Νέο πρόστιμο 25 εκατ. ευρώ με ευρωπαϊκή εντολή σε 3 Περιφέρειες για τα «Σπίτια Ανακύκλωσης»

Νέα «καμπάνα» για τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης». Την επιστροφή περίπου 25 εκατομμυρίων ευρώ επέβαλε η αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στον Ειδικό Διαβαθμικό Σύνδεσμο Νομού Αττικής (ΕΣΔΝΑ), στο Δίκτυο Φορέων Διαχείρισης Στερών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ) Πελοποννήσου και στον Ενιαίο Σύνδεσμο Διαχείρισης Απορριμμάτων Κρήτης (ΕΣΔΑΚ). Πρόκειται για επιβολή πρόσθετης κατ’ αποκοπή δημοσιονομικής διόρθωσης ποσοστού 55% επί των εναπομεινασών δαπανών των Πολυκέντρων Ανακύκλωσης.

Η νέα επιβολή προέκυψε έπειτα από ελέγχους που πραγματοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε 30 Πολυκέντρα Ανακύκλωσης, όπου διαπιστώθηκε πως μόλις το 45% των υλικών που ανακυκλώθηκαν το 2025 ήταν «λοιπά ανακυκλώσιμα», για τα οποία είχε εγκριθεί η χρηματοδότηση από την Ε.Ε.

Υπενθυμίζεται πως είχε προηγηθεί απόφαση από την ίδια υπηρεσία του υπουργείου Οικονομικών τον περασμένο Αύγουστο, που επέβαλε την ανάκτηση περίπου 40 εκατομμυρίων ευρώ από τους τρεις επίμαχους φορείς, βάσει σχετικού πορίσματος που είχε εκδώσει η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου.

Έλεγχος σε 30 Πολυκέντρα Ανακύκλωσης

Και οι τρεις επίμαχες αποφάσεις που αποκαλύπτει το iEidiseis, εκδόθηκαν από την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης Προγραμμάτων «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» και «Πολιτική Προστασία» (ΕΥΔ ΠΕΚΑ&ΠΟΛΠΡΟ), που υπάγεται στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, στις 22 και 23 Ιουλίου 2026. Σημειώνεται πως και οι τρεις αποφάσεις υπογράφονται από τον Γενικό Γραμματέα Διαχείρισης Τομεακών Προγραμμάτων ΕΤΠΑ, ΤΣ και ΕΚΤ.

Όπως σημειώνεται και στις τρεις επίμαχες αποφάσεις, στις 11 Φεβρουαρίου 2026, η Γενική Γραμματεία Δημοσιονομικής Πολιτικής της Γενικής Διεύθυνσης Ελέγχων Συγχρηματοδοτούμενων Προγραμμάτων εξέδωσε έγγραφο αναφορικά με τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης των ΕΣΔΝΑ/ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και ΕΣΔΑΚ.

Όπως αναγραφόταν σε αυτό το έγγραφο, «κατόπιν αξιολόγησης των στοιχείων που απεστάλησαν στις αρχές Ιανουαρίου 2026 από το πληροφοριακό σύστημα του αναδόχου (σ.σ. ΤΕΧΑΝ), για δείγμα 30 Πολυκέντρων Ανακύκλωσης που επιλέχθηκε από τους ελεγκτές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με ηλεκτρονικό μήνυμα περιήλθε σήμερα στην υπηρεσία μας ενημέρωση αναφορικά με την τελική τους θέση, σύμφωνα με την οποία απαιτούνται πρόσθετες διορθώσεις».

Ειδικότερα, «από την αξιολόγηση των προσκομισθέντων στοιχείων, προέκυψε ότι ποσοστό 55% των συλλεχθέντων υλικών για το έτος 2025 αφορούσε σε υλικά συσκευασίας που εμπίπτουν στη διευρυμένη ευθύνη παραγωγού, ενώ ποσοστό 45% αφορούσε σε λοιπά ανακυκλώσιμα υλικά».
«Η Ε.Ε. ζήτησε πρόσθετη δημοσιονομική διόρθωση»
Επομένως, «λαμβάνοντας υπόψη ότι επίκειται η ολοκλήρωση όλων των διαδικασιών κλεισίματος καθώς και ότι οι ελληνικές αρχές έχουν ήδη επιβάλλει κατ΄ αποκοπή δημοσιονομική διόρθωση ποσοστού 50% επί των δαπανών των πολυκέντρων ανακύκλωσης των 3 ΦΟΔΣΑ, η Ε.Ε. ζήτησε την επιβολή πρόσθετης κατ ‘ αποκοπή δημοσιονομικής διόρθωσης ποσοστού 55% επί των εναπομεινασών δαπανών, ύψους 35.355.509,77 ευρώ, που δηλώθηκαν κατά το τελικό αίτημα πληρωμής του εν λόγω Επιχειρησιακού Προγράμματος (ΕΠ) για τα πολυκέντρα ανακύκλωσης. Η ανωτέρω πρόσθετη δημοσιονομική διόρθωση ζητήθηκε, ει δυνατόν, να αφαιρεθεί από τον οριστικό λογαριασμό του εν λόγω ΕΠ».

Όπως σημειώνεται, αυτές οι εκ νέου δημοσιονομικές διορθώσεις, αφορούν «αποκλειστικά την πρόσθετη δημοσιονομική επίπτωση που προέκυψε από μεταγενέστερα λειτουργικά δεδομένα της πράξης και δεν είχε ληφθεί υπόψη κατά την έκδοση της προηγούμενης απόφασης. Για τον λόγο αυτό, η πρόσθετη δημοσιονομική διόρθωση εφαρμόζεται μόνο επί της δημόσιας δαπάνης που παρέμενε επιλέξιμη μετά την εφαρμογή της προηγούμενης απόφασης ανάκτησης και δεν συνιστά δεύτερη διόρθωση επί του ίδιου αντικειμένου».

«Δεν προβλεπόταν χωριστή συλλογή αποβλήτων συσκευασίας»

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε στις 21 Μαΐου 2026 έγγραφο με τις τελικές της θέσεις, επί των οποίων ασκήθηκαν αντιρρήσεις από ΕΣΔΝΑ, ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και ΕΣΔΑΚ.

Ένας από τους ισχυρισμούς του ΕΣΔΝΑ ήταν ότι οι στόχοι της πράξης επιτεύχθηκαν ή υπερκαλύφθηκαν, όμως σύμφωνα με την απόφαση της ΕΥΔ ΠΕΚΑ&ΠΟΛΠΡΟ, αυτό «δεν αναιρεί το διαπιστωθέν εύρημα. Η χρηματοδότηση της πράξης εγκρίθηκε βάσει συγκεκριμένου σχεδιασμού Υπηρεσίας Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος (ΥΓΟΣ), ο οποίος δεν προέβλεπε τη χωριστή συλλογή αποβλήτων συσκευασίας που υπάγονται στη διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού. Ως εκ τούτου, η επίτευξη ή ακόμη και η υπέρβαση των ποσοτικών στόχων δεν θεραπεύει την απόκλιση από το εγκεκριμένο χρηματοδοτικό και λειτουργικό αντικείμενο της πράξης ούτε επηρεάζει την επιλεξιμότητα των σχετικών δαπανών».

«Προέκυψε από πραγματικά στοιχεία λειτουργίας»

Ο ΕΣΔΝΑ ισχυρίστηκε επίσης ότι η δημοσιονομική διόρθωση θα έπρεπε να περιορισθεί στο 15% μετά την αφαίρεση του ποσοστού 40% που λήφθηκε κατά την αρχικό σχεδιασμό της πράξης. Σύμφωνα με την απόφαση όμως, ούτε αυτός ο ισχυρισμός ευσταθεί, επειδή το ποσοστό 40% «δεν αφορούσε εκτίμηση συμμετοχής αποβλήτων συσκευασίας, αλλά τεχνική παραδοχή του χρηματοδοτικού σχεδιασμού της ΥΓΟΣ».

Αντιθέτως, «το ποσοστό 55% προέκυψε από πραγματικά στοιχεία λειτουργίας που αντλήθηκαν από το πληροφοριακό σύστημα του αναδόχου και επαληθεύθηκαν κατά τον πρόσθετο έλεγχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επομένως, τα δύο ποσοστά δεν είναι ομοειδή ούτε επιδέχονται αριθμητικό συμψηφισμό, όπως προβάλλει ο δικαιούχος».

«Συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις»

Όπως άλλωστε σημειώνεται στην απόφαση που αφορά τον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου, «η παρούσα απόφαση δεν προβαίνει σε νέα εκτίμηση ούτε του ύψους της δημοσιονομικής διόρθωσης ούτε της μεθοδολογίας που ακολούθησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον προσδιορισμό της, αλλά εφαρμόζει τις οριστικές ελεγκτικές διαπιστώσεις στο επίπεδο του συγκεκριμένου δικαιούχου, σύμφωνα με το άρθρο 33 του ν. 4314/2014».

Εξάλλου, όπως σημειώνεται, «ο ισχυρισμός του δικαιούχου ότι θα έπρεπε στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας να αποδειχθεί εκ νέου η ύπαρξη συγκεκριμένης δημοσιονομικής ζημίας ή να επαναπροσδιορισθεί το ποσοστό της δημοσιονομικής διόρθωσης δεν ευσταθεί, διότι η διαδικασία προηγούμενης ακρόασης δεν αποτελεί στάδιο επανεξέτασης των οριστικών ελεγκτικών κρίσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΔΕΛ, αλλά στάδιο εξέτασης του κατά πόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις έκδοσης πράξης ανάκτησης έναντι του συγκεκριμένου δικαιούχου».

«Μεταβάλλει τη χρηματοοικονομική βάση»
Ακόμη ένας ισχυρισμός του ΕΣΔΝΑ που απορρίφθηκε, ήταν ότι τα απόβλητα συσκευασίας αποτελούν «προσμίξεις». Όπως σημειώνεται όμως στην απόφαση, «τα απόβλητα συσκευασίας δεν αποτελούν ποιοτικές προσμίξεις ή υλικά που συλλέγονται εκ παραδρομής, αλλά αυτοτελές ρεύμα αποβλήτων, το οποίο υπάγεται στο καθεστώς της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού. Ως εκ τούτου, η παρουσία τους δεν επηρεάζει μόνο ποιοτικά τη σύνθεση των συλλεγόμενων υλικών, αλλά μεταβάλλει τη χρηματοοικονομική βάση της εγκεκριμένης ΥΓΟΣ, δεδομένου ότι πρόκειται για ρεύμα αποβλήτων με ιδιαίτερο καθεστώς χρηματοδότησης, γεγονός που είχε επισημανθεί ήδη στην οικεία Πρόσκληση».

«Η συμπεριφορά των πολιτών»

Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι όπως σημειώνεται στην απόφαση, «ο ισχυρισμός ότι η διαπιστωθείσα σύνθεση των συλλεγόμενων υλικών οφείλεται στη συμπεριφορά των πολιτών και όχι σε πράξεις ή παραλείψεις του δικαιούχου δεν δύναται να γίνει δεκτός». Κι αυτό επειδή αντικείμενο της αξιολόγησης αποτελεί αποκλειστικά η πραγματική λειτουργία της συγχρηματοδοτούμενης πράξης και η συμβατότητά της με τον εγκεκριμένο χρηματοδοτικό σχεδιασμό και τη χρηματοοικονομική ανάλυση της Υπηρεσίας Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος (ΥΓΟΣ). Συνεπώς, ο σχετικός ισχυρισμός απορρίπτεται».

«Αποκατάσταση της επιλεξιμότητας»
Αναφορικά με τον ισχυρισμό του ΕΣΔΝΑ ότι δεν προέκυψε οικονομικό πλεονέκτημα ή διπλή χρηματοδότηση, η ΕΥΔ ΠΕΚΑ&ΠΟΛΠΡΟ σημείωσε πως «η δημοσιονομική διόρθωση δεν επιβάλλεται ως κύρωση λόγω αθέμιτου οικονομικού οφέλους, αλλά αποσκοπεί στην αποκατάσταση της επιλεξιμότητας της συγχρηματοδοτούμενης δαπάνης σύμφωνα με το εγκεκριμένο χρηματοδοτικό αντικείμενο της πράξης».

Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΥΔ ΠΕΚΑ&ΠΟΛΠΡΟ επιβάλλει την επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης παρανόμως καταβληθέντος ποσού ύψους 13.232.505 ευρώ στον ΕΣΔΝΑ, 5.824.621 ευρώ στον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και 6.025.470 ευρώ στον ΕΣΔΑΚ. Το σύνολο του προστίμου και για τους τρεις φορείς ανέρχεται σε 25.082.596 ευρώ.

Αυτά τα ποσά αντιστοιχούν σε ποσοστό 55% επί των εναπομεινασών δαπανών που δηλώθηκαν κατά το τελικό αίτημα πληρωμής του ΕΠ ΥΜΕΠΕΡΑΑ 2014-2020 για τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης. Οι υπόχρεοι του προς ανάκτηση ποσού (ΕΣΔΝΑ, ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και ΕΣΔΑΚ), έχουν προθεσμία 2 μηνών να προσβάλλουν την απόφαση.