Ο  λόγος που οι Ευρωπαίοι αποφεύγουν ή μπλοκάρουν τα αμερικανικά τρόφιμα – Η «μαύρη» λίστα

Παρά τη στενή εμπορική σχέση ΕΕ-ΗΠΑ, τα αμερικανικά τρόφιμα συνεχίζουν να συναντούν εμπόδια στην ευρωπαϊκή αγορά. Όχι λόγω προκατάληψης, αλλά εξαιτίας θεμελιωδών διαφορών στην προσέγγιση για την ασφάλεια των τροφίμων, που συχνά καταλήγουν σε πολιτικές αντιπαραθέσεις και οικονομικούς δασμούς.

Ακόμα και οι πιο έμπειροι πολιτικοί αναλυτές δεν περίμεναν τον ασυνήθιστο τρόπο με τον οποίο η αμερικανική προεδρία επέλεξε να υπολογίσει τους δασμούς, προκαλώντας έκπληξη και σύγχυση σε ειδικούς και αγορές. Ο τρέχων ένοικος του Λευκού Οίκου δεν δίστασε να κατηγορήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι «εκμεταλλεύεται» τις Ηνωμένες Πολιτείες, χωρίς ωστόσο τα επίσημα στοιχεία να υποστηρίζουν αυτή τη ρητορική.

Στην πραγματικότητα, το εμπορικό ισοζύγιο μεταξύ των δύο πλευρών είναι σχετικά ισορροπημένο. Το 2023, το διμερές εμπόριο αγαθών έφτασε τα 851 δισ. ευρώ, με την ΕΕ να έχει πλεόνασμα 157 δισ. ευρώ. Στον τομέα των υπηρεσιών, η εικόνα είναι αντίστροφη: Η ΕΕ παρουσίασε έλλειμμα 109 δισ. ευρώ, εισάγοντας περισσότερες υπηρεσίες από τις ΗΠΑ απ’ ό,τι εξήγαγε.

Τα αμερικανικά τρόφιμα στο στόχαστρο

Ο Αμερικανός πρόεδρος επέκρινε την ΕΕ για την «άρνησή της» να δεχθεί αμερικανικά αγροτικά προϊόντα, παρουσιάζοντας την κατάσταση ως αθέμιτη. Όμως, το βασικό πρόβλημα δεν είναι εμπορικό — είναι ρυθμιστικό.

Η ΕΕ εφαρμόζει αυστηρότερους κανόνες για την ασφάλεια των τροφίμων. Ορμόνες ανάπτυξης, γενετικά τροποποιημένα συστατικά, φυτοφάρμακα, και πρόσθετα τροφίμων, όλα περνούν από «κόσκινο» στις Βρυξέλλες. Η φιλοσοφία της προληπτικής προσέγγισης (precautionary principle) απαιτεί τεκμηρίωση ότι ένα προϊόν είναι αποδεδειγμένα ασφαλές πριν κυκλοφορήσει — σε αντίθεση με την πιο «ευέλικτη» αμερικανική λογική του risk-based assessment, που επιτρέπει την κυκλοφορία προϊόντων μέχρι να αποδειχθεί ότι είναι επιβλαβή.

Παλιές πληγές και νέες εντάσεις

Το ζήτημα των ορμονών στο βόειο κρέας υπήρξε μήλον της έριδος από το 1996 μέχρι το 2009. Το κοτόπουλο που έχει υποστεί πλύση με χλώριο, οι καλλιέργειες με μεταλλαγμένο καλαμπόκι, και τα προϊόντα με πρόσθετα όπως το διοξείδιο του τιτανίου (που έχει χαρακτηριστεί ως δυνητικά καρκινογόνο) βρίσκονται εκτός ευρωπαϊκών ραφιών. Επιπλέον, τουλάχιστον 70 φυτοφάρμακα που είναι απαγορευμένα στην ΕΕ εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σε μεγάλες ποσότητες στις ΗΠΑ.

Αυτοί οι κανονισμοί αναγκάζουν πολλούς Αμερικανούς παραγωγούς να δημιουργούν ξεχωριστές γραμμές παραγωγής μόνο για την ευρωπαϊκή αγορά, κάτι που αυξάνει το κόστος και μειώνει την ελκυστικότητα της εξαγωγής.

Οι ίδιοι οι αγρότες ανησυχούν

Παρά τις προθέσεις της αμερικανικής κυβέρνησης να «προστατεύσει» τους παραγωγούς της μέσω δασμών, οι ίδιοι οι αγρότες δεν φαίνεται να συμφωνούν απόλυτα. Οι βασικές αγροτικές ενώσεις, όπως η Αμερικανική Ομοσπονδία Αγροτικών Γραφείων και η Εθνική Ένωση Αγροτών, εκφράζουν ανοιχτά τις ανησυχίες τους. Εκτιμούν ότι οι εμπορικοί πόλεμοι βλάπτουν περισσότερο παρά προστατεύουν, διαβρώνοντας το μερίδιο αγοράς και αποσταθεροποιώντας τις ήδη πιεσμένες αγροτικές οικονομίες.

Όπως δήλωσε ο Rob Larew της NFU: «Χωρίς πραγματική στήριξη και δίκαιες εμπορικές πολιτικές, οι οικογενειακές φάρμες κινδυνεύουν να εξαφανιστούν».

Μια μάχη αξιών και προσεγγίσεων

Περισσότερο από απλή εμπορική διαφωνία, η αντιπαράθεση γύρω από τα αμερικανικά τρόφιμα αναδεικνύει δύο διαφορετικούς κόσμους. Από τη μία, το μοντέλο μαζικής παραγωγής και τεχνολογικής καινοτομίας των ΗΠΑ. Από την άλλη, η έμφαση της ΕΕ στη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας, του περιβάλλοντος και των καταναλωτικών δικαιωμάτων.

Και όσο οι δύο πλευρές δεν συμφωνούν στις βασικές αρχές, οι διαμάχες για το τι επιτρέπεται να φάμε θα συνεχίσουν να ταλανίζουν τις εμπορικές τους σχέσεις.