Ο λόγος που ο χρόνος φαίνεται να περνάει γρηγορότερα όσο μεγαλώνουμε

Αφού ο Άλμπερτ Αϊνστάιν δημοσίευσε τη θεωρία της σχετικότητας, ο ίδιος και οι γραμματείς του βομβαρδιζόταν συνεχώς από ειδησεογραφικά πρακτορεία που αναζητούσαν ένα ηχητικό σχόλιο που θα εξηγούσε αυτή την κοσμοϊστορική ιδέα σε όσους από εμάς δεν είχαν πτυχίο φυσικής.

Ο Αϊνστάιν, σύμφωνα με το grunge.com, ενημέρωσε την ομάδα του με το ακόλουθο απόσπασμα: «Όταν κάθεσαι με ένα ωραίο κορίτσι για δύο ώρες νομίζεις ότι είναι μόνο ένα λεπτό, αλλά όταν κάθεσαι σε μια καυτή σόμπα για ένα λεπτό νομίζεις ότι είναι δύο ώρες. Αυτή είναι η σχετικότητα».

Στα απομνημονεύματά του «Το καλοκαίρι ενός ποντικού», που έγραψε σε ηλικία 75 ετών, ο συγγραφέας John Mortimer σημείωσε: «Στην παιδική ηλικία, τα απογεύματα απλώνονταν για χρόνια. Για τους ηλικιωμένους, τα χρόνια περνούν σαν τα πιο σύντομα απογεύματα. Ο θεατρικός συγγραφέας Κρίστοφερ Φράι, τώρα ενενήντα τριών ετών, μου είπε ότι μετά την ηλικία των ογδόντα μοιάζει να παίρνεις πρωινό κάθε πέντε λεπτά», σύμφωνα με το grunge.com.

Όλοι μας γνωρίζουμε εγγενώς ότι ο χρόνος είναι υποκειμενικός. Πιθανότατα παρατηρήσατε για πρώτη φορά στο σχολείο- ότι ένα συγκεκριμένο εξάμηνο σας φάνηκε μικρότερο από το προηγούμενο. Στην πραγματικότητα, όταν το σκεφτήκατε, μπορεί επίσης να συνειδητοποιήσατε ότι όλη αυτή η σχολική χρονιά φαινόταν να έχει περάσει αστραπιαία σε σύγκριση με την προηγούμενη. Το ότι ο χρόνος επιταχύνεται καθώς μεγαλώνουμε έχει παρατηρηθεί ευρέως, αλλά μπορεί η επιστήμη να μας πει το γιατί;

Η ταχύτητα του χρόνου σε σχέση με τη μνήμη
Ορισμένες από τις πιο συνηθισμένες εξηγήσεις σχετικά με το γιατί ο χρόνος φαίνεται να επιταχύνεται καθώς μεγαλώνουμε συνδέονται με τη μνήμη, και, όπως και η μνήμη, οι εξηγήσεις αυτές τείνουν να είναι απογοητευτικά ασαφείς.

Όπως σημειώνει το Psychology Today, μια θεωρία λέει ότι η αντίληψή μας για το πέρασμα του χρόνου συνδέεται εγγενώς με τα χρόνια που έχουμε ζήσει, εφόσον οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ανάμεσά μας έχουν μια βαθύτερη τράπεζα αναμνήσεων από την οποία μπορούν να αντλήσουν.

Για ένα πεντάχρονο παιδί, ένας μόνο χρόνος μοιάζει απίστευτα μεγάλος, καθώς αντιπροσωπεύει το 20% της μέχρι τώρα ζωής του περισσότερο αν εξαιρέσουμε τη βρεφική του ηλικία, την οποία μπορεί να μην θυμάται. Για ένα άτομο σε μεγάλη ηλικία, ωστόσο, ένας χρόνος είναι ένα μικρό κλάσμα της ζωής που έχει ζήσει.

Αυτή η αναλογική εξήγηση είναι κάπως ικανοποιητική, καθώς δίνει έναν κανόνα ως προς το πόσο γρήγορα μπορεί να φαίνεται ότι περνάει ο χρόνος σε διαφορετικές ηλικίες, αλλά όταν το σκεφτούμε, εξακολουθεί να μην αγγίζει ακριβώς το γιατί. Ευτυχώς, όμως, οι ειδικοί προσπαθούν όλο και περισσότερο να αποτυπώσουν το φαινόμενο με επιστημονικούς όρους.

Μια εξήγηση που θα μπορούσε να είναι ικανοποιητική

Γράφοντας για το Psychology Today, ο Clifford N. Lazarus Ph.D. εξηγεί ένα συνηθισμένο πείραμα, στο οποίο τόσο μικρά παιδιά όσο και μεγαλύτεροι ενήλικες καλούνται να προσπαθήσουν να εκτιμήσουν χωρίς βοήθεια το πέρασμα ενός μόνο λεπτού. Σύμφωνα με τον Lazarus, τα παιδιά τείνουν να υπερεκτιμούν κατά πολύ το πέρασμα του χρόνου, συχνά μαντεύοντας ότι ένα λεπτό έχει περάσει μέσα σε μόλις 40 δευτερόλεπτα. Αντίθετα, οι ενήλικες συχνά αντιλαμβάνονται ότι ένα λεπτό έχει περάσει στα 70 δευτερόλεπτα.

Οι επιστήμονες έχουν διατυπώσει την άποψη ότι αυτή η διαφορά στην αντίληψη του χρόνου μπορεί να είναι αποτέλεσμα της σταδιακής επιβράδυνσης του «νευρικού βηματοδότη» του εγκεφάλου. Στην παιδική ηλικία, ο εγκέφαλος επεξεργάζεται μεγαλύτερο αριθμό εικόνων -ο Lazarus κάνει τη σύγκριση με μια κινηματογραφική μηχανή που γυρίζει με μεγαλύτερη ταχύτητα καρέ ανά δευτερόλεπτο – αλλά όπως η καρδιά, της οποίας οι παλμοί επιβραδύνονται καθώς μεγαλώνουμε, έτσι και η διαδικασία δημιουργίας νευροοπτικής μνήμης γίνεται με πιο αργούς ρυθμούς, πράγμα που σημαίνει ότι ο χρόνος φαίνεται να περνάει πιο γρήγορα.