Ο Ερντογάν «τραβάει το σκοινί» των προκλήσεων στο Αιγαίο μέχρι να σπάσει: Oι Τούρκοι μιλούν ανοιχτά για «δικαίωμα επέμβασης στην Ρόδο!»- Θεωρούν πως το νησί «είναι παράνομα στρατιωτικοποιημένο»

Σε νέο επίπεδο κλιμακώνει η Άγκυρα τη ρητορική της απέναντι στην Ελλάδα, με τουρκικές διαρροές που αφήνουν να εννοηθεί ακόμη και το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης στη Ρόδο.

Ο Ερντογάν «τραβάει το σκοινί» των προκλήσεων στο Αιγαίο μέχρι να σπάσει: Oι Τούρκοι μιλούν ανοιχτά για «δικαίωμα επέμβασης στην Ρόδο!»- Θεωρούν πως το νησί «είναι παράνομα στρατιωτικοποιημένο»

Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς που διοχετεύονται μέσω μηχανισμών πληροφοριών, η Τουρκία επιχειρεί να εμφανίσει ως «νομικά θεμελιωμένη» μια τέτοια ενέργεια, υποστηρίζοντας ότι το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης του νησιού παραβιάζεται από την ελληνική πλευρά.

Στο επίκεντρο της τουρκικής επιχειρηματολογίας βρίσκεται η Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947. Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι η συνθήκη απαγορεύει τη στρατιωτική ενίσχυση των Δωδεκανήσων και επιχειρεί να συνδέσει την υποτιθέμενη «παραβίαση» του συγκεκριμένου καθεστώτος με δήθεν δικαίωμα της Τουρκίας να παρέμβει στρατιωτικά.

Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια ευθεία προσπάθεια δημιουργίας ενός νέου αφηγήματος, σύμφωνα με το οποίο η Ελλάδα όχι μόνο παραβιάζει διεθνείς υποχρεώσεις, αλλά η Τουρκία αποκτά εξ αυτού του λόγου δικαίωμα επέμβασης στη Ρόδο.

Η συγκεκριμένη απειλητική ρητορική έρχεται, μάλιστα, σε μια χρονική συγκυρία που μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί. Προηγήθηκε η δημοσιοποίηση δορυφορικών εικόνων και συντεταγμένων που φέρονται να αφορούν ελληνικές υπόγειες αποθήκες όπλων και πυρομαχικών. Οι αναφορές εκτείνονται σε μια μεγάλη γεωγραφική ζώνη, από τον Έβρο και τη Μακεδονία έως τη Σάμο, τη Λέσβο, τη Λήμνο, την Κρήτη, την Αττική και, φυσικά, τη Ρόδο.

Η αλληλουχία των δύο γεγονότων ενισχύει την εικόνα μιας συντονισμένης προσπάθειας άσκησης πίεσης και ψυχολογικού πολέμου.

Μήνυμα αποτροπής ή προειδοποίηση για το «πρώτο κύμα»;

Η λογική πίσω από τις χθεσινές και σημερινές διαρροές παραπέμπει σε μια ακόμη κλασική ψυχολογική επιχείρηση. Στόχος δεν είναι κατ’ ανάγκη να πραγματοποιηθεί άμεσα κάποια επίθεση, αλλά να καταστεί σαφές ότι υπάρχει η δυνατότητα να πραγματοποιηθεί και ότι οι στόχοι έχουν ήδη εντοπιστεί.

Δεν χρειάζεται να χτυπήσει κανείς για να δείξει ότι έχει κάποιο στόχο. Αρκεί να δείξει ότι ξέρει πού βρίσκονται τα καταφύγια και ότι κατέχει τα κατάλληλα όπλα για να πετύχει τον σκοπό του.

Το μήνυμα που επιχειρείται να σταλεί προς την Αθήνα είναι, επομένως, ευθέως απειλητικό: οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις και υποδομές παρουσιάζονται ως πιθανοί στόχοι ενός ενδεχόμενου πρώτου πλήγματος.

Το μήνυμα προς την Αθήνα είναι απλό: Στο «πρώτο κύμα επίθεσης» αυτά είναι τα σημεία που θα πληγούν.

Η χρονική συγκυρία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς μόλις μία ημέρα νωρίτερα τουρκικές πηγές του υπουργείου Άμυνας είχαν χαρακτηρίσει οποιοδήποτε σχέδιο δημιουργίας βάσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη Ρόδο ως παραβίαση του αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος του νησιού.

Παράλληλα, είχαν προειδοποιήσει ότι η Άγκυρα «θα λάβει τα αναγκαία μέτρα».

Η Συνθήκη των Παρισίων και η τουρκική ερμηνεία

Το βασικό επιχείρημα της τουρκικής πλευράς στηρίζεται στη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947, με την οποία τα Δωδεκάνησα εκχωρήθηκαν στην Ελλάδα «εν πλήρει κυριαρχία».

Το άρθρο 14 της Συνθήκης προβλέπει καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης για τα νησιά. Η Άγκυρα επιχειρεί, ωστόσο, να μετατρέψει τη συγκεκριμένη πρόβλεψη σε βάση για την προβολή δικών της αξιώσεων.

Υπάρχει, όμως, ένα κρίσιμο στοιχείο: η Τουρκία δεν ήταν συμβαλλόμενο μέρος στη συγκεκριμένη συνθήκη.

Από ελληνικής πλευράς υποστηρίζεται ότι το δικαίωμα άμυνας απέναντι σε μια υπαρκτή και διαρκή απειλή δεν μπορεί να ακυρωθεί από μια ερμηνεία περί αποστρατιωτικοποίησης, ιδιαίτερα όταν απέναντι από τα ελληνικά νησιά βρίσκεται τουρκική στρατιωτική δύναμη και διατυπώνονται επανειλημμένες απειλές.

Η Ελλάδα επικαλείται, επιπλέον, το δικαίωμα αυτοάμυνας που απορρέει από τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, θεωρώντας ότι έχει κάθε δικαίωμα να ενισχύει την άμυνα των νησιών της όταν αντιμετωπίζει συγκεκριμένη στρατιωτική απειλή.

Το δικαίωμα στην αυτοάμυνα της Ρόδου, όπως και των υπόλοιπων νησιών των Δωδεκανήσων και του ανατολικού Αιγαίου, θεμελιώνεται νομικά στο Άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ.

Το συγκεκριμένο άρθρο κατοχυρώνει το «φυσικό δικαίωμα» (inherent right) κάθε κράτους-μέλους για νόμιμη ατομική ή συλλογική άμυνα σε περίπτωση που δεχθεί ένοπλη επίθεση.

Ο Ερντογάν «τραβάει το σκοινί» των προκλήσεων στο Αιγαίο μέχρι να σπάσει: Oι Τούρκοι μιλούν ανοιχτά για «δικαίωμα επέμβασης στην Ρόδο!»- Θεωρούν πως το νησί «είναι παράνομα στρατιωτικοποιημένο»

Με βάση αυτή τη νομική προσέγγιση, η ελληνική επιχειρηματολογία αναπτύσσεται σε τέσσερις βασικούς άξονες:

1. Η υπεροχή του Χάρτη του ΟΗΕ έναντι παλαιότερων Συνθηκών

Η Τουρκία επαναφέρει συστηματικά τον ισχυρισμό ότι η ελληνική στρατιωτική παρουσία στη Ρόδο συνιστά παραβίαση του καθεστώτος αποστρατιωτικοποίησης που προβλέπει η Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947.

Η ελληνική πλευρά, ωστόσο, αντιτάσσει ότι το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να ερμηνεύεται αποκομμένο από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ.

Ειδικότερα, το Άρθρο 103 του Χάρτη ορίζει ότι οι υποχρεώσεις των κρατών-μελών που απορρέουν από τον Χάρτη υπερισχύουν έναντι των υποχρεώσεων που προκύπτουν από οποιαδήποτε άλλη διεθνή συμφωνία.

Στο πλαίσιο αυτής της ερμηνείας, η Αθήνα υποστηρίζει ότι καμία διάταξη περί αποστρατιωτικοποίησης δεν μπορεί να ερμηνευθεί κατά τρόπο που να στερεί από ένα κράτος το δικαίωμα να προστατεύσει την εδαφική του ακεραιότητα και τον πληθυσμό του απέναντι σε πραγματική απειλή.

2. Η ύπαρξη απειλής πολέμου και το Casus Belli

Στην ελληνική επιχειρηματολογία ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει η ύπαρξη της τουρκικής απειλής πολέμου, η οποία συνδέεται άμεσα με το ζήτημα της άμυνας των ελληνικών νησιών.

Το Άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ αποτελεί τη βασική νομική αναφορά για την άσκηση του δικαιώματος αυτοάμυνας απέναντι σε ένοπλη επίθεση. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, επισημαίνει ότι η Ρόδος και τα υπόλοιπα νησιά του ανατολικού Αιγαίου δεν βρίσκονται σε ένα περιβάλλον θεωρητικής απειλής, αλλά σε μια περιοχή όπου υφίστανται διαρκείς στρατιωτικές πιέσεις και επίσημες τουρκικές απειλές.

• Το Casus Belli: Η τουρκική Εθνοσυνέλευση έχει εκδώσει επίσημη απειλή πολέμου (casus belli) σε περίπτωση που η Ελλάδα ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια.

• Η Στρατιά του Αιγαίου: Η Τουρκία διατηρεί ακριβώς απέναντι από τα ελληνικά νησιά τη «Στρατιά του Αιγαίου», η οποία είναι εξοπλισμένη με έναν από τους μεγαλύτερους αποβατικούς στόλους στη Μεσόγειο, έχοντας καθαρά επιθετική διάταξη.

Υπό αυτό το πρίσμα, η Αθήνα υποστηρίζει ότι η ύπαρξη μιας τέτοιας στρατιωτικής απειλής καθιστά αναγκαία τη διατήρηση επαρκούς αμυντικής ικανότητας στα ελληνικά νησιά.

3. Το δικαίωμα της Προληπτικής / Αμυντικής Προπαρασκευής

Ένα ακόμη σημείο της ελληνικής επιχειρηματολογίας αφορά την ανάγκη αποτελεσματικής άμυνας. Η λογική είναι ότι ένα κράτος δεν είναι υποχρεωμένο να παραμένει αδρανές έως ότου δεχθεί το πλήγμα, προκειμένου στη συνέχεια να οργανώσει την άμυνά του.

Στο πλαίσιο αυτό, η παρουσία αμυντικών δυνάμεων, υποδομών και σύγχρονων μέσων επιτήρησης στη Ρόδο παρουσιάζεται ως στοιχείο αμυντικής προπαρασκευής και αποτροπής.

Η ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας ενός νησιού που βρίσκεται σε στρατηγικά ευαίσθητη περιοχή δεν σημαίνει, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, προετοιμασία επιθετικής ενέργειας. Αντιθέτως, αποτελεί μέσο αποτροπής και προστασίας της εδαφικής ακεραιότητας και της εθνικής κυριαρχίας.

4. Η Αρχή της Σχετικότητας των Συνθηκών (Res Inter Alios Acta)

Τέλος, η ελληνική πλευρά δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι η Τουρκία δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη των Παρισίων του 1947.

Με βάση την αρχή του διεθνούς δικαίου των συνθηκών, γνωστή ως Res Inter Alios Acta, μια συνθήκη καταρχήν δεν δημιουργεί δικαιώματα ή υποχρεώσεις για τρίτα κράτη χωρίς τη συναίνεσή τους.

Ως εκ τούτου, η ελληνική επιχειρηματολογία υποστηρίζει ότι η Τουρκία, ως τρίτο κράτος, δεν μπορεί να αντλεί δικαιώματα από μια διεθνή συνθήκη στην οποία δεν συμμετέχει, ούτε να μετατρέπει τις προβλέψεις της σε νομικό έρεισμα για τη διατύπωση μονομερών αξιώσεων ή, πολύ περισσότερο, για την απειλή στρατιωτικής επέμβασης.

Έτσι, πίσω από τη νέα τουρκική ρητορική για τη Ρόδο διαμορφώνεται ένα ευρύτερο σκηνικό πίεσης: από τη μία οι αναφορές στην αποστρατιωτικοποίηση και από την άλλη οι διαρροές στρατιωτικών πληροφοριών και οι αναφορές σε πιθανούς στόχους. Η Άγκυρα επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να ενισχύσει την εικόνα ότι διαθέτει όχι μόνο τη στρατιωτική δυνατότητα, αλλά και –κατά τη δική της ερμηνεία– το «νομικό» επιχείρημα για να κλιμακώσει.

Η Αθήνα, από την πλευρά της, αντιτάσσει ότι η κυριαρχία της Ρόδου είναι αδιαπραγμάτευτη και ότι το δικαίωμα στην αυτοάμυνα αποτελεί θεμελιώδη αρχή του διεθνούς δικαίου.