Ο Ερντογάν “ζήλεψε” από τους Φρουρούς της Επανάστασης στο Ιράν και βάζει μπροστά τη δημιουργία της Διώρυγας της Κωνσταντινούπολης, λίγα χιλιόμετρα από τον Βόσπορο, όπου θα χρεώνει διόδια για τη διέλευσή της

Η παρατεταμένη κρίση στο Στενό του Ορμούζ, μετά τις εξελίξεις που ακολούθησαν τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, έχει προκαλέσει αλυσιδωτές αναταράξεις στο παγκόσμιο εμπόριο, αναδεικνύοντας με δραματικό τρόπο πόσο ευάλωτη είναι η διεθνής οικονομία όταν νευραλγικά θαλάσσια περάσματα μπλοκάρονται.

Με τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ να διεξάγεται εδώ και εβδομάδες με σοβαρούς περιορισμούς, η παγκόσμια αγορά ενέργειας έχει δεχθεί ισχυρούς κραδασμούς, με ελλείψεις, αναταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες και απότομη άνοδο στις τιμές του αργού πετρελαίου.

Μέσα σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας, η Άγκυρα φαίνεται να επαναφέρει δυναμικά στο προσκήνιο το φιλόδοξο σχέδιο της λεγόμενης «Διώρυγας της Κωνσταντινούπολης», ενός τεχνητού καναλιού που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως εναλλακτική δίοδος στον Βόσπορο — με διόδια και υπό τουρκικό οικονομικό έλεγχο.

Το σχέδιο συνδέεται άμεσα με τη μακροχρόνια τουρκική επιδίωξη να μετατρέψει έναν στρατηγικό θαλάσσιο διάδρομο σε πηγή εσόδων και γεωπολιτικής επιρροής, κατά το πρότυπο που έχει η Suez Canal για την Egypt.

Η στόχευση αποκτά ιδιαίτερο βάρος λόγω του ειδικού καθεστώτος που διέπει τον Bosporus μέσω της Montreux Convention Regarding the Regime of the Straits, η οποία δεν επιτρέπει στην Τουρκία να επιβάλλει τέλη διέλευσης στο φυσικό πέρασμα.

Ακριβώς εκεί επιχειρεί να παρέμβει το νέο κανάλι: δημιουργώντας μια ελεγχόμενη εναλλακτική οδό, όπου η διέλευση θα υπόκειται σε οικονομικό αντίτιμο και η Άγκυρα θα αποκτά έναν νέο μοχλό στρατηγικής επιρροής.

Ωστόσο, το εγχείρημα προκαλεί ήδη σφοδρές αντιδράσεις, καθώς το κόστος του εκτιμάται από δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ υπάρχουν προειδοποιήσεις για τεράστιες κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις, μεταξύ των οποίων και η μετακίνηση εκατοντάδων χιλιάδων κατοίκων.

Οι υποστηρικτές του σχεδίου το παρουσιάζουν ως έργο-ορόσημο που θα αποσυμφορήσει την Κωνσταντινούπολη και θα δημιουργήσει νέο οικονομικό πλούτο. Οι επικριτές, όμως, αμφισβητούν ανοιχτά τη βιωσιμότητά του, θέτοντας το καίριο ερώτημα: γιατί οι ναυτιλιακές να πληρώνουν ακριβά διόδια όταν λίγα μίλια δίπλα υπάρχει δωρεάν διέλευση από τον Βόσπορο;

Αυτό ακριβώς θεωρείται και το μεγάλο ρίσκο του σχεδίου. Χωρίς υποχρεωτική χρήση, η εμπορική του επιτυχία παραμένει αμφίβολη, με αρκετούς οικονομολόγους να βλέπουν περισσότερο γεωπολιτική φιλοδοξία παρά ασφαλές επενδυτικό μοντέλο.

Παρόλα αυτά, η κρίση στο Strait of Hormuz φαίνεται να ενισχύει τα επιχειρήματα της Άγκυρας, καθώς υπενθυμίζει πως όποιος ελέγχει κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες διαθέτει τεράστια οικονομική και στρατηγική ισχύ.

Και ακριβώς εκεί εντοπίζεται η βαθύτερη διάσταση του σχεδίου: η «Διώρυγα της Κωνσταντινούπολης» δεν παρουσιάζεται μόνο ως έργο υποδομής, αλλά ως εργαλείο ισχύος, έλεγχου εμπορικών ροών και αναβάθμισης της τουρκικής γεωπολιτικής θέσης.

Σε μια εποχή όπου τα στενά, τα κανάλια και οι θαλάσσιοι διάδρομοι επανέρχονται στο επίκεντρο της παγκόσμιας αντιπαράθεσης, η Άγκυρα φαίνεται να επιχειρεί να γράψει το δικό της κεφάλαιο στον χάρτη των στρατηγικών περασμάτων — και να μετατρέψει το νερό σε δύναμη.