Ντόναλντ Τραμπ: «Ο Νετανιάχου είναι ο χειρότερος εχθρός του εαυτού του»- Γιατί ο Αμερικανός Πρόεδρος παίρνει αποστάσεις από τον ισραηλινό Πρωθυπουργό ενόψει των εκλογών στο Ισραήλ

Η εκλογική τύχη του Μπενιαμίν Νετανιάχου βρέθηκε στο επίκεντρο της πρόσφατης συνάντησής του με τον Ντόναλντ Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο, περίπου δύο εβδομάδες πριν.

Ντόναλντ Τραμπ: «Ο Νετανιάχου είναι ο χειρότερος εχθρός του εαυτού του»- Γιατί ο Αμερικανός Πρόεδρος παίρνει αποστάσεις από τον ισραηλινό Πρωθυπουργό ενόψει των εκλογών στο Ισραήλ

Με τις ισραηλινές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου να πλησιάζουν και τις δημοσκοπήσεις να μην ευνοούν τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, το ερώτημα αν ο Αμερικανός πρόεδρος θα επιλέξει τελικά να τον στηρίξει δημόσια αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα.

Όταν ο Τραμπ ρώτησε τον Νετανιάχου πώς διαμορφώνεται η εκλογική μάχη, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός φέρεται να δίστασε για λίγο, προτού παρέμβει ένας από τους συμβούλους του.

«Κύριε Πρόεδρε, κερδίζει», είπε, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που γνωρίζει τι ειπώθηκε στη συνάντηση και τον οποίο επικαλείται το Axios.

Η εικόνα, ωστόσο, που προκύπτει από τις δημοσκοπήσεις είναι αρκετά διαφορετική. Ο Νετανιάχου δεν βρίσκεται σε θέση άνετης επικράτησης και, μέχρι στιγμής, δεν έχει λάβει από τον Τραμπ την ανοιχτή πολιτική στήριξη που θα επιθυμούσε. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δεχθεί επανειλημμένα σχετικές ερωτήσεις από δημοσιογράφους.

Βεβαίως, ο Τραμπ θα μπορούσε ακόμη να αλλάξει στάση. Όμως, με μόλις 75 ημέρες να απομένουν μέχρι τις κάλπες, ο χρόνος για τον Νετανιάχου περιορίζεται και κάθε εβδομάδα που περνά αποκτά μεγαλύτερη πολιτική σημασία.

Τι αποκαλύπτουν οι δημοσκοπήσεις

Οι τελευταίες μετρήσεις αποτυπώνουν μια δύσκολη κατάσταση για τον σημερινό κυβερνητικό συνασπισμό. Τα κόμματα που τον στηρίζουν υπολογίζεται ότι θα εξασφαλίσουν από 49 έως 53 έδρες, αριθμός αισθητά μικρότερος από τις 68 που διαθέτουν σήμερα και σαφώς κάτω από το όριο των 61 εδρών που απαιτείται για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Στον αντίποδα, τα κόμματα της αντιπολίτευσης κινούνται μεταξύ 67 και 70 εδρών. Την ίδια ώρα, ο βασικός αντίπαλος του Νετανιάχου, ο πρώην αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων Γκάντι Άιζενκοτ, καταγράφει στις περισσότερες δημοσκοπήσεις υψηλότερη δημοτικότητα.

Για τον Νετανιάχου, πάντως, το ζητούμενο δεν είναι υποχρεωτικά μια καθαρή εκλογική νίκη. Στην παρούσα συγκυρία, αρκεί να αποφύγει την ήττα που θα επέτρεπε στους αντιπάλους του να σχηματίσουν κυβέρνηση χωρίς τη στήριξη των αραβικών κομμάτων του Ισραήλ.

Εάν καταφέρει να εμποδίσει αυτό το ενδεχόμενο και καμία από τις δύο πλευρές δεν συγκεντρώσει την απαραίτητη πλειοψηφία, ο ίδιος θα μπορούσε να παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός για αρκετούς ακόμη μήνες, έως ότου προκηρυχθούν νέες εκλογές. Με τα σημερινά δεδομένα, πρόκειται για ένα σενάριο που κάθε άλλο παρά θεωρητικό είναι.

Η απόσταση Τραμπ – Νετανιάχου μεγαλώνει

Στην αρχή του πολέμου με το Ιράν, αρκετοί από τους στενότερους συνεργάτες του Τραμπ θεωρούσαν σχεδόν δεδομένο ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα έσπευδε να στηρίξει δημόσια τον Νετανιάχου. Εκείνη την περίοδο, άλλωστε, ο Τραμπ είχε ζητήσει ανοιχτά να δοθεί χάρη στον Ισραηλινό πρωθυπουργό, προκειμένου να τερματιστεί η δικαστική του περιπέτεια για υποθέσεις διαφθοράς.

Όσο όμως ο πόλεμος παρατεινόταν, οι διαφορές ανάμεσα στις προτεραιότητες των δύο ηγετών άρχισαν να γίνονται πιο εμφανείς. Οι στόχοι τους στην εξωτερική πολιτική δεν ταυτίζονται πλέον στον ίδιο βαθμό, ενώ διαφορετικά είναι και τα πολιτικά συμφέροντα που καλούνται να υπηρετήσουν στο εσωτερικό.

Κατά τους τελευταίους τρεις μήνες, η απόσταση έχει διευρυνθεί σε περισσότερα από ένα μέτωπα: από το Ιράν έως τον Λίβανο και τη Γάζα. Δύο υψηλόβαθμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι, παρά τη θετική προσωπική σχέση του Τραμπ με τον Νετανιάχου, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απογοητευτεί από ορισμένες επιλογές και αποφάσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού.

Ενδεικτικό του κλίματος που έχει διαμορφωθεί είναι μια φράση που, σύμφωνα με δύο ανθρώπους οι οποίοι έχουν συζητήσει με τον Τραμπ για τον Νετανιάχου, αποδίδεται στον Αμερικανό πρόεδρο:

«Ο Μπίμπι είναι ο χειρότερος εχθρός του εαυτού του»

Νέα εστία τριβής η Γάζα

Το πιο πρόσφατο επεισόδιο που ήρθε να δοκιμάσει ακόμη περισσότερο τις σχέσεις των δύο πλευρών ήταν η δημόσια απόρριψη από τον Νετανιάχου του σχεδίου του Συμβουλίου Ειρήνης για τη Γάζα, το οποίο έχει τη στήριξη του Τραμπ και προβλέπει, μεταξύ άλλων, τον αφοπλισμό της Χαμάς.

Στον Λευκό Οίκο, σύμφωνα με υψηλόβαθμο Αμερικανό αξιωματούχο, η συγκεκριμένη τοποθέτηση δεν ερμηνεύτηκε απαραίτητα ως οριστική απόρριψη της αμερικανικής πολιτικής. Αντιθέτως, θεωρήθηκε σε μεγάλο βαθμό μια κίνηση που συνδέεται με τις προεκλογικές ανάγκες του Νετανιάχου.

«Κατανοούμε τις πολιτικές ανάγκες του Μπίμπι. Δεν έχουμε πρόβλημα με αυτό, εφόσον συνεχίζει να κάνει αυτά που του ζητάμε – ειδικά όσον αφορά τον περιορισμό των επιθέσεων στη Γάζα», δήλωσε ο αξιωματούχος.

Μία εβδομάδα νωρίτερα, ο Νετανιάχου είχε επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τον απεσταλμένο του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και είχε δεσμευτεί να εξετάσει στην πράξη το σχέδιο, παρά τις επιφυλάξεις που εξακολουθεί να διατηρεί. Παράλληλα, συμφώνησε να περιορίσει τις ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για την έναρξη της διαδικασίας αποστρατιωτικοποίησης.

Από τότε, ο αριθμός των ισραηλινών πληγμάτων στη Γάζα έχει μειωθεί σημαντικά, ενώ οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις υποχώρησαν μέχρι την αποκαλούμενη Κίτρινη Γραμμή, το σημείο στο οποίο προέβλεπε η συμφωνία ότι θα βρίσκονται.

Ο Κούσνερ αναμένεται να μεταβεί στο Ισραήλ την επόμενη εβδομάδα, προκειμένου να έχει συνομιλίες με τον Νετανιάχου και άλλους Ισραηλινούς αξιωματούχους για την πορεία του σχεδίου στη Γάζα.

Ντόναλντ Τραμπ: «Ο Νετανιάχου είναι ο χειρότερος εχθρός του εαυτού του»- Γιατί ο Αμερικανός Πρόεδρος παίρνει αποστάσεις από τον ισραηλινό Πρωθυπουργό ενόψει των εκλογών στο Ισραήλ

Η αντιπολίτευση φοβάται την τελευταία στιγμή

Την ίδια ώρα, οι αντίπαλοι του Νετανιάχου δεν θεωρούν δεδομένο ότι ο Τραμπ θα παραμείνει μέχρι τέλους στην ίδια γραμμή. Ο Γκάντι Άιζενκοτ, αλλά και οι πρώην πρωθυπουργοί Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ, ανησυχούν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί τελικά να αποφασίσει να παρέμβει στην εκλογική αναμέτρηση υπέρ του σημερινού πρωθυπουργού.

Όπως αναφέρει το Axios, άνθρωποι από το περιβάλλον των πολιτικών αυτών έχουν επιχειρήσει να στείλουν παρασκηνιακά μηνύματα στον Τραμπ και στους συνεργάτες του, αξιοποιώντας κοινές γνωριμίες, δωρητές και πολιτικούς συμμάχους. Το μήνυμα είναι σαφές: ο Αμερικανός πρόεδρος θα πρέπει να παραμείνει ουδέτερος και να μην εμπλακεί στην ισραηλινή εκλογική μάχη.

Πρώην Αμερικανός αξιωματούχος που έχει γνώση των συγκεκριμένων επαφών εκτιμά ότι ένας από τους παράγοντες που λειτουργούν αποτρεπτικά για τον Τραμπ είναι ακριβώς η αδυναμία του Νετανιάχου στις δημοσκοπήσεις. Μια δημόσια στήριξη σε έναν υποψήφιο που δεν εμφανίζεται ως φαβορί θα μπορούσε να έχει πολιτικό κόστος και για τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο.

Τέσσερις ευκαιρίες για στήριξη και ισάριθμες αποστάσεις

Ο Τραμπ εξακολουθεί να διατηρεί υψηλή δημοτικότητα στο Ισραήλ, όμως η εικόνα του έχει υποστεί πλήγμα τους τελευταίους τρεις μήνες. Βασική αιτία είναι η συμφωνία που υπέγραψε με το Ιράν, αλλά και η απόφασή του να μην επιστρέψει στον πόλεμο μετά την παραβίασή της.

Παράλληλα, ενόχληση στο Ισραήλ έχει προκαλέσει η πίεση που ασκεί ο Τραμπ για τον περιορισμό των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων όχι μόνο στο Ιράν και τη Γάζα, αλλά και στη Συρία και τον Λίβανο.

Το πιο χαρακτηριστικό, ωστόσο, στοιχείο είναι η στάση του απέναντι στον ίδιο τον Νετανιάχου.

Τις τελευταίες εβδομάδες ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ερωτηθεί τέσσερις φορές εάν σκοπεύει να στηρίξει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό στις εκλογές. Και στις τέσσερις περιπτώσεις απέφυγε να δώσει την απάντηση που θα περίμενε κανείς από έναν τόσο στενό πολιτικό σύμμαχο.

Όταν, τον Ιούλιο, ο ραδιοφωνικός παρουσιαστής Χιου Χιούιτ τον ρώτησε εάν «υπάρχει κάποιος στο Ισραήλ καλύτερος από τον Νετανιάχου για τη δουλειά», ο Τραμπ απέφυγε να πάρει σαφή θέση.

«Δεν γνωρίζω τους περισσότερους. Γνωρίζω κάποιους, προφανώς, αλλά δεν γνωρίζω τους περισσότερους», είπε αναφερόμενος στους πολιτικούς αντιπάλους του Νετανιάχου.

Ακόμη και όταν στις πρόσφατες συνεντεύξεις του επέλεξε να μιλήσει θετικά για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, ο Τραμπ χρησιμοποίησε χαρακτηριστικά παρελθοντικό χρόνο, περιγράφοντάς τον ως «σπουδαίο πρωθυπουργό σε καιρό πολέμου».

Το ίδιο προσεκτική είναι η στάση του και στο ζήτημα της χάρης. Παρότι Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ έθεσε κατ’ ιδίαν το θέμα κατά την τελευταία συνάντησή του με τον Νετανιάχου, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αποφύγει εδώ και μήνες να αναφερθεί δημοσίως σε αυτό.

Γιατί οι ισραηλινές εκλογές είναι κρίσιμες για τον Τραμπ

Πίσω από την προσεκτική στάση του Λευκού Οίκου βρίσκεται και ένας ευρύτερος υπολογισμός. Οι ισραηλινές εκλογές θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για την ατζέντα που θέλει να προωθήσει ο Τραμπ στη Μέση Ανατολή κατά τα δύο τελευταία χρόνια της θητείας του.

Και αυτό γιατί η κατάσταση με το Ιράν παραμένει μετέωρη, σε μια ιδιότυπη ζώνη «ούτε συμφωνία, ούτε πόλεμος», ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος θέλει να διατηρήσει ανοιχτά πολλά μέτωπα ταυτόχρονα.

Στις προτεραιότητές του βρίσκεται η προώθηση του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα, η πρόοδος στις συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, η επίτευξη συμφωνίας ασφαλείας μεταξύ Ισραήλ και Συρίας και, πάνω απ’ όλα, η προσπάθεια για μια ιστορική συμφωνία ειρήνης ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία.

Για τον Λευκό Οίκο, επομένως, η πολιτική σταθερότητα στο Ισραήλ δεν είναι απλώς ένα εσωτερικό ισραηλινό ζήτημα. Είναι προϋπόθεση για να προχωρήσει μια ευρύτερη περιφερειακή ατζέντα που ο Τραμπ θεωρεί κομβική για τη δεύτερη θητεία του.

Ο Αμερικανός πρόεδρος και οι συνεργάτες του δεν έχουν ξεχάσει άλλωστε την πολιτική κρίση που ξέσπασε στο Ισραήλ το 2019. Τότε, η αδυναμία σχηματισμού σταθερής κυβέρνησης οδήγησε σε τρεις διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις και, σύμφωνα με την εκτίμησή τους, κόστισε περίπου έναν ολόκληρο χρόνο διπλωματικών προσπαθειών στη Μέση Ανατολή.

Αυτή τη φορά, όπως ξεκαθάρισε υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος, ο Λευκός Οίκος δεν θέλει να επιτρέψει στην εσωτερική πολιτική αστάθεια του Ισραήλ να εκτροχιάσει τους ευρύτερους σχεδιασμούς του Αμερικανού προέδρου στην περιοχή.

Και ίσως αυτή ακριβώς να είναι η βασική εξήγηση για τη σημερινή στάση του Τραμπ: δεν έχει απαραίτητα απομακρυνθεί προσωπικά από τον Νετανιάχου, αλλά φαίνεται να θέλει να κρατήσει τα χέρια του ελεύθερα.

Μέχρι να ξεκαθαρίσει το εκλογικό τοπίο στο Ισραήλ, ο Αμερικανός πρόεδρος αποφεύγει να ποντάρει δημόσια σε έναν συγκεκριμένο παίκτη – ιδίως όταν ο ίδιος ο παίκτης δεν δείχνει, προς το παρόν, να βρίσκεται σε θέση ισχύος.