New York Times: Ο Πούτιν απαίτησε από τη Βρετανία και τη Γαλλία να μην χρησιμοποιήσουν τα πυρηνικά τους όπλα, εάν η Ρωσία οδηγηθεί σε σύγκρουση με άλλα ευρωπαϊκά κράτη

Η Μόσχα επιχειρεί να αποδυναμώσει την ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή, ζητώντας από το Λονδίνο και το Παρίσι να μην υπερασπιστούν πυρηνικά τους Ευρωπαίους συμμάχους τους σε περίπτωση σύγκρουσης με τη Ρωσία.

New York Times: Ο Πούτιν απαίτησε από τη Βρετανία και τη Γαλλία να μην χρησιμοποιήσουν τα πυρηνικά τους όπλα, εάν η Ρωσία οδηγηθεί σε σύγκρουση με άλλα ευρωπαϊκά κράτη

Ένα εξαιρετικά ανησυχητικό πλαίσιο απαιτήσεων, που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας ενδεχόμενης συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, φέρεται να θέτει ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο Ρώσος πρόεδρος επιχειρεί να βάλει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ακόμη και την ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή, απαιτώντας από τη Βρετανία και τη Γαλλία να δεσμευθούν ότι δεν θα χρησιμοποιήσουν τα πυρηνικά τους οπλοστάσια για την προστασία άλλων ευρωπαϊκών κρατών.

Σύμφωνα με απόρρητο έγγραφο της 10ης Νοεμβρίου, το οποίο περιήλθε στην κατοχή των New York Times, η Μόσχα ζητά από τις δύο ευρωπαϊκές πυρηνικές δυνάμεις να αποκλείσουν εκ των προτέρων τη δυνατότητα πυρηνικής συνδρομής προς συμμάχους τους, ακόμη και σε περίπτωση που η Ρωσία εμπλακεί σε στρατιωτική σύγκρουση με άλλα ευρωπαϊκά κράτη.

Η συγκεκριμένη αξίωση δεν αποτελεί μια μεμονωμένη ρωσική απαίτηση. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο ανατροπής των σημερινών ισορροπιών ασφαλείας στην Ευρώπη, το οποίο περιλαμβάνει την απομάκρυνση στρατιωτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ από την ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας και τον δραστικό περιορισμό της δυτικής στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.

Η αποκάλυψη έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να επιταχύνουν τις διπλωματικές διεργασίες για τον τερματισμό του πολέμου. Η Ρωσία, ωστόσο, φαίνεται να επιδιώκει κάτι πολύ ευρύτερο από μια συμφωνία με το Κίεβο: να συνδέσει την ειρήνευση στην Ουκρανία με μια συνολική αναθεώρηση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, προς όφελος των στρατηγικών της επιδιώξεων.

Οι ρωσικές προτάσεις δεν έχουν γίνει αποδεκτές από τη Δύση, ενώ παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν μπορούν να αποτελέσουν πραγματική βάση διαπραγμάτευσης ή εάν συνιστούν μια νέα απόπειρα επιβολής τετελεσμένων.

Η Μόσχα βάζει στο στόχαστρο τη βρετανική και τη γαλλική πυρηνική ομπρέλα

Στο επίκεντρο των νέων ρωσικών αξιώσεων βρίσκεται η πυρηνική προστασία που παρέχουν η Βρετανία και η Γαλλία στους Ευρωπαίους συμμάχους τους. Η Μόσχα ζητά από το Λονδίνο και το Παρίσι να αποκλείσουν τη χρήση των πυρηνικών τους οπλοστασίων για την υπεράσπιση τρίτων ευρωπαϊκών χωρών.

Πρόκειται για μια απαίτηση με ιδιαίτερα βαρύ στρατηγικό αποτύπωμα, καθώς αγγίζει έναν από τους θεμελιώδεις πυλώνες της αποτρεπτικής ισχύος του ΝΑΤΟ. Η Βρετανία και η Γαλλία, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αποτελούν τις τρεις πυρηνικές δυνάμεις της Συμμαχίας, με τα οπλοστάσιά τους να λειτουργούν ως κρίσιμο ανάχωμα απέναντι σε ενδεχόμενη επίθεση κατά των συμμάχων τους.

Η βρετανική πυρηνική αποτροπή στηρίζεται στους βαλλιστικούς πυραύλους Trident, οι οποίοι μεταφέρονται από πυρηνοκίνητα υποβρύχια. Το Λονδίνο έχει επανειλημμένα καταστήσει σαφές ότι το πυρηνικό του οπλοστάσιο δεν προορίζεται αποκλειστικά για την προστασία του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά αποτελεί και εγγύηση ασφάλειας για τους συμμάχους του.

Ακριβώς αυτή τη δυνατότητα επιχειρεί να περιορίσει η Μόσχα. Στην πράξη, η ρωσική απαίτηση αποσκοπεί στο να στερήσει από τα ευρωπαϊκά κράτη που δεν διαθέτουν δικά τους πυρηνικά όπλα τη δυνατότητα να υπολογίζουν στην αποτρεπτική ισχύ του Λονδίνου και του Παρισιού.

Με άλλα λόγια, η Ρωσία επιδιώκει να περιορίσει όχι μόνο τη στρατιωτική παρουσία της Δύσης στην Ευρώπη, αλλά και τις ίδιες τις εγγυήσεις που στηρίζουν την ασφάλεια των ευρωπαϊκών κρατών.

Η συγκεκριμένη αξίωση αποτελεί ουσιαστικά συνέχεια των απαιτήσεων που είχε διατυπώσει η Μόσχα το 2021, όταν ζητούσε την κατάργηση των ρυθμίσεων πυρηνικής συμμετοχής του ΝΑΤΟ, στο πλαίσιο των οποίων αμερικανικά πυρηνικά όπλα βρίσκονται ανεπτυγμένα σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Αποχώρηση του ΝΑΤΟ από την ανατολική Ευρώπη και τέλος στη δυτική στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία

Το απόρρητο ρωσικό έγγραφο, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, επαναφέρει ένα σύνολο απαιτήσεων που το Κρεμλίνο είχε παρουσιάσει ήδη τον Δεκέμβριο του 2021, λίγους μόλις μήνες πριν από την έναρξη της μεγάλης ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.

Κεντρική θέση στις αξιώσεις αυτές κατέχει η αποχώρηση των στρατιωτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ από την ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας. Η απαίτηση αφορά, μεταξύ άλλων, την Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής, με τη Μόσχα να επιδιώκει την επιστροφή της νατοϊκής στρατιωτικής παρουσίας στα επίπεδα του 1997.

Παράλληλα, το Κρεμλίνο ζητά να διακοπεί πλήρως η αποστολή δυτικών όπλων, στρατιωτικού εξοπλισμού και άλλου αμυντικού υλικού στην Ουκρανία, ενώ επιμένει στον αποκλεισμό της προοπτικής ένταξης του Κιέβου στο ΝΑΤΟ.

Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνονται περιορισμοί στην παρουσία ξένων στρατευμάτων σε ουκρανικό έδαφος, αλλά και η διατήρηση του ρωσικού ελέγχου σε εκτεταμένες περιοχές της Ουκρανίας που έχουν καταληφθεί στη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων.

Την ίδια ώρα, η Μόσχα φέρεται να εμφανίζεται διατεθειμένη να αποδεχθεί την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θέτοντας όμως ως όρο το Κίεβο να μην συμμετέχει στις κοινές αμυντικές ρυθμίσεις της Ένωσης.

Το εύρος αυτών των απαιτήσεων αποκαλύπτει τη στρατηγική στόχευση της Ρωσίας. Δεν επιδιώκει απλώς μια διευθέτηση των εδαφικών διαφορών με την Ουκρανία, αλλά μια συνολική μεταβολή του στρατιωτικού και αμυντικού χάρτη της Ευρώπης, με περιορισμό της δυτικής επιρροής και αποδυνάμωση των μηχανισμών συλλογικής ασφάλειας.

Το Λονδίνο διαμηνύει ότι δεν εγκαταλείπει την πυρηνική του αποτροπή

Απέναντι στις ρωσικές αξιώσεις, η βρετανική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθεται να υπαναχωρήσει από τις δεσμεύσεις της απέναντι στους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ.

Σε επίσημη ενημέρωση για την πυρηνική στρατηγική του Ηνωμένου Βασιλείου, το Λονδίνο επισημαίνει ότι οι απειλές που αντιμετωπίζουν τόσο η χώρα όσο και οι σύμμαχοί της αυξάνονται σε ένταση, πολυπλοκότητα και ποικιλία. Υπό αυτές τις συνθήκες, η πυρηνική αποτροπή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τη διατήρηση της ασφάλειας.

Η βρετανική κυβέρνηση υπογραμμίζει χαρακτηριστικά: «το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί και θα υπερασπιστεί τον εαυτό του και τους συμμάχους του υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, ακόμη και τις πιο ακραίες».

New York Times: Ο Πούτιν απαίτησε από τη Βρετανία και τη Γαλλία να μην χρησιμοποιήσουν τα πυρηνικά τους όπλα, εάν η Ρωσία οδηγηθεί σε σύγκρουση με άλλα ευρωπαϊκά κράτη

Παράλληλα, το Λονδίνο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τον συνεχή εκσυγχρονισμό του ρωσικού πυρηνικού οπλοστασίου, καθώς και για την ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων που έχουν τη δυνατότητα να φέρουν τόσο συμβατικές όσο και πυρηνικές κεφαλές.

Ενδεικτική της στάσης της Βρετανίας είναι και η κοινή ανακοίνωση με την Ουκρανία, στις 13 Νοεμβρίου, μία ημέρα πριν από τη δημοσιοποίηση των νεότερων πληροφοριών για τις ρωσικές απαιτήσεις. Οι δύο πλευρές επανέλαβαν την ανάγκη παροχής ισχυρών και νομικά δεσμευτικών εγγυήσεων ασφαλείας προς το Κίεβο, απορρίπτοντας όρους της Μόσχας που θα ισοδυναμούσαν ουσιαστικά με παράδοση της Ουκρανίας.

Ευρωπαϊκή αντίδραση και αμερικανικές διαπραγματεύσεις: Το ζήτημα της ασφάλειας στο τραπέζι

Οι νέες ρωσικές αξιώσεις έρχονται στο φως την ώρα που η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διευρύνει το πεδίο των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, εντάσσοντας σε αυτές όχι μόνο το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.

Κατά τις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στο Άμπου Ντάμπι, στις 10 και 11 Νοεμβρίου, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ συζήτησαν με τη ρωσική πλευρά ζητήματα που αφορούν την ευρωπαϊκή ασφάλεια, παράλληλα με τις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Στις 13 Νοεμβρίου, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν ότι η Ευρώπη θα πρέπει να έχει σαφή και οργανωμένη εκπροσώπηση στις επόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Την εκπροσώπησή της αναμένεται να αναλάβουν η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Πολωνία, σε συνεργασία με εκπροσώπους των ευρωπαϊκών θεσμών, ενώ στις συνομιλίες αναμένεται να συμμετάσχει και το ΝΑΤΟ.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, έστειλε σαφές μήνυμα για την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής στάσης, υπογραμμίζοντας ότι η ήπειρος οφείλει να μιλά με ενιαία φωνή σε κάθε συζήτηση που αφορά το μέλλον της Ουκρανίας και την ασφάλειά της.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς απέρριψε κατηγορηματικά την προσπάθεια της Μόσχας να μετατρέψει το ουκρανικό ζήτημα σε αφετηρία συνολικής αναθεώρησης των ευρωπαϊκών αμυντικών δομών.

«Δεν θα υπάρξουν συζητήσεις για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία και δεν θα υπάρξουν συζητήσεις για την Ευρώπη χωρίς την Ευρώπη», δήλωσε ο Μερτς, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει ήδη τη δική της αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Ζελένσκι: Επικίνδυνη η συζήτηση για ανατροπή της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας

Σαφή προειδοποίηση για τους κινδύνους που ενέχει η συζήτηση περί ενός νέου συστήματος ευρωπαϊκής ασφάλειας απηύθυνε και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ο Ουκρανός ηγέτης εκτιμά ότι μια τέτοια συζήτηση θα μπορούσε να εξυπηρετήσει άμεσα τους στρατηγικούς σχεδιασμούς της Μόσχας, δίνοντας στο Κρεμλίνο την ευκαιρία να επαναφέρει στο προσκήνιο τις παλαιότερες αξιώσεις του για τη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ και την κατανομή ισχύος στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Όπως επισήμανε, η Ρωσία επιχειρεί να επαναφέρει απαιτήσεις που είχε διατυπώσει ήδη από το 2021, πριν από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής στην Ουκρανία.

Ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε, παράλληλα, ότι η συζήτηση για τη μελλοντική ασφάλεια της Ευρώπης δεν μπορεί να προηγείται του τερματισμού των εχθροπραξιών. Κατά την ουκρανική θέση, η διαδικασία πρέπει να ακολουθήσει συγκεκριμένη σειρά: πρώτα κατάπαυση του πυρός, στη συνέχεια τερματισμός του πολέμου και, ακολούθως, διαμόρφωση ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία.

Η ουσία της αντιπαράθεσης γίνεται πλέον ολοένα και πιο ξεκάθαρη. Η Μόσχα επιχειρεί να αξιοποιήσει τις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία ως μοχλό πίεσης, διεκδικώντας αλλαγές που θα επηρέαζαν το σύνολο της ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής. Από την άλλη πλευρά, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρνούνται να αποδεχθούν ότι η ασφάλεια της ηπείρου μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο συμφωνίας μεταξύ τρίτων, χωρίς τη δική τους συμμετοχή και συναίνεση.