Ο Ερντογάν ρίχνει ένα – ένα τα “κάστρα” της Ορθοδοξίας και προσπαθεί να “σβήσει” από παντού την Ιστορία και τον Ελληνισμό: Στην “καρδιά” της Καππαδοκίας ο ιστορικός Ελληνικός Ορθόδοξος ναός του Αγίου Ευσταθίου – Ιερό Σύμβολο των Ρωμιών Ορθοδόξων της Καππαδοκίας μετατρέπεται σε μουσείο με Οθωμανικά κεραμικά – Οι μοναδικές τοιχογραφίες και επιγραφές, που έχουν διασωθεί μέχρι σήμερα και τα Καραμανλήδικα κείμενα

Ένα ιστορικό μνημείο των Ελληνορθοδόξων της Καππαδοκίας αποκτά νέα χρήση στην Τουρκία, προκαλώντας παράλληλα συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο θα παρουσιαστεί η ιστορία της κοινότητας που δημιούργησε τον ναό.

Ο Άγιος Ευστάθιος στην Ιντζεσού της Καισάρειας, ένας ναός που χτίστηκε το 1836 από την ορθόδοξη κοινότητα της περιοχής, αποκαταστάθηκε και πρόκειται να λειτουργήσει ως Μουσείο Πόλης Ιντζεσού.

Από ναός των Ρωμιών σε μουσείο

Ο Άγιος Ευστάθιος αποτελεί ένα από τα σημαντικά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα της Ελληνορθόδοξης παρουσίας στην Καππαδοκία. Στο εσωτερικό του έχουν διασωθεί τοιχογραφίες και επιγραφές, μεταξύ των οποίων και Καραμανλήδικα κείμενα.

Οι Καραμανλήδες αποτελούσαν ορθόδοξες κοινότητες της Μικράς Ασίας που χρησιμοποιούσαν σε μεγάλο βαθμό την τουρκική γλώσσα, ενώ έγραφαν την τουρκική με ελληνικό αλφάβητο. Η ιδιαίτερη αυτή παράδοση αποτυπώνεται μέχρι σήμερα στους τοίχους του ναού.

Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών του 1923, ο ναός έπαψε να λειτουργεί ως χώρος Ορθόδοξης λατρείας και το κτίριο πέρασε από διαφορετικές χρήσεις, προτού ενταχθεί σε πρόγραμμα αποκατάστασης.

Στο ίδιο κτίριο εκθέματα της Οθωμανικής περιόδου

Το νέο Μουσείο Πόλης Ιντζεσού αναμένεται να παρουσιάζει διαφορετικές πτυχές της ιστορίας της περιοχής, από την αρχαιολογία και την κοινωνική ζωή έως την οικονομία, τη γαστρονομία και την οθωμανική περίοδο.

Μεταξύ των αντικειμένων που αναμένεται να παρουσιαστούν βρίσκονται και οθωμανικά κεραμικά, γεγονός που προσθέτει μια ακόμη ιστορική διάσταση στη νέα χρήση του κτιρίου.

Ωστόσο, το ιδιαίτερο στοιχείο στην περίπτωση του Αγίου Ευσταθίου είναι ότι το ίδιο το κτίριο αποτελεί υλική μαρτυρία της Ελληνορθόδοξης κοινότητας που έζησε στην περιοχή.

Το μεγάλο ερώτημα για την ιστορική μνήμη

Η μετατροπή ενός ακόμη ιστορικού ναού σε μουσείο μπορεί να συμβάλει στη διάσωση και ανάδειξη της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς του μνημείου. Το κρίσιμο ζήτημα είναι, όμως, ποια θέση θα καταλάβει μέσα στη μουσειακή αφήγηση η ιστορία των ανθρώπων που έχτισαν και χρησιμοποίησαν τον ναό.

Οι Καραμανλήδικες επιγραφές, οι τοιχογραφίες και η αρχιτεκτονική του Αγίου Ευσταθίου αποτελούν στοιχεία που συνδέονται άμεσα με την Ελληνορθόδοξη παρουσία στην Καππαδοκία.

Έτσι, ο ναός βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο μιας ιδιαίτερης ιστορικής μετάβασης: από χώρος λατρείας μιας κοινότητας που έφυγε από την περιοχή μετά το 1923, σε δημόσιο μουσείο που επιχειρεί να αφηγηθεί την πολυεπίπεδη ιστορία της Ιντζεσού.

Ένα μνημείο με βαριά ιστορική διαδρομή

Ο Άγιος Ευστάθιος δεν αποτελεί απλώς ένα παλιό κτίσμα της Καππαδοκίας. Οι επιγραφές και τα σωζόμενα στοιχεία του διατηρούν τη μνήμη μιας κοινότητας που έζησε για αιώνες στη Μικρά Ασία.

Η νέα λειτουργία του κτιρίου δημιουργεί επομένως ένα εύλογο ερώτημα: πώς θα ισορροπήσει το νέο μουσείο ανάμεσα στις διαφορετικές ιστορικές περιόδους της περιοχής και, κυρίως, πόσο εμφανής θα παραμείνει η ελληνορθόδοξη ταυτότητα του μνημείου;

Η απάντηση θα δοθεί ουσιαστικά μέσα από το περιεχόμενο της έκθεσης και τον τρόπο με τον οποίο θα παρουσιαστεί στους επισκέπτες η σύνθετη ιστορία της Ιντζεσού.