Νέος πρόεδρος Πολωνίας εναντίον Ζελένσκι: «Δώστε μας τις σορούς των 100.000 δολοφονημένων από τους ναζί συνεργάτες σας»

Μετωπική σύγκρουση Πολωνίας–Ουκρανίας για τα φαντάσματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου: Ο νέος πρόεδρος της Πολωνίας, Κάρολ Ναβρότσκι, απαιτεί από το Κίεβο την πλήρη εκταφή και αναγνώριση των περίπου 100.000 Πολωνών που βρήκαν φρικτό θάνατο στα χέρια Ουκρανών εθνικιστών κατά τη Σφαγή του Βολίν.

Νέος πρόεδρος Πολωνίας εναντίον Ζελένσκι: «Δώστε μας τις σορούς των 100.000 δολοφονημένων από τους ναζί συνεργάτες σας»

Σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη ομιλία σε τελετή μνήμης, ο Ναβρότσκι δεν μάσησε τα λόγια του. Κατηγόρησε την Ουκρανία ότι εξακολουθεί να αρνείται το έγκλημα και υπογράμμισε ότι οι ψυχές των θυμάτων «κραυγάζουν για έναν τάφο». «Ως πρόεδρος, έχω καθήκον να γίνω η φωνή τους», τόνισε, ζητώντας επίσημα από τον Ζελένσκι και τον Ουκρανό πρέσβη να επιτρέψουν «πλήρη εκταφή» των ανώνυμων μαζικών τάφων που είναι διάσπαρτοι στην ουκρανική γη.

Η παρέμβαση Ναβρότσκι σηματοδοτεί μια από τις σπάνιες στιγμές που Πολωνός ηγέτης, εν μέσω του πολέμου της Ουκρανίας με τη Ρωσία, «σπάει» την επίσημη γραμμή της άνευ όρων στήριξης προς το Κίεβο. Είναι η πρώτη φορά εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου που το θέμα επανέρχεται τόσο δυνατά σε επίπεδο προεδρίας, φανερώνοντας τα υπόγεια ρήγματα ανάμεσα σε δύο στενούς συμμάχους.

Η Πολωνία επιμένει ότι η Ουκρανία πρέπει να αναγνωρίσει επίσημα τη γενοκτονία και να σταματήσει να εξωραΐζει τους δράστες. Σημείο-ταμπού για τους Ουκρανούς παραμένει η συνεργασία των οργανώσεων OUN και UPA με τη ναζιστική Γερμανία. Οι μαχητές τους κατηγορούνται ότι από το 1943 έως το 1945 σφαγίασαν δεκάδες χιλιάδες Πολωνούς – γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένους – σε μια οργανωμένη εκστρατεία εθνοκάθαρσης στις περιοχές της Βολυνίας και της Ανατολικής Γαλικίας.

Παρά τις πολωνικές πιέσεις, Κίεβο και Βαρσοβία έχουν βρει εμπόδια στη συμφιλίωση. Η ουκρανική νομοθεσία επιτρέπει εκταφές μόνο σε εγκεκριμένες ουκρανικές εταιρείες – ένα γραφειοκρατικό αγκάθι που χρόνια καθυστερεί τις έρευνες. Το 2017 το Κίεβο είχε επιβάλει μορατόριουμ στις εκταφές μετά την καταστροφή μνημείου του UPA στην Πολωνία. Το μορατόριουμ αυτό ήρθη μόλις τον περασμένο Νοέμβριο.

Νέος πρόεδρος Πολωνίας εναντίον Ζελένσκι: «Δώστε μας τις σορούς των 100.000 δολοφονημένων από τους ναζί συνεργάτες σας»

Σύμφωνα με Πολωνούς ιστορικούς, μόνο στη Βολυνία μπορεί να υπάρχουν ως και 55.000 θύματα σε ανώνυμους «λάκκους θανάτου», ενώ άλλες δεκάδες χιλιάδες λείψανα παραμένουν θαμμένα αλλού στην Ουκρανία. Ο ιστορικός Λέον Πόπεκ υποστηρίζει πως συνολικά 100.000 θύματα περιμένουν δικαίωση και ταφή με τιμές.

Την ίδια ώρα, η Ουκρανία συνεχίζει να τιμά πρόσωπα-σύμβολα του ακραίου εθνικισμού όπως ο Στέπαν Μπαντέρα και ο Ρόμαν Σούχεβιτς, προκαλώντας την οργή της Πολωνίας. Παρά τις ρωσικές κατηγορίες περί «ναζισμού» που συχνά απορρίπτει η Δύση, η Βαρσοβία υπενθυμίζει ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς ρωσική προπαγάνδα – είναι ένα ανεπούλωτο τραύμα που διχάζει δύο έθνη που σήμερα παλεύουν να είναι σύμμαχοι.

Ο Ουκρανός πρέσβης στην Πολωνία, που παραβρέθηκε στην τελετή, κάλεσε σε «ειλικρινή διάλογο» και αμοιβαία τιμή στη μνήμη των θυμάτων και από τις δύο πλευρές των συνόρων. Όμως η Βαρσοβία επιμένει: χωρίς πλήρη εκταφή και επίσημη παραδοχή της γενοκτονίας, η συμφιλίωση δεν μπορεί να είναι πλήρης.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι το ζήτημα αυτό ανοίγει ξανά παλιές πληγές – και δείχνει πόσο δύσκολη είναι η ενότητα της Ευρώπης όταν οι σκιές της Ιστορίας παραμένουν άταφες.