Η δομή του ανθρώπινου εγκεφάλου δεν εξελίσσεται με σταθερό και γραμμικό ρυθμό από τη γέννηση έως τα βαθιά γεράματα. Αντίθετα, φαίνεται ότι περνά από διακριτές φάσεις, με τέσσερα σημαντικά σημεία καμπής που εμφανίζονται περίπου στις ηλικίες των 9, 32, 66 και 83 ετών.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα μεγάλης μελέτης που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications και επιχειρεί να χαρτογραφήσει, για πρώτη φορά σε τόσο μεγάλο εύρος ηλικιών, πώς μεταβάλλεται η αρχιτεκτονική των εγκεφαλικών δικτύων.
Ο εγκέφαλος μπορεί να θεωρηθεί ως ένα εξαιρετικά περίπλοκο δίκτυο περιοχών που επικοινωνούν μεταξύ τους. Ο τρόπος με τον οποίο οργανώνονται αυτές οι συνδέσεις –η λεγόμενη τοπολογία του δικτύου– επηρεάζει την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα με την οποία μεταδίδονται πληροφορίες, αναφέρει το PsyPost.
Οι επιστήμονες εξετάζουν, μεταξύ άλλων, πόσο εύκολα συνδέονται μακρινές περιοχές του εγκεφάλου μεταξύ τους, πόσο έντονα οργανώνονται σε εξειδικευμένες τοπικές ομάδες και ποιες περιοχές λειτουργούν ως κεντρικοί «κόμβοι» επικοινωνίας.
Εντοπίζοντας τις 4 ηλικίες-κλειδιά
Η Alexa Mousley, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, και οι συνεργάτες της θέλησαν να διαπιστώσουν εάν υπάρχουν συγκεκριμένες ηλικίες στις οποίες αλλάζει συνολικά η κατεύθυνση της ανάπτυξης του εγκεφαλικού δικτύου.
Για τον σκοπό αυτό συγκέντρωσαν δεδομένα απεικόνισης του εγκεφάλου από εννέα διαφορετικά σύνολα μελετών, καλύπτοντας συνολικά 4.216 ανθρώπους ηλικίας από τη γέννηση έως τα 90 χρόνια.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ειδική μορφή μαγνητικής τομογραφίας, η οποία παρακολουθεί την κίνηση των μορίων του νερού και επιτρέπει τη χαρτογράφηση της λευκής ουσίας, δηλαδή των «καλωδίων» που συνδέουν διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Στη συνέχεια ανέλυσαν 12 διαφορετικούς δείκτες που περιγράφουν την οργάνωση των εγκεφαλικών δικτύων και αναζήτησαν ηλικίες στις οποίες η πορεία τους άλλαζε απότομα.
Η ανάλυση αποκάλυψε τέσσερα μεγάλα σημεία καμπής, τα οποία χωρίζουν τη ζωή σε πέντε διαφορετικές «εποχές» εγκεφαλικής ανάπτυξης.
Η πρώτη εκτείνεται από τη γέννηση έως περίπου τα 9 χρόνια. Κατά την παιδική ηλικία, οι συνδέσεις του εγκεφάλου οργανώνονται όλο και περισσότερο σε τοπικά, εξειδικευμένα δίκτυα, ενώ μειώνεται σε έναν βαθμό η συνολική διασύνδεση μεταξύ απομακρυσμένων περιοχών. Η ολοκλήρωση αυτής της περιόδου συμπίπτει περίπου με την έναρξη της εφηβείας και με τη φάση κατά την οποία ο εγκέφαλος απομακρύνει νευρωνικές συνδέσεις που δεν χρησιμοποιούνται συστηματικά.
Εφηβεία και ενηλικίωση
Η δεύτερη περίοδος, από τα 9 έως τα 32 χρόνια, περιλαμβάνει την εφηβεία και την πρώιμη ενηλικίωση. Στο διάστημα αυτό συμβαίνει σχεδόν το αντίστροφο: ο εγκέφαλος γίνεται περισσότερο ενοποιημένος ως δίκτυο, με αποτελεσματικότερη επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών περιοχών και μικρότερο βαθμό διαχωρισμού σε ανεξάρτητα τοπικά συστήματα.
Το μεγαλύτερο σημείο καμπής ολόκληρης της ζωής εντοπίστηκε περίπου στα 32 χρόνια. Η ηλικία αυτή συμπίπτει με την περίοδο κατά την οποία ο όγκος της λευκής ουσίας του εγκεφάλου φτάνει συνήθως στο υψηλότερο επίπεδό του.
Από τα 32 έως τα 66 χρόνια ακολουθεί μια αρκετά σταθερή περίοδος. Οι αλλαγές στην αρχιτεκτονική του εγκεφάλου συνεχίζονται, αλλά με σαφώς βραδύτερο ρυθμό. Η συνολική ενοποίηση του δικτύου αρχίζει σταδιακά να μειώνεται, ενώ αυξάνεται η αποτελεσματικότητα ορισμένων τοπικών συνδέσεων.
Φθορά της λευκής ουσίας και γήρανση
Το επόμενο ορόσημο εμφανίζεται γύρω στα 66 χρόνια, σηματοδοτώντας τη μετάβαση σε μια διαφορετική φάση γήρανσης. Μέχρι περίπου τα 83, το εγκεφαλικό δίκτυο παρουσιάζει αυξανόμενη «αρθρωτή» οργάνωση: χωρίζεται περισσότερο σε επιμέρους ομάδες περιοχών που είναι ισχυρά συνδεδεμένες εσωτερικά αλλά λιγότερο μεταξύ τους. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η αλλαγή αυτή συνάδει με τη σταδιακή φθορά της λευκής ουσίας που συνοδεύει τη γήρανση.
Μετά τα 83 χρόνια, η σχέση ανάμεσα στην ηλικία και στη συνολική αρχιτεκτονική του εγκεφάλου γίνεται πολύ ασθενέστερη. Κυρίως ορισμένοι μεμονωμένοι κόμβοι φαίνεται να αποκτούν μεγαλύτερη σημασία για τη διατήρηση της επικοινωνίας.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν πως ο εγκέφαλος κάθε ανθρώπου αλλάζει ακριβώς στις συγκεκριμένες ηλικίες. Η μελέτη συνέκρινε διαφορετικούς ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών και δεν παρακολούθησε τα ίδια άτομα σε βάθος δεκαετιών. Ωστόσο η έρευνα προσφέρει ένα νέο πλαίσιο για την κατανόηση της πορείας του εγκεφάλου: όχι ως μιας αργής, ομοιόμορφης διαδικασίας, αλλά ως μιας διαδρομής με διακριτές φάσεις και σημαντικές αναδιοργανώσεις από την παιδική ηλικία έως τα βαθιά γεράματα.

Μυστήριο στον ουρανό της Μέσης Ανατολής: Το Πεντάγωνο έδωσε στη δημοσιότητα βίντεο με άγνωστο ιπτάμενο αντικείμενο δίπλα σε Αμερικανικό πολεμικό πλοίο – Δείτε τι κατέγραψαν οι υπέρυθρες κάμερες
Έλλη Γκούμα: Ποιά είναι η νεαρή φοιτήτρια που εμφανίστηκε δίπλα στον Αντώνη Σαμαρά και τράβηξε όλα τα βλέμματα;
Θρήνος στον κόσμο της ροκ μουσικής: Πέθανε σε ηλικία 75 ετών ο Τόμι Μαρς, ο θρυλικός μουσικός που έγραψε ιστορία δίπλα στον Φρανκ Ζάπα
Σάλος στο θεατρικό παρασκήνιο: Η Γιούλη Ηλιοπούλου «σπάει» τη σιωπή της για τον Στράτο Τζώρτζογλου – Η “απαίτηση για διπλάσια αμοιβή” μετά τις δύο παραστάσεις και το αιχμηρό μήνυμα για την ξαφνική αποχώρησή του από τη θεατρική παράσταση «Όλιβερ Τουίστ»
Έμειναν άφωνοι στο Χόλιγουντ με την αποκάλυψη της Κιμ Νόβακ: Η 93χρονη σταρ του «Vertigo» απορρίπτει την ταφή και την αποτέφρωση – Η ασυνήθιστη τελευταία επιθυμία της που προκαλεί αίσθηση
Σάλος στη Σερβία: Κατηγορίες σοκ κατά του Δημάρχου Βελιγραδίου για άγριο ξυλοδαρμό της Τατιάνας Μίτσιτς – Η δημοτική σύμβουλος στο νοσοκομείο με σπασμένη μύτη και γνάθο
Σοκάρουν τα στοιχεία για τις γυναικοκτονίες: Ποιά είναι η χώρα που βρίσκεται στην κορυφή της “μαύρης” λίστας; – Ούτε το Αφγανιστάν ούτε το Σουδάν – Η σκληρή πραγματικότητα που προκαλεί ανατριχίλα
Απίστευτο στιγμιότυπο στην Κίνα: Ο 6χρονος γιος του Έλον Μασκ έκανε τον Ρεν Χονγκμπίν να ξεσπάσει σε γέλια – Η ατάκα για την Κίνα και η αποκάλυψη για τον «παράδεισο των παιχνιδιών» που έγινε viral (Βίντεο)
«Ο Αλβανός θα είναι. Πάντα από πίσω έρχεται»: Η επική ατάκα του Βέλγου πρωθυπουργού όταν τον αγκάλιασε αιφνιδιαστικά από πίσω ο Έντι Ράμα (Βίντεο)
Έτσι σβήνουν αργά την Ελλάδα από το χάρτη:΄Εφιαλτική εικόνα από τη Eurostat για την χώρα μας- Σχεδόν τρία στα τέσσερα νοικοκυριά δεν έχουν παιδιά- Χωρίς παιδιά σχεδόν 3 εκατομμύρια Έλληνες!
Ιράν: Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποιούν τη Δύση ότι η πυραυλική ισχύς τους δεν γνωρίζει πλέον «γεωγραφικά όρια»!
Αποκάλυψη CBS: Ισραήλ και ΗΠΑ εξετάζουν νέα επίθεση στο Ιράν το προσεχές διάστημα
Κίνηση στους δρόμους: Μποτιλιάρισμα στον Κηφισό και τροχαίο στο ύψος της λεωφόρου Αθηνών – Στο «κόκκινο» και η Αττική Οδός
Τουρκία: «Να μην κρατά όμηρο η Λευκωσία τις σχέσεις μας»-Χτυπά πλέον σε όλα τα διπλωματικά μέτωπα ο Ερντογάν- Προκλητικός ο Φιντάν και στην Ευρωπαϊκή Ένωση- Ζητά αναθεώρηση της Τελωνειακής Ένωσης χωρίς κανέναν όρο ή δέσμευση για το Κυπριακό
Ελληνοτουρκικά: Εμείς στηρίζουμε την Ουκρανία αδιάλειπτα και με όλες μας τις δυνάμεις κι ο Ζελένσκι εξοπλίζει ανενόχλητος την Τουρκία!-Ουκρανικούς κινητήρες θα έχουν τα drones Kizilelma με τα οποία ο Ερντογάν θέλει να «κλειδώσει» το Αιγαίο