Ο διάλογος με την Τουρκία, το ‘Ανατολίτικο παζάρι’ και το σκληρό διπλωματικό πόκερ, πίσω από ‘φιλίες’, συμφέροντα και δηλώσεις

Οι άτυπες συνομιλίες που διεξάγονται υπό καθεστώς πλήρους μυστικότητας μεταξύ υψηλόβαθμων αντιπροσωπειών από τα υπουργεία Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, είχαν διακοπεί το 2016. «Η Ελλάδα και η Τουρκία συμφώνησαν τη διεξαγωγή του 61ου γύρου Διερευνητικών Επαφών, στην Κωνσταντινούπολη, προσεχώς». Με αυτή την ολιγόλογη ανακοίνωση, μόλις 16 λέξεων ανακοινώθηκε η επανέναρξη των διερευνητικών επαφών Ελλάδας-Τουρκίας.

Στην ανακοίνωση δεν προσδιορίζεται ο χρόνος διεξαγωγής των διερευνητικών επαφών, ο οποίος αναμένεται να οριστικοποιηθεί προσεχώς. Αυτό που δεν διευκρινίζεται είναι αν η συνάντηση της ελληνικής διπλωματικής αντιπροσωπείας με επικεφαλής τον πρέσβη Παύλο Αποστολίδη θα γίνει πριν ή μετά τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 1 και 2 Οκτωβρίου όπου θα συζητηθεί η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο και η επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας.

Ο πρώτος γύρος διερευνητικών επαφών μετά το 2016, είναι συνολικά ο 61ος γύρος μιας διαδικασίας όπου ανώτατα διπλωματικά στελέχη από το ελληνικό και το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ανταλλάσσουν απόψεις για το θέμα της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και άλλα παρεμπίπτοντα ζητήματα και θα γίνει στην Κωνσταντινούπολη.

Όπως αποφάσισαν ο Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Νίκο Δένδια, επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας τίθεται ο πρέσβης Παύλος Αποστολίδης, ένας άνθρωπος που γνωρίζει τον τρόπο διαπραγματεύσεων με την Τουρκία στις διερευνητικές επαφές. Δίπλα στον κ. Αποστολίδη, που θεωρείται ότι μεταφέρει τη θεσμική μνήμη της ελληνικής διπλωματίας στα ελληνοτουρκικά, έχει αποφασιστεί να τοποθετηθεί ο πρέσβης Αλέξανδρος Κουγιού, επικεφαλής της Ε’ Γενικής Διεύθυνσης του υπουργείου Εξωτερικών. Στους πρέσβεις Αποστολίδη και Κουγιού θα προσφέρουν πολύτιμη αρωγή καθηγητές Διεθνούς Δικαίου, αναλόγως των θεματικών, και η Νομική Υπηρεσία του υπουργείου Εξωτερικών.

Η ελληνική διαπραγματευτική ομάδα υπό τον πρέσβη Παύλο Αποστολίδη αναμένεται να μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη οδικώς, συνεπεία των μέτρων που έχουν επιβληθεί στα αεροπορικά ταξίδια προς την Τουρκία λόγω της πανδημίας της Covid-19.

Η στάση του Βερολίνου στη διαμεσολάβηση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας

Η επανέναρξη των διερευνητικών επαφών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας ανακοινώθηκε την Τρίτη, αμέσως μετά την τηλεδιάσκεψη της Άνγκελα Μέρκελ με τον Ταγίπ Ερντογάν και τον Σαρλ Μισέλ. Η επισημοποίηση της επανεκκίνησης των συνομιλιών μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, μοιάζει με μια προσεκτικά μελετημένη κίνηση από το Βερολίνο με σκοπό να σταλεί διεθνώς το μήνυμα ότι η τουρκική κυβέρνηση κάνει συγκεκριμένες κινήσεις για την αποκλιμάκωση της έντασης με την Ελλάδα, λες και η κρίση των τελευταίων μηνών ενέσκυψε ξαφνικά και όχι έπειτα από προσεκτικά μελετημένο σχέδιο του Ταγίπ Ερντογάν για την έμπρακτη αμφισβήτηση και τον σφετερισμό ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων σε θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.

Το ανατολίτικο παζάρι της Τουρκίας

Υπ’ αυτή την έννοια στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών και στο Μέγαρο Μαξίμου εξετάζουν πολύ προσεκτικά τις κινήσεις που γίνονται στην σκακιέρα από τουρκικής πλευράς.

Το τηλεφώνημα διάρκειας περίπου μιας ώρας του Ταγίπ Ερντογάν με τον Εμανουέλ Μακρόν, συνομιλία που ακολούθησε την τηλεδιάσκεψη του προέδρου της Τουρκίας με την καγκελάριο της Γερμανίας, δείχνει ότι η Άγκυρα -κατά την προσφιλή της τακτική εδώ και δεκαετίες- είναι διατεθειμένη να αλλάξει ευκαιριακά την στάση της αν πρόκειται να υπηρετήσει έναν μεγαλύτερο σκοπό.

Την συγκεκριμένη χρονική περίοδο, η προσπάθεια της Άγκυρας είναι ξεκάθαρη: Ο Ερντογάν θέλει να κερδίσει όσο το δυνατόν περισσότερα από την επικείμενη Σύνοδο Κορυφής στις 1 και 2 Οκτωβρίου. Ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο οποίο οι ηγέτες των 27 χωρών που αντιλαμβάνονται τα αναθεωρητικά σχέδια της Άγκυρας θέλουν να προειδοποιήσουν την Τουρκία με κυρώσεις που θα στείλουν ξεκάθαρο μήνυμα ότι οι τσαμπουκάδες έχουν συνέπειες. Για τον Ερντογάν, οτιδήποτε λιγότερο θα ήταν κέρδος. Οφελος σημαντικό θα αποτελούσε για την τουρκική πλευρά η μη ενεργοποίηση κυρώσεων με μια απλή και ανέξοδη φραστική καταδίκη της επιθετικότητας της Άγκυρας.

Εμφανιζόμενοι σαν να έχουν απωθήσει τις ύβρεις των τελευταίων εβδομάδων εναντίον της Γαλλίας και του Εμανουέλ Μακρόν προσωπικά, οι συνεργάτες του Ερντογάν ανακοίνωσαν μετά το τηλεφώνημα των δύο ηγετών ότι αναμένουν από το Παρίσι συνετή και εποικοδομητική προσέγγιση.

Την ώρα που ο Ερντογάν επαναλάμβανε τα τουρκικά επιχειρήματα ότι οι ελληνικές θέσεις είναι δήθεν μαξιμαλιστικές, η γαλλική προεδρία έστειλε τροχιοδεικτικά προειδοποιώντας την Άγκυρα να μην συνεχίσει την τακτική του εκφοβισμού της Αθήνας και της Λευκωσίας. Ο Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε από τον Τούρκο πρόεδρο να σεβαστεί πλήρως την κυριαρχία των χωρών-μελών της ΕΕ και να απόσχει από μονομερείς ενέργειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν εντάσεις.