Νέα έξαρση του ιού Νίπα στην Ινδία προκαλεί παγκόσμια ανησυχία – Ο ιός μεταδίδεται και από τα ζώα στους ανθρώπους!

Η πρόσφατη επιδημία του ιού Νίπα στην ανατολική πολιτεία της Δυτικής Βεγγάλης στην Ινδία έχει προκαλέσει αυξημένη ανησυχία σε ολόκληρη την Ασία, ιδίως στην Κίνα και σε χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας.

Η ανησυχία αυτή εντείνεται από το γεγονός ότι εκατομμύρια άνθρωποι ετοιμάζονται να ταξιδέψουν ενόψει των εορτασμών του σεληνιακού νέου έτους, μιας περιόδου που παραδοσιακά συνοδεύεται από μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών.

Από τον Δεκέμβριο του 2025 έχουν καταγραφεί δύο επιβεβαιωμένα κρούσματα του ιού Νίπα στη Δυτική Βεγγάλη, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Υγείας της Ινδίας, σύμφωνα με το Al Jazeera.

Παρότι δεν δόθηκαν λεπτομέρειες για την ταυτότητα των ασθενών, οι ινδικές αρχές διαβεβαίωσαν ότι από τα 196 άτομα που ήρθαν σε επαφή με τα επιβεβαιωμένα κρούσματα, κανένα δεν εμφάνισε συμπτώματα και όλα τα διαγνωστικά τεστ ήταν αρνητικά.

Το υπουργείο Υγείας υπογράμμισε ότι η κατάσταση παρακολουθείται στενά και ότι έχουν εφαρμοστεί όλα τα απαραίτητα μέτρα δημόσιας υγείας. Παράλληλα, περιφερειακός υγειονομικός αξιωματούχος δήλωσε ότι τα δύο κρούσματα αφορούν εργαζόμενους στον τομέα της υγείας, οι οποίοι νοσηλεύονται σε τοπικό νοσοκομείο, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για πιθανή ενδονοσοκομειακή μετάδοση.

Τι είναι ο ιός Νίπα;

Ο ιός Νίπα (NiV) είναι ένας ζωονόσος ιός, δηλαδή ένας παθογόνος παράγοντας που μεταδίδεται από τα ζώα στον άνθρωπο. Φυσικός ξενιστής του θεωρούνται οι νυχτερίδες των φρούτων, ωστόσο η μετάδοση μπορεί να συμβεί και μέσω μολυσμένων τροφίμων ή απευθείας από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα επικίνδυνο ιό, με περίοδο επώασης που κυμαίνεται συνήθως από πέντε έως 14 ημέρες.

Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται μέσα σε τρεις έως τέσσερις ημέρες και περιλαμβάνουν πυρετό και έντονο πονοκέφαλο. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η νόσος εξελίσσεται σε οξεία εγκεφαλίτιδα, προκαλώντας σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές.

Σύμφωνα με τον επιδημιολόγο Kaja Abbas, ο ιός μπορεί να προκαλέσει σπασμούς, διανοητική σύγχυση και, σε ακραίες περιπτώσεις, κώμα μέσα σε 24 έως 48 ώρες. Το ποσοστό θνησιμότητας είναι εξαιρετικά υψηλό, κυμαινόμενο μεταξύ 40% και 75%.

Παρά τη σοβαρότητά του, ο βασικός αριθμός αναπαραγωγής του ιού παραμένει συνήθως κάτω από τη μονάδα, γεγονός που σημαίνει ότι η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι περιορισμένη. Αυτό μειώνει την πιθανότητα ο ιός Νίπα να εξελιχθεί σε παγκόσμια πανδημία αντίστοιχη της COVID-19.

Πού έχουν εμφανιστεί στο παρελθόν κρούσματα του ιού Νίπα;

Το πρώτο γνωστό ξέσπασμα του ιού Νίπα καταγράφηκε το 1998 στη Μαλαισία και τη Σιγκαπούρη, όταν χοιροτρόφοι και εργαζόμενοι σε σφαγεία μολύνθηκαν μέσω επαφής με μολυσμένα γουρούνια. Περισσότερα από 250 άτομα νόσησαν, με πάνω από 100 θανάτους.

Ακολούθησαν περιστατικά στις Φιλιππίνες το 2014, τα οποία συνδέθηκαν με τη σφαγή και κατανάλωση μολυσμένου κρέατος αλόγου. Από το 2001 και μετά, ο ιός εμφανίζεται σποραδικά στη Νότια Ασία, κυρίως στο Μπαγκλαντές και την Ινδία.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, στο Μπαγκλαντές οι επιδημίες σχετίζονται συχνά με την κατανάλωση ωμού χυμού φοίνικα που έχει μολυνθεί από νυχτερίδες, καθώς και με τη στενή επαφή με μολυσμένα άτομα.

Στην Ινδία, οι πρώτες καταγεγραμμένες περιπτώσεις εμφανίστηκαν στη Δυτική Βεγγάλη το 2007, ενώ αναδρομικά εντοπίστηκε επιδημία και το 2001 στην πόλη Σιλίγκουρι, με σημαντική διασπορά εντός νοσοκομείων. Από το 2018, η πολιτεία Κεράλα έχει καταγράψει δεκάδες θανάτους και θεωρείται πλέον περιοχή υψηλού κινδύνου.

Υπάρχει εμβόλιο για τον ιό;

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή ειδική θεραπεία για τον ιό Νίπα, ούτε για ανθρώπους ούτε για ζώα. Ωστόσο, το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης διεξάγει κλινικές δοκιμές στο Μπαγκλαντές, έχοντας ξεκινήσει τη δεύτερη φάση τον Δεκέμβριο του 2025.

Σε περιπτώσεις μόλυνσης, οι γιατροί βασίζονται κυρίως σε υποστηρικτική φροντίδα. Αντιιικά φάρμακα, όπως η ριμπαβιρίνη και το Remdesivir, έχουν χρησιμοποιηθεί πειραματικά, με αντικρουόμενα αποτελέσματα. Στην Κεράλα, η χρήση του Remdesivir το 2023 φέρεται να συνέβαλε στη μείωση της θνησιμότητας.

Ποιες χώρες έχουν ανακοινώσει ενισχυμένο έλεγχο για τον ιό Νίπα;
Αρκετές χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπως η Ταϊλάνδη, η Ινδονησία, η Μαλαισία και το Νεπάλ, έχουν ήδη ενισχύσει τους υγειονομικούς ελέγχους στα διεθνή αεροδρόμιά τους. Στην Ταϊλάνδη, έχουν προβλεφθεί ειδικές θέσεις στάθμευσης αεροσκαφών από πληγείσες χώρες, ενώ οι επιβάτες συμπληρώνουν έντυπα δήλωσης υγείας.

Παράλληλα, θερμικοί σαρωτές χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό επιβατών με πυρετό ή άλλα ύποπτα συμπτώματα, πρακτική που ακολουθείται και από άλλες χώρες της περιοχής.

Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποφευχθεί η εξάπλωση αυτού του ιού;
Η έξαρση του ιού έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην κοινή γνώμη, ιδιαίτερα στην Κίνα, όπου χρήστες των κοινωνικών δικτύων εκφράζουν φόβους για νέα lockdown.

Οι αρχές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι ο ιός Νίπα δεν μεταδίδεται τόσο εύκολα όσο ο κορωνοϊός.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η πρόληψη βασίζεται σε βασικά μέτρα δημόσιας υγείας: καλή υγιεινή, επαρκή αερισμό, αποφυγή συνωστισμού και έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.

Ο ΠΟΥ τονίζει επίσης τη σημασία της αποτροπής της μόλυνσης τροφίμων από νυχτερίδες, όπως ο χυμός φοίνικα, καθώς και τη χρήση προστατευτικού εξοπλισμού κατά τη φροντίδα ασθενών ή ζώων.

Η εφαρμογή αυτών των μέτρων, σε συνδυασμό με την επαγρύπνηση των υγειονομικών αρχών, θεωρείται καθοριστική για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού και την αποφυγή μιας ευρύτερης υγειονομικής κρίσης.