Νέα συμφωνία της Μόσχας με τη Δαμασκό ανατρέπει τα δεδομένα σε Μέση Ανατολή και Αν. Μεσόγειο: Η Ρωσία κρατά τις βάσεις σε Ταρτούς και Χμεϊμίμ και και ενισχύει την παρουσία της σε ολόκληρη την περιοχή

Νέα σελίδα ανοίγει στις σχέσεις Ρωσίας και Συρίας, καθώς η Μόσχα καταφέρνει να διατηρήσει στρατιωτικό αποτύπωμα στις στρατηγικής σημασίας εγκαταστάσεις της Ταρτούς και της Χμεϊμίμ, παρά τις μεγάλες αλλαγές που ακολούθησαν την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ.

Έπειτα από περίπου 18 μήνες διαπραγματεύσεων, οι δύο πλευρές κατέληξαν σε μνημόνιο κατανόησης που καθορίζει το μέλλον των ρωσικών εγκαταστάσεων στη συριακή ακτογραμμή.

Η συμφωνία προβλέπει ότι οι πολιτικές και εμπορικές λειτουργίες των εγκαταστάσεων θα περάσουν σταδιακά υπό συριακό έλεγχο. Παράλληλα, τα στρατιωτικά τμήματα σε Ταρτούς και Χμεϊμίμ θα μετατραπούν σε κέντρα κοινής εκπαίδευσης και κατάρτισης, γεγονός που επιτρέπει την παραμονή ρωσικού προσωπικού στην περιοχή.

Η ΤΑΡΤΟΥΣ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΚΛΕΙΔΙ

Η ναυτική εγκατάσταση της Ταρτούς αποτελεί για τη Ρωσία ιδιαίτερα σημαντικό σημείο παρουσίας στη Μεσόγειο. Η γεωγραφική της θέση επιτρέπει στη Μόσχα να διατηρεί πρόσβαση στην περιοχή και να υποστηρίζει ευρύτερες επιχειρησιακές και ναυτικές δραστηριότητες.

Η Χμεϊμίμ, στην περιοχή της Λατάκειας, έχει αντίστοιχη σημασία για τη ρωσική αεροπορική παρουσία. Οι δύο εγκαταστάσεις είχαν αποτελέσει βασικούς πυλώνες της ρωσικής στρατιωτικής ανάπτυξης στη Συρία μετά το 2015.

Μετά την αποχώρηση του Μπασάρ αλ Άσαντ από την εξουσία το 2024, η τύχη των βάσεων είχε βρεθεί στον αέρα. Για πολλούς μήνες υπήρχαν ερωτήματα σχετικά με το αν η νέα συριακή ηγεσία θα επέτρεπε στη Μόσχα να διατηρήσει την παρουσία της.

Τελικά, η συμφωνία δείχνει ότι η Ρωσία δεν εγκαταλείπει πλήρως τη Συρία, αλλά αποδέχεται ένα διαφορετικό μοντέλο παρουσίας.

ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ, ΟΧΙ ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΚΑ Η ΡΩΣΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τον έλεγχο των πολιτικών υποδομών.

Το αεροδρόμιο της Χμεϊμίμ και οι εμπορικές εγκαταστάσεις της Ταρτούς περνούν σταδιακά στη διαχείριση των συριακών Αρχών. Στην Ταρτούς, μάλιστα, η συριακή πλευρά θα αναλάβει τον έλεγχο των εμπορικών λειτουργιών του λιμανιού.

Ωστόσο, η στρατιωτική διάσταση της συνεργασίας δεν εξαφανίζεται.

Οι εγκαταστάσεις προβλέπεται να αξιοποιηθούν ως κοινά κέντρα εκπαίδευσης, με τη συμμετοχή και ρωσικών δυνάμεων. Αυτό σημαίνει ότι η Μόσχα διατηρεί έναν δίαυλο στρατιωτικής παρουσίας στη συριακή ακτή, έστω υπό διαφορετικούς όρους από εκείνους του παρελθόντος.

Η ΜΟΣΧΑ ΔΙΑΤΗΡΕΙ ΕΝΑ «ΠΑΤΗΜΑ» ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

Η εξέλιξη έχει ευρύτερη γεωπολιτική σημασία.

Η Ρωσία έχει εδώ και χρόνια επενδύσει στην παρουσία της στη Συρία, χρησιμοποιώντας τη χώρα ως σημείο προβολής ισχύος στη Μέση Ανατολή, στη Μεσόγειο και προς την Αφρική.

Η Ταρτούς θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τη ρωσική ναυτική δραστηριότητα, ενώ η Χμεϊμίμ αποτελεί κρίσιμο κόμβο για αεροπορικές επιχειρήσεις και μετακινήσεις προσωπικού και υλικού.

Η νέα συμφωνία, επομένως, δεν σημαίνει επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς. Δείχνει όμως ότι η Μόσχα εξακολουθεί να θεωρεί τη Συρία σημαντικό γεωπολιτικό εφαλτήριο.

Η ΝΕΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΑΣΑΝΤ

Η συμφωνία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή η Ρωσία καλείται πλέον να συνεργαστεί με μια διαφορετική συριακή ηγεσία.

Ο Άσαντ εγκατέλειψε τη χώρα μετά την κατάρρευση του καθεστώτος του το 2024 και κατέφυγε στη Ρωσία. Παρ’ όλα αυτά, η Μόσχα διατήρησε επαφές με τη νέα ηγεσία της Δαμασκού και επιδίωξε να διασώσει τα βασικά στρατηγικά της συμφέροντα.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι οι σχέσεις των δύο χωρών μπορούν να συνεχιστούν ακόμη και μετά την αλλαγή πολιτικού καθεστώτος στη Συρία.

Για τη Δαμασκό, από την άλλη πλευρά, η συμφωνία σηματοδοτεί προσπάθεια ανάκτησης του ελέγχου κρίσιμων υποδομών, χωρίς να διακοπεί πλήρως η στρατιωτική συνεργασία με τη Μόσχα.

ΤΟ ΝΕΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

Η εξέλιξη αναμένεται να παρακολουθηθεί στενά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη, την Τουρκία και άλλες περιφερειακές δυνάμεις.

Η ρωσική παρουσία στη συριακή ακτή αποτελεί εδώ και χρόνια έναν από τους παράγοντες που επηρεάζουν την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τώρα, όμως, το μοντέλο αλλάζει.

Η Μόσχα δεν φαίνεται να διατηρεί ακριβώς το ίδιο καθεστώς που είχε πριν από την πτώση του Άσαντ, αλλά ταυτόχρονα δεν αποσύρεται ολοκληρωτικά. Αντίθετα, επιδιώκει να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα και να διατηρήσει στρατιωτικούς και πολιτικούς δεσμούς με τη Δαμασκό.

Η Ταρτούς και η Χμεϊμίμ, επομένως, παραμένουν στο επίκεντρο ενός ευρύτερου γεωπολιτικού παιχνιδιού, όπου η Ρωσία επιχειρεί να διατηρήσει το στρατηγικό της αποτύπωμα στη Μεσόγειο, ενώ η νέα Συρία διεκδικεί μεγαλύτερο έλεγχο στις υποδομές της.

Η επόμενη ημέρα δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος ελέγχει τις εγκαταστάσεις, αλλά κυρίως από το πόσο βαθιά θα παραμείνει η ρωσική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή και ποια μορφή θα λάβει η συνεργασία των δύο χωρών.