Ο Τραμπ επιμένει να δώσει στην Τουρκία τα έξι (6) F-35 που βρίσκονται “παγωμένα” στις ΗΠΑ: Οι δηλώσεις Ρούμπιο επί Ελληνικού εδάφους, οι S-400, το πυρετώδες παρασκήνιο και οι αποφάσεις που μπορούν να αλλάξουν τις ισορροπίες στο Αιγαίο

Νέος γύρος έντονων διαβουλεύσεων ανάμεσα στην Τουρκία και τις Ηνωμένες Πολιτείες επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο κρίσιμα εξοπλιστικά ζητήματα της ευρύτερης περιοχής: Την τύχη των έξι μαχητικών F-35A που είχαν κατασκευαστεί για την τουρκική Πολεμική Αεροπορία, αλλά παραμένουν σε Αμερικανικό έδαφος.

Η Άγκυρα επιδιώκει να ξεμπλοκάρει την υπόθεση, διεκδικώντας παράλληλα την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και των περιορισμών που εξακολουθούν να επηρεάζουν την αμυντική της βιομηχανία. Η εξέλιξη αυτή αναζωπυρώνει τη συζήτηση για το μέλλον των αμερικανοτουρκικών σχέσεων και τις πιθανές επιπτώσεις στους στρατιωτικούς συσχετισμούς στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη απόφαση για παράδοση των έξι αεροσκαφών. Οι συνομιλίες βρίσκονται σε εξέλιξη και η τελική έκβαση εξαρτάται από μια σειρά πολιτικών και στρατηγικών παραμέτρων.

ΤΑ ΕΞΙ F-35 ΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΣΤΙΣ ΗΠΑ

Τα έξι F-35A είχαν κατασκευαστεί για την Τουρκία, η οποία είχε καταβάλει χρήματα στο πλαίσιο του προγράμματος. Η συμμετοχή της χώρας στο πρόγραμμα διακόπηκε το 2019, μετά την απόκτηση του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400.

Η αμερικανική πλευρά αντιμετώπισε την επιλογή της Άγκυρας ως σοβαρό ζήτημα ασφάλειας, καθώς η συνύπαρξη του ρωσικού συστήματος με το προηγμένο μαχητικό θεωρήθηκε ασύμβατη με τις απαιτήσεις προστασίας της τεχνολογίας του F-35.

Έτσι, τα αεροσκάφη παρέμειναν στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Τουρκία συνέχισε να αναζητά τρόπο επιστροφής στο πρόγραμμα. Σήμερα, η τύχη τους βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο των επαφών μεταξύ των δύο χωρών.

Η ΑΓΚΥΡΑ ΖΗΤΑ ΑΡΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΩΣΕΩΝ CAATSA

Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει επαναλάβει ότι επιδιώκει την άρση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν βάσει του νόμου CAATSA, καθώς και την κατάργηση των περιορισμών που επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα την αμυντική βιομηχανία της χώρας.

Η τουρκική πλευρά παρουσιάζει το ζήτημα ως εκκρεμότητα που πρέπει να διευθετηθεί στο πλαίσιο των σχέσεων δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ. Για την Ουάσινγκτον, ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην παράδοση έξι αεροσκαφών: συνδέεται με την ασφάλεια των προηγμένων αμυντικών συστημάτων και τη διαχείριση της σχέσης της Τουρκίας με τη Ρωσία.

Αυτό είναι και το βασικό εμπόδιο που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι δύο πλευρές. Η πολιτική βούληση για εξεύρεση λύσης δεν αρκεί από μόνη της, εάν δεν υπάρξει συμφωνία για τις προϋποθέσεις που θα επιτρέψουν την επανεξέταση της υπόθεσης.

Ο ΓΡΙΦΟΣ ΤΩΝ S-400 ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΖΑΡΙ ΜΕ ΤΟΝ ΛΕΥΚΟ ΟΙΚΟ

Το ζήτημα των S-400 εξακολουθεί να αποτελεί το κεντρικό σημείο τριβής. Η Τουρκία επιθυμεί πρόσβαση στην τεχνολογία των F-35, αλλά η επίλυση της διαφοράς προϋποθέτει να αντιμετωπιστούν οι αμερικανικές ανησυχίες για την ασφάλεια των συστημάτων.

Το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας θα μπορούσε να ανοίξει νέο κεφάλαιο στις σχέσεις Ουάσινγκτον–Άγκυρας. Μέχρι να υπάρξουν, όμως, συγκεκριμένες αποφάσεις και επίσημες ανακοινώσεις, κάθε σενάριο για άμεση παράδοση των μαχητικών παραμένει υπόθεση εργασίας.

Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιοι όροι θα τεθούν, ποιες δεσμεύσεις θα ζητηθούν από την τουρκική πλευρά και αν θα υπάρξει συμβιβασμός που θα επιτρέψει την άρση του σημερινού αδιεξόδου.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΜΙΑ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΗ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΙΓΑΙΟ

Η συζήτηση για τα F-35 δεν αφορά μόνο τις διμερείς σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας. Αγγίζει και το ευρύτερο περιβάλλον ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Ελλάδα και η Τουρκία παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στα εξοπλιστικά προγράμματα.

Η πιθανή απόκτηση των έξι αεροσκαφών θα αποτελούσε σημαντική εξέλιξη για την τουρκική Πολεμική Αεροπορία, εφόσον φυσικά ξεπεραστούν τα πολιτικά, νομικά και τεχνικά εμπόδια. Ωστόσο, η πραγματική επιχειρησιακή τους αξιοποίηση θα εξαρτιόταν και από την εκπαίδευση, την υποστήριξη, τις υποδομές και τις προϋποθέσεις που θα συνόδευαν μια ενδεχόμενη παράδοση.

Για την Αθήνα, το θέμα παραμένει μέρος της ευρύτερης παρακολούθησης των στρατιωτικών ισορροπιών στην περιοχή. Η εξέλιξη της υπόθεσης θα μπορούσε να επηρεάσει τον σχεδιασμό και τις εκτιμήσεις για τις μελλοντικές δυνατότητες της τουρκικής αεροπορίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη συντελεστεί κάποια αλλαγή.

ΤΟ ΕΠΟΜΕΝΟ ΒΗΜΑ ΘΑ ΚΡΙΝΕΙ ΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ

Οι επαφές για τα έξι F-35 επαναφέρουν στο τραπέζι μια διαφορά που παραμένει ανοιχτή εδώ και χρόνια. Η Άγκυρα επιδιώκει να εξασφαλίσει τα αεροσκάφη και να αποκαταστήσει την πρόσβασή της σε κρίσιμα αμερικανικά εξοπλιστικά προγράμματα, ενώ η Ουάσινγκτον καλείται να σταθμίσει τις συμμαχικές σχέσεις απέναντι στις ανησυχίες για την ασφάλεια.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν οι συνομιλίες μπορούν να οδηγήσουν σε συγκεκριμένο αποτέλεσμα ή εάν το ζήτημα θα παραμείνει εγκλωβισμένο στο αδιέξοδο των S-400 και των κυρώσεων.

Μέχρι τότε, η παράδοση των έξι μαχητικών δεν αποτελεί τετελεσμένο γεγονός, αλλά ένα ανοιχτό ενδεχόμενο με σημαντικές διπλωματικές και αμυντικές προεκτάσεις.