική αναμέτρηση, τόσο αναμένεται να εντείνονται οι συζητήσεις, οι εκτιμήσεις και η σεναριολογία γύρω από το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης με κορμό τη Νέα Δημοκρατία, αλλά με διαφορετικό πρόσωπο στην πρωθυπουργία.