Νούμερα που σοκάρουν: Χάνουμε πάνω από 110 ώρες το χρόνο κολλημένοι στο μποτιλιάρισμα – Έρχεται παρέμβαση στον κόμβο Μεταμόρφωσης

Στην κίνηση και το μποτιλιάρισμα «βυθίζονται» όλο και περισσότερο Αθήνα και Θεσσαλονίκη με το κυκλοφοριακό να αποτελεί τα τελευταία χρόνια το βασικό πρόβλημα των δύο μεγαλύτερων πόλεων της χώρας και τους οδηγούς στην πρωτεύουσα να χάνουν περισσότερες από 110 ώρες στο τιμόνι κάθε χρόνο.

Χάνουμε πάνω από 110 ώρες το χρόνο κολλημένοι στο μποτιλιάρισμα
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων (ΣΕΣ), τα οποία παρουσίασε ο πρόεδρός του, Θανάσης Τσιάνος στο πλαίσιο του 8ου συνεδρίου Υποδομές και Μεταφορές, το κυκλοφοριακό πρόβλημα στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας, και ιδιαίτερα σε Αττική και Θεσσαλονίκη, επιδεινώνεται με ταχείς ρυθμούς. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η Αθήνα ανήκει πλέον στις πιο επιβαρυμένες πόλεις ολόκληρης της Ευρώπης. Οι κάτοικοί της έχασαν το 2024 έως και 111 ώρες στον δρόμο λόγω κυκλοφοριακών καθυστερήσεων έναντι 104 το 2023, ενώ χρειάζονται περίπου 30 λεπτά για να διανύσουν μία απόσταση 10 χιλιομέτρων.

Στη Θεσσαλονίκη, η κατάσταση έχει επίσης επιδεινωθεί σημαντικά: οι χαμένες ώρες αυξήθηκαν από 53 το 2023 σε 80 το 2024, με μέσο χρόνο καθυστέρησης 23 λεπτά για κάθε 10 χιλιόμετρα. Βασική αιτία της κατακόρυφης αύξησης ήταν η κατασκεή του fly over, η οποία δυσκόλεψε την κίνηση χωρίς να προλάβουν να φανούν τα οφέλη από τη λειτουργία του μετρό, η οποία ξεκίνησε στο τέλος Νοεμβρίου του 2024.

Ωστόσο εκεί που «στενάζει» καθημερινά η Αθήνα είναι η λεωφόρος Κηφισού, όπου χάνονται κάθε χρόνο πάνω από 6,5 εκατομμύρια εργατοώρες, με το ετήσιο κόστος της απώλειας αυτής να εκτιμάται σε 80 – 90 εκατομμύρια ευρώ.

Οι συγκοινωνιολόγοι επισημαίνουν ότι τα μεγάλα έργα που εκτελούνται ή δρομολογούνται στο λεκανοπέδιο μεταξύ των οποίων και η Γραμμή 4 του μετρό, κινούνται προς την σωστή κατεύθυνση, ωστόσο δεν αναμένεται να αποδώσουν καρπούς πριν περάσουν τουλάχιστον πέντε χρόνια.

Την ίδια στιγμή οι αριθμοί είναι αμείλικτοι και μαρτυρούν ένα διαρκώς επιδεινούμενο περιβάλλον μετακινήσεων με τις προβλέψεις για τα έτη 2025 και 2026 να είναι ακόμη πιο δυσοίωνες, καθώς αναμένεται περαιτέρω αύξηση του κυκλοφοριακού φόρτου. Οι εκτιμήσεις για την πενταετία 2025 – 2030 προβλέπουν αύξηση στις μετακινήσεις κατά 16% έως 20%, προειδοποίησε ο κ. Τσιάνος.

«Εάν τμήμα αυτής της αυξημένης κινητικότητας δεν μετατοπιστεί σημαντικά προς τα μέσα μαζικής μεταφοράς, τότε το ήδη κορεσμένο οδικό δίκτυο θα καταρρεύσει υπό το βάρος των Ι.Χ., προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερες καθυστερήσεις», τόνισε.

Τα δεδομένα επιδεινώνουν έτι περαιτέρω και οι προβλέψεις για συνεχιζόμενη αύξηση του στόλου των οχημάτων στην Αθήνα, καθώς σύμφωνα με τον κ. Τσιάνο οι δείκτες οικονομικής ανάπτυξης βελτιώνονται γεγονός που ευνοεί την απόκτηση περισσότερων οχημάτων σε μια πόλη, στην οποία το ποσοστό ιδιοκτησίας ΙΧ παραμένει σχετικά χαμηλό συγκριτικά με άλλες ευρωπαικές μητροπόλεις. Κι αυτό ενώ κάθε χρόνο προστίθενται στον στόλο της Αθήνας 120.000 αυτοκίνητα.

«Η διατήρηση μιας ισορροπημένης κυκλοφορίας απαιτεί στρατηγική και μέτρα για τη λελογισμένη χρήση του Ι.Χ. Αν δεν υπάρξουν ακόμα και αντιδημοφιλείς πολιτικές τώρα, το πολιτικό κόστος στο εγγύς μέλλον θα είναι πολύ μεγαλύτερο», σημείωσε ο πρόεδρος του ΣΕΣ, ο οποίος έχει και στο παρελθόν αναφερθεί στην ανάγκη αντικατάστασης του σημερινού δακτυλίου με έναν πιο πράσινο δακτύλιο και περιορισμών στην είσοδο ΙΧ στο κέντρο της πόλης.

Το πρόβλημα στην Αττική Οδό και η παρέμβαση στον Α/Κ Μεταμόρφωσης

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της πίεσης που δέχεται το οδικό δίκτυο της πρωτεύουσας είναι η Αττική Οδός. Από το 2023 έως σήμερα βάσει των στοιχείων των συγκοινωνιολόγων, έχει καταγράψει αύξηση της κυκλοφορίας κατά 9,5%, ενώ σύμφωνα με τις προβλέψεις, μέχρι το 2050 η κυκλοφορία στον ίδιο άξονα θα αυξηθεί κατά 50% με 55%.

Με στόχο να δοθεί ανάσα σε αυτήν την κρίσιμη αρτηρία, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας ανακοίνωσε τη Δευτέρα πρόταση για τη βελτίωση της κυκλοφοριακής ροής στον Ανισόπεδο Κόμβο (Α/Κ) Μεταμόρφωσης. Στόχος είναι η μείωση των καθυστερήσεων και η αύξηση της ικανότητας εξυπηρέτησης των κυκλοφοριακών φόρτων δεδομένου ότι καθημερινά, κατά τις ώρες αιχμής, δημιουργούνται ουρές αναμονής εκατοντάδων μέτρων στην Αττική Οδό στην έξοδο προς Λαμία, τόσο από τα οχήματα που έρχονται από την κατεύθυνση του Αεροδρομίου όσο και από εκείνα που έρχονται από την κατεύθυνση της Ελευσίνας.

Η παρέμβαση αφορά την είσοδο στον Αυτοκινητόδρομο Αθηνών – Θεσσαλονίκης (κατεύθυνση προς Λαμία) και προβλέπει:

Την αποφυγή συνένωσης των δύο κλάδων εισόδου (Αεροδρόμιο – Λαμία και Ελευσίνα – Λαμία) με ανεξάρτητη είσοδο στον αυτοκινητόδρομο Αθηνών – Θεσσαλονίκης, ώστε να αποφεύγεται ο «στραγγαλισμός» των δύο κλάδων και η κυκλοφοριακή συμφόρηση.
Τον υπερδιπλασιασμό της κυκλοφοριακής ικανότητας, που εκτιμάται ότινθα οδηγήσει σε τουλάχιστον 50% μείωση των καθυστερήσεων στις ώρες αιχμής.

Πρακτικά το έργο αφορά στην ανεξαρτητοποίηση των δύο λωρίδων, έτσι ώστε ο οδηγός που έρχεται από το Αεροδρόμιο να ακολουθεί ξεχωριστή είσοδο στην Αθηνών – Θεσσαλονίκης από τον οδηγό που έρχεται από την Ελευσίνα με κατεύθυνση προς Λαμία.

Σύμφωνα με τον κ. Δήμα, η σχετική εντολή προς τον παραχωρησιούχο (ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ) για την εκπόνηση μελέτης, αλλά και την υλοποίηση του έργου στον κόμβο που οδηγεί προς την Εθνική Οδό, δόθηκε χθες, με τα απαιτούμενα έργα να εκτιμάται ότι θα έχουν ολοκληρωθεί εντός του 2026.

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι για την υλοποίηση του έργου θα υπογραφεί συμπληρωματική σύμβαση, ενώ δεν θα απαιτηθούν απαλλοτριώσεις και δεν θα επέλθει κάποια αύξηση στα διόδια της Αττικής Οδού από το κόστος των εργασιών.

«Ξεπαγώνει» και ο τριπλός κόμβος Σκαραμαγκά

Στα κρίσιμα έργα που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην αποσυμφόρηση του λεκανοπεδίου συμπεριλαμβάνεται και ο αυτοκινητόδρομος Ελευσίνας – Θήβας για τον οποίο αναμένονται νεότερα το προσεχές διάστημα και ο τριπλός κόμβος στον Σκαραμαγκά, ο οποίος θα συμβάλλει στη μείωση της κυκλοφορίας των βαρέων οχημάτων στον αστικό ιστό. Η εν λόγω παρέμβαση, σύμφωνα με τον κ. Δήμα εισέρχεται σε τροχιά υλοποίησης με την προκήρυξη που θα εκκινήσει τη διαγωνιστική διαδικασία να αναμένεται να βγει στον αέρα τον Οκτώβριο.

Το υπουργείο «ξυπνά» το συγκεκριμένο έργο από …λήθαργο ετών με τη διαδικασία της δημοπράτησης να έχει λάβει ήδη το πράσινο φως. Στο φυσικό αντικείμενό του συνολικού μήκους 7,4 χιλιομέτρων έργου, περιλαμβάνονται η ολοκλήρωση του ημιδιανοιχθέντος τμήματος της Δυτικής Περιφερειακής Αιγάλεω, ο ανισόπεδος ημικόμβος Σκαραμαγκά για την σύνδεσή του με την Εθνική Οδό Αθηνών – Κορίνθου, η αναβάθμιση του υφιστάμενου ανισόπεδου κόμβου Σχιστού, η κατασκευή του ανισόπεδου κόμβου Ναυπηγείων, η αναδιαμόρφωση της Εθνικής Οδού Αθηνών – Κορίνθου και της λεωφόρου μεταξύ των παραπάνω κόμβων και η κατασκευή του απαιτούμενου δικτύου συλλογής ομβρίων της περιοχής.

Ο προυπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 70 εκατομμύρια ευρώ, ενώ προ εξαμήνου επικαιροποιήθηκε και η σχετική μελέτη για την κατασκευή του.

Ουδέν νεότερο για το Ελληνικό

Στα …προσεχώς μεταφέρεται για ακόμα μία φορά, πάντως, η λήψη αποφάσεων για τη σύνδεση των νοτίων προαστίων, η οποία γίνεται όλοι και πιο πιεστική όσο προχωρούν τα έργα στον Μητροπολιτικό Πόλο Ελληνικού που στην πλήρη του ανάπτυξη θα προσθέσει μία ακόμα πόλη μέσα στην πόλη.

Ο υπουργός Υποδομών, ερωτηθείς σχετικά από το «ethnos.gr», ανέφερε ότι συνεχίζεται η διαβούλευση και μόνο μετά την ολοκλήρωσή της το υπουργείο θα είναι έτοιμο να ανακοινώσει τον σχεδιασμό του. Να σημειωθεί ότι το θέμα είναι απολύτως συνυφασμένο με τις πρότυπες προτάσεις, οι οποίες αν και έχουν θεσμοθετηθεί εδώ και κάποια χρόνια δεν έχουν μετουσιωθεί σε έργα έως σήμερα.

Οι συγκοινωνιολόγοι, πάντως, προειδοποιούν για ακόμα μία φορά ότι ο χρόνος για την αναβάθμιση της λεωφόρου Βουλιαγμένης πιέζει ασφυκτικά: «Πρέπει να ολοκληρωθεί εγκαίρως, πριν τεθεί σε λειτουργία ο νέος μητροπολιτικός πόλος του Ελληνικού, διαφορετικά θα δημιουργηθούν ασφυκτικές συνθήκες στην ευρύτερη περιοχή. Ανάλογης σημασίας είναι και η επέκταση της Λεωφόρου Κύμης, που θα προσφέρει ανάσα σε κομβικά σημεία του άξονα προς Κηφισό και Λαμία», υπογράμμισε ο κ. Τσιάνος.

Οι προτάσεις των συγκοινωνιολόγων

Σε αυτό το πλαίσιο, η αναβάθμιση των μέσων σταθερής τροχιάς είναι απαραίτητη. Περισσότερα και συχνότερα δρομολόγια σε μετρό και προαστιακό, με στόχο συχνότητες ανά τρία λεπτά, μπορούν να λειτουργήσουν ως εναλλακτική σε οδικά έργα μεγάλης κλίμακας. Μια τέτοια επένδυση ισοδυναμεί, σε όρους μεταφορικής ικανότητας, με την κατασκευή μιας νέας λεωφόρου 110 χιλιομέτρων, μιας ακόμα λεωφόρου Κηφισίας, υπογράμμισε ο πρόεδρος του ΣΕΣ.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι με δεδομένο πως η Ε.Ε. δεν χρηματοδοτεί πια οδικά έργα, είναι απαραίτητη η έξυπνη και αποδοτική διαχείριση των διαθέσιμων πόρων, καθώς και η δημιουργία ενός μητροπολιτικού φορέα για τη διαχείριση των μεταφορών στην Αττική.

«Από το 2008 και την εφαρμογή του «Καλλικράτη» παρατηρείται μια πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων», τόνισε ο κ. Τσιάνος. Προσέθεσε ότι γραφειοκρατικές διαδικασίες καθυστερούν ή και ακυρώνουν έργα, ενώ σημείωσε ότι οι συνεχείς εναλλαγές προσώπων στην ηγεσία του αρμόδιου υπουργείου και η διαφοροποίηση των αρμοδιοτήτων καθυστερούν ακόμα περισσότερο τη συγκρότηση ενός μητροπολιτικού φορέα.

Ο κ. Τσιάνος ανέφερε πως εκτός των μεγάλων έργων, θα πρέπει να δρομολογηθούν έξυπνες λύσεις χαμηλού κόστους που θα μπορούσαν να βελτιώσουν την κυκλοφοριακή εικόνα της Αθήνας, μεταξύ των οποίων:

Η επικαιροποίηση του προγράμματος σηματοδότησης, το οποίο έχει να επικαιροποιηθεί εδώ και 25 χρόνια.
Η λήψη μέτρων αλλαγής στον δακτύλιο.
Η εφαρμογή και τήρηση ενός ωραρίου τροφοδοσίας, το οποίο θα αφήνει τα μεγάλα φορτηγά εκτός του οδικού δικτύου κατά τις ώρες αιχμής.
Η άμεση απομάκρυνση των παρανόμως στοχευμένων οχημάτων.