Νομοσχέδιο για το νερό: Φόβοι για ιλιγγιώδεις αυξήσεις στα τιμολόγια

Κοινοβουλευτικό φίμωτρο σε όσους ασκούν κριτική, έχουν διαφορετική άποψη ή απλώς μπορεί να πουν κάτι που να εκθέτει τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς εφάρμοσε η κυβέρνηση στη διάρκεια της επεξεργασίας του νομοσχεδίου που ανοίγει νέες μπίζνες με τη διαχείριση των υδάτων αλλά και με το επενδυτικό real estate σε περιοχές εκτός σχεδίου.

Η επεξεργασία του νομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) ξεκίνησε στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, αλλά η πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας αποφάσισε με το «έτσι θέλω» στη χθεσινή ακρόαση των «εξωκοινοβουλευτικών προσώπων» να αφαιρέσει από τον κατάλογο των προσκεκλημένων την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), την Ένωση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης-Αποχέτευσης (ΕΔΕΥΑ), τον Σύλλογο Ελλήνων Πολεοδόμων Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ) και την Ομοσπονδία των Ενώσεων Μηχανικών του Δημοσίου (ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ). Εξίσου εντυπωσιακή ήταν όμως και η μη πρόσκληση της ανεξάρτητης αρχής ΡΑΑΕΥ (Ρυθμιστική για Απόβλητα, Ενέργεια, Ύδατα), αν και αυτή είναι η εντεταλμένη από τον νόμο για τη συνολική εποπτεία της αγοράς νερού, την έγκριση των τιμολογίων και τα σχέδια αναδιοργάνωσης.

Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι οι παραπάνω αδιανόητοι αποκλεισμοί από μια δημόσια κοινοβουλευτική διαδικασία ειδικά για το νερό αποφασίστηκαν την ίδια ώρα που στις χθεσινές τοποθετήσεις τους ο υπουργός ΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου, αλλά και οι επικεφαλής των ΕΥΔΑΠ, Χάρης Σαχίνης, και ΕΥΑΘ, Άνθιμος Αμανατίδης, τόνισαν στις ομιλίες τους ότι σκοπός είναι «να ενώσουμε δυνάμεις και εμπειρίες» και όχι να υποκαταστήσουν οι εταιρείες τους δημοτικούς φορείς.

Υπενθυμίζεται ότι βασική πρόβλεψη του νομοσχεδίου είναι η αναγκαστική απορρόφηση των ΔΕΥΑ και δημοτικών υπηρεσιών από την ΕΥΔΑΠ σε Αττική, Βοιωτία, Φωκίδα και Εύβοια και από την ΕΥΑΘ σε Θεσσαλονίκη-Χαλκιδική. Η διαβούλευση του νομοσχεδίου έγινε με διαδικασίες-εξπρές μιας εβδομάδας, αλλά η ΕΔΕΥΑ πρόλαβε να τοποθετηθεί με ηχηρό τρόπο αρνητικά, ενώ ο πρόεδρός της, δήμαρχος Ρεθύμνου, Γιώργος Μαρινάκης, μίλησε ακόμη για «χρηματιστηριακούς μεζέδες», υπαινισσόμενος ότι με αυτόν τον τρόπο επωφελούνται οι μέτοχοι των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ που είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο. Πώς λοιπόν να κληθεί στη συζήτηση της Βουλής;

Απρόσκλητος έμεινε όμως και ο γαλάζιος πρόεδρος της ΚΕΔΕ, δήμαρχος Αμπελοκήπων-Μενεμένης, Λάζαρος Κυρίζογλου. Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ αποφάσισε ομόφωνα στην τελευταία του συνεδρίαση να δηλώσει αντίθετο στο νομοσχέδιο και να ασκήσει παρέμβαση υπέρ όσων κινηθούν δικαστικά για να ακυρώσουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας τις προβλέψεις του και όσες αποφάσεις εκδοθούν μετά τη νομοθέτησή του.

Θεσμικό ατόπημα
Χθες ο κ. Κυρίζογλου έστειλε επιστολή στον υπουργό ΠΕΝ μιλώντας για θεσμικό ατόπημα: «Η μη πρόσκλησή μας σε ένα τόσο σημαντικό νομοσχέδιο που αφορά άμεσα τους Δήμους και τις τοπικές μας κοινωνίες, όπως είναι η διαφύλαξη του δημόσιου χαρακτήρα του νερού, συνιστά κατά την άποψή μας σοβαρό θεσμικό ατόπημα. Είναι μια πολιτική απόφαση που αποδεικνύει όχι μόνον την έλλειψη σεβασμού προς τα θεσμικά όργανα της Αυτοδιοίκησης Α’ Βαθμού αλλά και τη δυσανεξία απέναντι στο δημοκρατικό διάλογο πάνω σε ζητήματα που συνδέονται με την καθημερινότητα των συμπολιτών μας και την οικονομική ανάπτυξη των περιοχών μας», αναφέρει ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ. Υπενθυμίζει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό καθώς ο Στ. Παπασταύρου έχει αρνηθεί να συναντηθεί με την ΚΕΔΕ παρά τα υποβληθέντα τέσσερις φορές (26.3.25, 24.7.25, 23.4.26, 24.6.26) γραπτά αιτήματα της Ένωσης όλων των δήμων. Τονίζει επίσης πως η διαβούλευση δεν είναι στη διακριτική ευχέρεια του κάθε υπουργού αλλά υποχρέωση της κυβέρνησης. «Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος απαιτεί και δεν επαιτεί να ακούγονται οι θέσεις και απόψεις μας για κάθε νομοθέτημα που αφορά το θεσμό της Αυτοδιοίκησης και τις τοπικές μας κοινωνίες», καταλήγει η επιστολή.

Ακόμη πιο σκληρή ήταν η κριτική της Ένωσης των ΔΕΥΑ, η οποία σε ανακοίνωσή της, μετά τον αποκλεισμό της, θύμισε πως είναι η τέταρτη προσπάθεια μετά το 2023 να αλλάξει «ο χάρτης των Δ.Ε.Υ.Α. και των Δήμων με οριζόντιες και υποχρεωτικές αλλαγές στη δομή τους, χωρίς ουσιαστικό διάλογο με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, χωρίς μελέτες και χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση». «Οι ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ είναι Ανώνυμες Εταιρείες, εισηγμένες στο Χρηματιστήριο, με μετόχους που επιδιώκουν οικονομική απόδοση. Επομένως, όταν το Υπουργείο Περιβάλλοντος δηλώνει σε όλους τους τόνους ότι το νερό παραμένει δημόσιο αγαθό, οφείλει να το αποδεικνύει και στην πράξη, και όχι προικίζοντας ιδιώτες με δημοτική περιουσία», συνεχίζει ο συλλογικός φορέας. Επισημαίνει επίσης την αντίφαση να προωθεί το ΥΠΕΝ αναγκαστικά την επέκταση των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ ενώ στον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που ψηφίστηκε πριν από έναν μήνα, οι συνενώσεις αυτές ήταν εθελοντικές.

Στην ακρόαση φορέων στη Βουλή δεν κλήθηκε ούτε η ΡΑΑΕΥ, η Ανεξάρτητη Αρχή που η ίδια η Πολιτεία σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία έχει ορίσει νομοθετικά ως τη μόνη αρμόδια να εισηγείται και να προτείνει την αναδιοργάνωση του τομέα υδάτων. Η αρμοδιότητά της αυτή αγνοείται και παραμερίζεται και με διατάξεις του νομοσχεδίου η άσκησή της μετατίθεται για το 2027, οπότε τα μέλη της θα είχαν δυσκολία να υποστηρίξουν το νομοσχέδιο και υπήρχε κίνδυνος να δοθούν απαντήσεις όπως αυτή που αναγκάστηκε να εκστομίσει ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ, Χρήστος Παληός, για το σύστημα αυτόματης πέδησης συρμών ETCS που «δεν λειτουργεί πουθενά», παρά τις αντίθετες εξαγγελίες της κυβέρνησης.

Δίκτυο-πρότυπο
Οι θέσεις των δημάρχων εκφράστηκαν τελικά στη χθεσινή συνεδρίαση αποσπασματικά. Εκ μέρους των δημάρχων της Αττικής, ο δήμαρχος Σπάτων-Αρτέμιδας, Δημήτρης Μάρκου, τόνισε το ζήτημα της αποτίμησης των περιουσιακών στοιχείων που θα γίνει όχι από κάθε δήμο-ΔΕΥΑ αλλά από την ΕΥΔΑΠ που θα τα αποκτήσει. Αναρωτήθηκε επίσης τι θα γίνει με τις διακοπές παροχής νερού που η ΕΥΔΑΠ κάνει μόλις συμπληρωθεί οφειλή 100 ευρώ. Στην απάντησή του ο επικεφαλής της ΕΥΔΑΠ είπε πως πράγματι το νερό κόβεται στα 100 ευρώ χρέους επειδή η εταιρεία παρέχει πολύ φτηνό προϊόν και το ποσόν αυτό αντιστοιχεί σε τέσσερις απλήρωτους λογαριασμούς…

Τον λόγο πήρε και ο δήμαρχος Κρωπίας, Δημήτρης Κιούσης, που δήλωσε ξεκάθαρα ότι επιθυμεί την εξαίρεση από την απορρόφηση λέγοντας ότι ο δήμος έχει κάνει μεγάλες επενδύσεις και οργάνωσε ένα δίκτυο-πρότυπο, με σύγχρονα συστήματα παρακολούθησης των διαρροών που δεν έχει ούτε η ΕΥΔΑΠ. Στο ίδιο κλίμα κινήθηκε και ο δήμαρχος Θέρμης Θεσσαλονίκης, Θ. Παπαδόπουλος, ο οποίος μάλιστα δεν είχε προσκληθεί αλλά τοποθετήθηκε ως μέλος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (ΠΕΔ) Θεσσαλονίκης, αντί του προέδρου της, Ιγνάτιου Καϊτετζίδη. Στο τέλος της συνεδρίασης, ο υπουργός ΠΕΝ Παπασταύρου αναγκάστηκε να παραδεχθεί πως δικαίως ο κ. Παπαδόπουλος ζητά να εκπροσωπείται η ΠΕΔ στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΥΑΘ. Από πλευράς των εργαζομένων σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ τονίστηκαν οι μεγάλες ελλείψεις προσωπικού που θα είναι εμπόδιο στο να αναλάβουν οι εταιρείες την απορρόφηση τόσο μεγάλων δικτύων ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης.

Τη διαφωνία του με το νέο έργο εκτροπής υδάτων από την Ευρυτανία προς την Αττική (Σχέδιο Εύρυτος) εξέφρασε ο δήμαρχος Καρπενησίου, Χρήστος Κακαβάς. Το νομοσχέδιο προβλέπει διαδικασίες-εξπρές για την ανάθεση των έργων που ξεπερνούν τα 500 εκατομμύρια ευρώ και ο δήμαρχος τόνισε πως αυτά θα γίνουν κατά παρέκκλιση των διαδικασιών αδειοδότησης και χωρίς διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες, προαναγγέλλοντας προσφυγή στα δικαστήρια.

Για πολιτική του είδους «ποτάμια θέλετε, ποτάμια θα σας φέρουμε» μίλησε η επικεφαλής πολιτικής του WWF Ελλάς, Θεοδότα Νάντσου, και θύμισε ότι πριν από τη μεταφορά νέων ποσοτήτων νερού στην Αττική θα έπρεπε να έχουν τεθεί σε εφαρμογή πολιτικές ελέγχου της κατανάλωσης.