Ντόναλντ Τραμπ: Πόσο «αθώο» είναι το Συμβούλιο Ειρήνης;- Θέλει να τελειώνει και με τον ΟΗΕ ο Αμερικανός Πρόεδρος;

Χρειάστηκε ο πρωθυπουργός της Σλοβενίας, Ρόμπερτ Γκόλομπ, για να πει ανοιχτά αυτό που πολλοί άλλοι απέφευγαν: το νέο «Συμβούλιο Ειρήνης» του Ντόναλντ Τραμπ «απειλεί σοβαρά την παγκόσμια τάξη».

Ντόναλντ Τραμπ: Πόσο «αθώο» είναι το Συμβούλιο Ειρήνης;- Θέλει να τελειώνει και με τον ΟΗΕ ο Αμερικανός Πρόεδρος;

Μέχρι τότε, οι περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προσπαθούσαν να αποφύγουν μια ξεκάθαρη θέση. Η Σουηδία, για παράδειγμα, ζητούσε «περισσότερες διαβουλεύσεις με την Ουάσινγκτον» για να κατανοήσει τη λειτουργία του θεσμού, ενώ η Βρετανία επικεντρωνόταν στις αντιρρήσεις της για την πρόσκληση προς τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ο Τραμπ, φυσικά, δεν πτοήθηκε. Στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός παρουσίασε επισήμως το «Συμβούλιο Ειρήνης», το οποίο περιλαμβάνει 19 κράτη, από πιστούς του ιδεολογικούς συμμάχους, όπως η Αργεντινή του Χαβιέρ Μιλέι και η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν, μέχρι πιο απρόσμενες περιπτώσεις, όπως η Μογγολία. Η Λευκορωσία του Αλεξάντρ Λουκασένκο δεν έχασε την ευκαιρία να συμμετάσχει, ενισχύοντας ενδεχομένως την εμπλοκή άλλων ευρασιατικών δυνάμεων. Κληθέντα μέλη, όπως ο Μάρκ Κάρνεϊ, είδαν την πρόσκλησή τους να αποσύρεται μετά από επικριτικές ομιλίες στο Νταβός, ενώ ο Εμανουέλ Μακρόν, που εξέφρασε επιφυλάξεις, αντιμετώπισε ακόμη και απειλές επιβολής δασμών 200% στα γαλλικά κρασιά.

Από τη Γάζα στον πλανήτη

Οι βασικοί πυρήνες του Συμβουλίου αποτελούνται από αραβικές χώρες, την Τουρκία και το Πακιστάν, που είχαν κεντρικό ρόλο στην υιοθέτηση του σχεδίου Τραμπ για τη Γάζα. Αυτό που αρχικά σχεδιάστηκε ως υποστηρικτικό όργανο για ένα περιφερειακό ζήτημα, έχει πλέον μετατραπεί σε έναν παγκόσμιο «αντί-ΟΗΕ», ουσιαστικά υπό προσωπική ιδιοκτησία του Αμερικανού προέδρου. Ο Τραμπ αυτοανακηρύχθηκε ισόβιος πρόεδρος του Συμβουλίου και χρεώνει κάθε συμμετοχή με 1 δισεκατομμύριο δολάρια για τα λειτουργικά έξοδα.

Στο μανιφέστο του Συμβουλίου αναφέρεται: «Η διαρκής ειρήνη απαιτεί ρεαλιστική κρίση, κοινή λογική και θάρρος να απομακρυνθούμε από θεσμούς που συχνά αποτυγχάνουν». Αν και το Συμβούλιο αυτοαποκαλείται διεθνής οργανισμός που λειτουργεί «σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο», η προφανής αδιαφορία της κυβέρνησης Τραμπ για διεθνείς δεσμεύσεις και πολυμερείς θεσμούς εγείρει ερωτήματα.

Η «λογική της εξαίρεσης»

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ δημιουργούν θεσμούς εκτός ΟΗΕ, όπως το «Συμβούλιο των Δημοκρατιών» επί Μπάιντεν, για να προωθήσουν ιδεολογικά την αντιπαράθεση με τον αυταρχισμό στην Ευρασία. Η αμερικανική εχθρότητα προς τον ΟΗΕ έχει βαθιές ρίζες, ιδίως λόγω του φιλο-ισραηλινού λόμπι και της ιστορικής διαμάχης για ψηφίσματα που καταδικάζουν το Ισραήλ.

Ντόναλντ Τραμπ: Πόσο «αθώο» είναι το Συμβούλιο Ειρήνης;- Θέλει να τελειώνει και με τον ΟΗΕ ο Αμερικανός Πρόεδρος;

Αντίστοιχα, οι ΗΠΑ συχνά εξαιρούν τον εαυτό τους από διεθνείς οργανισμούς που υποστηρίζουν, όπως συνέβη με τη μη συμμετοχή στη Κοινωνία των Εθνών, ή με την άρνηση αναγνώρισης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Επί Τραμπ, η τάση αυτή κλιμακώθηκε, με αποχώρηση από 66 διεθνείς συμφωνίες και οργανισμούς, ενισχύοντας την αντίληψη ότι οι παραδοσιακοί θεσμοί απλώς περιορίζουν την αμερικανική ισχύ απέναντι σε αντίπαλους όπως η Κίνα.

Η σημασία της νομιμοποίησης

Σύμφωνα με άρθρο του Conversation, οι θεσμοί συχνά αποτυγχάνουν να διατηρήσουν ειρήνη, αλλά ο ΟΗΕ έχει αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργεί αποτελεσματικά, ιδίως μετά από εμφυλίους πολέμους. Η αποτυχία του δεν οφείλεται αποκλειστικά στον ίδιο, αλλά και στη στάση των κρατών-μελών, ιδιαίτερα των μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας με δικαίωμα βέτο.

Παρά τις επαρκείς προσπάθειες, η ειρήνη δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ο Τραμπ μπορεί να ισχυρίζεται ότι έχει επιλύσει συγκρούσεις, αλλά η νομιμοποίηση που απολαμβάνει ο ΟΗΕ παραμένει κάτι που το «Συμβούλιο Ειρήνης» δεν μπορεί να κατακτήσει.

Τι σημαίνει για το σύστημα

Η ουσία της πρωτοβουλίας Τραμπ δεν είναι μόνο η προσωπική του φιλοδοξία ή η πιθανή υποψηφιότητα για Νόμπελ Ειρήνης. Είναι η πρόταση για τη δημιουργία μιας εταιρικής εκδοχής του ΟΗΕ, υπό τον έλεγχο του ίδιου. Πρόκειται για μια ανατροπή του διεθνούς status quo, η οποία αντικατοπτρίζει την αποστροφή του απέναντι στην πολυμερή συνεργασία και την πίστη στην αμερικανική υπεροχή.