Νίκος Δένδιας: «Δεν έχουμε πρόβλημα να πάρει η Τουρκία F-35 αν η Άγκυρα υποσχεθεί στις ΗΠΑ ότι δεν θα τα χρησιμοποιήσει κατά της Ελλάδας!»

Έντονο προβληματισμό και εύλογα ερωτήματα προκαλούν οι δηλώσεις του υπουργού Εθνικής Άμυνας, Νίκου Δένδια, σχετικά με το ενδεχόμενο παραχώρησης αμερικανικών μαχητικών F-35 στην Τουρκία.

Νίκος Δένδιας: «Δεν έχουμε πρόβλημα να πάρει η Τουρκία F-35 αν η Άγκυρα υποσχεθεί στις ΗΠΑ ότι δεν θα τα χρησιμοποιήσει κατά της Ελλάδας!»

Αντί να διατυπώσει μια ξεκάθαρη και αδιαπραγμάτευτη θέση απέναντι σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να μεταβάλει τις ισορροπίες ισχύος στην περιοχή, εμφανίστηκε διατεθειμένος να αποδεχθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο, αρκεί η Άγκυρα να δώσει στις Ηνωμένες Πολιτείες μια… διαβεβαίωση ότι τα αεροσκάφη δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον της Ελλάδας.

Ουσιαστικά, η θέση που εξέφρασε ο υπουργός συνίσταται σε μια επίδειξη εμπιστοσύνης απέναντι στην τουρκική αξιοπιστία, μια επιλογή που δύσκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητη.

Η Ιστορία, άλλωστε, είναι γεμάτη παραδείγματα λαών που πλήρωσαν ακριβά την εμπιστοσύνη τους στις τουρκικές διαβεβαιώσεις. Για τον λόγο αυτό, οι συγκεκριμένες τοποθετήσεις προκαλούν ακόμη μεγαλύτερη αμηχανία και ανησυχία.

Κληθείς να σχολιάσει το ενδεχόμενο πώλησης F-35 στην Τουρκία, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας απάντησε με τρόπο που πολλοί εκλαμβάνουν ως υπερβολικά αισιόδοξο, αν όχι αφελή, απέναντι στις πραγματικές συνθήκες που επικρατούν στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Συγκεκριμένα, ο Νίκος Δένδιας κλήθηκε να απαντήσει για το αν η ελληνική κυβέρνηση θα ήταν ευχαριστημένη, στο υποθετικό σενάριο παραχώρησης των F-35 στην Τουρκία από τις ΗΠΑ, υπό αμερικανικό όρο μη επίθεσης στην Ελλάδα: «Λοιπόν, αυτό είναι θέμα της κυβέρνησης, του πρωθυπουργού να απαντήσει, αλλά θα έλεγα ότι η συμβουλή μου θα ήταν, φυσικά, ένα μεγάλο ναι. (…)

Νομίζω ότι είναι πραγματικά στοιχειώδες, ότι αυτές οι εξοπλιστικές πλατφόρμες που πωλούνται από τη μία χώρα στην άλλη εντός του ΝΑΤΟ, δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον ενός άλλου μέλους του ΝΑΤΟ».

Με άλλα λόγια, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας φαίνεται να θεωρεί ως επαρκή εγγύηση μια υπόσχεση καλής θέλησης από την Τουρκία και μια αμερικανική δέσμευση ότι η Ελλάδα δεν θα βρεθεί στο στόχαστρο αυτών των οπλικών συστημάτων.

Η προσέγγιση αυτή προκαλεί απορίες, καθώς στηρίζεται στην παραδοχή ότι η Άγκυρα θα σεβαστεί μια τέτοια δέσμευση, την ίδια στιγμή που επί δεκαετίες αμφισβητεί εμπράκτως το διεθνές δίκαιο, προχωρά σε συνεχείς παραβιάσεις στο Αιγαίο και διατηρεί στο τραπέζι την απειλή χρήσης βίας απέναντι στην Ελλάδα.

Ο Νίκος Δένδιας επιχείρησε να αιτιολογήσει τη στάση του, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα «δεν πρόκειται να κρίνει» τις αποφάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών.

Παράλληλα, παραδέχθηκε ότι η χώρα μας «δεν είναι χαρούμενη» με την προοπτική να αποκτήσει η Τουρκία F-35, ωστόσο έσπευσε να προσεγγίσει το θέμα μέσα από το πρίσμα των αμερικανικών στρατηγικών συμφερόντων: «Είναι βέβαιο ότι για την κυβέρνηση των ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και ιδιαίτερα η σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, είναι απαραίτητα.

Επομένως, η παροχή πλατφόρμας σε μια χώρα στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς την επιφύλαξη ότι αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον ενός άλλου συμμάχου-μέλους, είναι προς το συμφέρον ή όχι προς το συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών;»

Ωστόσο, εύλογα τίθεται το ερώτημα αν ο ρόλος του υπουργού Εθνικής Άμυνας είναι να αξιολογεί πρωτίστως το συμφέρον της Ουάσιγκτον ή να υπερασπίζεται με συνέπεια και αποφασιστικότητα τα συμφέροντα της Ελλάδας. Οι Έλληνες πολίτες αναμένουν από τον επικεφαλής του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας να λειτουργεί με αποκλειστικό γνώμονα την προάσπιση της εθνικής ασφάλειας και όχι να εμφανίζεται ως υπερασπιστής των αμερικανικών στρατηγικών επιλογών.

Και συνέχισε: «Η γενική μας προσέγγιση σε αυτό είναι ότι εμείς δεν πρέπει να κρίνουμε τι κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και σε ποιον πουλάνε. Αυτή είναι δουλειά της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών. Θέτουμε μόνο ένα ερώτημα. Είναι προς το πραγματικό συμφέρον των ΗΠΑ; Ναι ή όχι;»

Νίκος Δένδιας: «Δεν έχουμε πρόβλημα να πάρει η Τουρκία F-35 αν η Άγκυρα υποσχεθεί στις ΗΠΑ ότι δεν θα τα χρησιμοποιήσει κατά της Ελλάδας!»

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση δημιουργεί την εντύπωση ότι το βασικό ζητούμενο είναι κατά πόσο οι αμερικανικές αποφάσεις εξυπηρετούν τα συμφέροντα των ΗΠΑ, όταν για την ελληνική πλευρά το κρίσιμο ερώτημα θα έπρεπε να είναι αν αυτές οι αποφάσεις ενισχύουν ή υπονομεύουν την ασφάλεια και την αποτρεπτική ισχύ της χώρας.

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας έχει θεσμική υποχρέωση να υπερασπίζεται με σαφήνεια τα εθνικά συμφέροντα. Αντί όμως να αποκλείσει κατηγορηματικά μια εξέλιξη που θα ενίσχυε σημαντικά τις στρατιωτικές δυνατότητες της Τουρκίας, εμφανίζεται πρόθυμος να την αποδεχθεί υπό την προϋπόθεση μιας πολιτικής υπόσχεσης και μιας αμερικανικής διαβεβαίωσης. Πρόκειται για μια στάση που δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί συμβατή με μια αυστηρή και αποτρεπτική αμυντική πολιτική.

Οι δηλώσεις του Νίκου Δένδια εγείρουν, συνεπώς, σοβαρά ερωτήματα. Αντί να διατυπώσει με απόλυτη σαφήνεια ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αποδεχθεί την προμήθεια υπερσύγχρονων stealth μαχητικών από μια χώρα που εξακολουθεί να αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, περιορίζεται στην υποβολή ερωτημάτων προς την αμερικανική πλευρά και στην έκφραση της προσωπικής του συμβουλής.

Η στάση αυτή αφήνει να διαφανεί ότι:

• Εμφανίζεται να εμπιστεύεται διαβεβαιώσεις μιας χώρας που, σύμφωνα με τους επικριτές της, έχει επανειλημμένα αθετήσει δεσμεύσεις και συμφωνίες.

• Μεταθέτει το βάρος της ευθύνης στις Ηνωμένες Πολιτείες, αντί να διατυπώνει μια ξεκάθαρη ελληνική θέση απέναντι σε μια εξέλιξη με σοβαρές γεωστρατηγικές συνέπειες.

• Υποβαθμίζει τις επιπτώσεις που θα είχε η ένταξη των F-35 στο τουρκικό οπλοστάσιο για την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Υπάρχει, τέλος, και μία ακόμη παράμετρος που ενισχύει την κριτική απέναντι στην κυβερνητική στάση. Δημιουργείται η εικόνα ότι η Αθήνα αποδέχεται εκ των προτέρων τις αμερικανικές επιλογές, προσαρμόζοντας τη δημόσια επιχειρηματολογία της σε αυτές και παρουσιάζοντας, στην πράξη, τα αμερικανικά στρατηγικά συμφέροντα ως ταυτόσημα με τα ελληνικά.

Μια αντίληψη που, εφόσον παγιωθεί, αναπόφευκτα θα συνεχίσει να τροφοδοτεί πολιτικές αντιδράσεις και έντονο δημόσιο διάλογο γύρω από την άσκηση της ελληνικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής.