Οι Τούρκοι κάνουν πρόβες κατάληψης νησιών στο Αιγαίο και απειλούν – «Δεν θα συμβιβαστούμε ποτέ για την Γαλάζια Πατρίδα», διαμηνύει ο Γκιουλέρ – NATO και BRICS κάνουν “τεμενέδες” στον Σουλτάνο Ερντογάν

Επίδειξη δύναμης σε όλους τους γείτονές της – και της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης – αποτελεί η ναυτική άσκηση της Τουρκίας, «Γαλάζια Πατρίδα», η οποία είναι σε εξέλιξη και θα κορυφωθεί στις 16/1.

Πρόκειται για μια τεράστια στρατιωτική επίδειξη, που εκτείνεται σε τρεις στρατηγικές θάλασσες – στο Αιγαίο, στη Μεσόγειο και στη Μαύρη Θάλασσα – και που παρουσιάζει την αυξανόμενη θαλάσσια δύναμη και τις περιφερειακές φιλοδοξίες της Άγκυρας.

Άσκηση με πάνω από 20.000 στρατιώτες

Σήμερα, 9 Ιανουαρίου, η άσκηση θα περιλαμβάνει μια «Ημέρα Διακεκριμένων Προσκεκλημένων», όπου ανώτεροι Τούρκοι αξιωματούχοι αναμένεται να παρακολουθήσουν ασκήσεις κοντά στο Aksaz, όπου βρίσκεται και η ομώνυμη στρατηγική ναυτική βάση, η οποία είναι έτοιμη να παίξει κεντρικό ρόλο στις θαλάσσιες φιλοδοξίες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η κλίμακα της άσκησης αντανακλά τις διευρυνόμενες ναυτικές δυνατότητες της Τουρκίας.
Σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, στην άσκηση θα συμμετάσχουν 87 σκάφη επιφανείας, 7 υποβρύχια, 7 μη επανδρωμένα ναυτικά οχήματα, 31 αεροσκάφη, 17 ελικόπτερα και 28 drones.
Περισσότεροι από 20.000 στρατιώτες και λοιπό προσωπικό, συμπεριλαμβανομένων εξειδικευμένων ομάδων υποβρύχιας επίθεσης και άμυνας, συμμετέχουν σε αυτές τις ολοκληρωμένες ασκήσεις.

Η στρατηγική βάση Aksaz

Η ναυτική βάση Aksaz, η οποία βρίσκεται στη νοτιοανατολική ακτή του Αιγαίου κοντά στη Μαρμαρίδα, στη Muğla, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της θαλάσσιας δύναμης της Τουρκίας.
Εκτείνεται σε μια εντυπωσιακή έκταση 8.000 στρεμμάτων, και είναι κάτι περισσότερο από μια απλή στρατιωτική εγκατάσταση.
Είναι μια αυτόνομη κοινότητα, πλήρης με στρατώνες τύπου διαμερίσματος και σύγχρονες κοινωνικές εγκαταστάσεις.
Η ιδέα για το Aksaz ριζώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1960, όταν η Τουρκία προσπάθησε να ενισχύσει τη ναυτική της παρουσία στη Μεσόγειο και στο Αιγαίο.
Μετά από εκτεταμένο σχεδιασμό, ο κόλπος Karaağaç, 13 χιλιόμετρα ανατολικά της Μαρμαρίδας, επιλέχθηκε ως η ιδανική τοποθεσία χάρη στη στρατηγική του θέση και τα φυσικά του πλεονεκτήματα.
Σήμερα, το Aksaz χρησιμεύει ως έδρα για τη Διοίκηση Περιοχής Νότιας Θάλασσας του Τουρκικού Ναυτικού και φιλοξενεί επίλεκτες μονάδες όπως η Su Altı Savunma (SAS) για υποβρύχια άμυνα και η Su Altı Taaruz (SAT) για υποβρύχια επίθεση.
Με τον κρίσιμο ρόλο της στις περιφερειακές επιχειρήσεις, η ναυτική βάση Aksaz συμβολίζει τις θαλάσσιες φιλοδοξίες της Τουρκίας.

Η Διοίκηση του Ναυπηγείου Aksaz

Η στρατηγική σημασία της βάσης αυξήθηκε δραματικά τον Αύγουστο του 2024 όταν ο Πρόεδρος Rejep Tayip Erdogan εγκαινίασε τη Διοίκηση Ναυπηγείων Aksaz.
Το αποκορύφωμα της εκδήλωσης ήταν η θέση σε λειτουργία του υποβρυχίου Piri Reis, του πρώτου που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του φιλόδοξου σχεδίου Air Independent Propulsion (AIP) της Τουρκίας, καθώς και τα αποκαλυπτήρια της μεγαλύτερης αποβάθρας υποβρυχίων 3.000 τόνων στον κόσμο.

Το υποβρύχιο Piri Reis

Το υποβρύχιο Piri Reis, το οποίο ήδη επιχειρεί, αντιπροσωπεύει ένα άλμα προς τα εμπρός στις ναυτικές δυνατότητες της Τουρκίας, συνδυάζοντας προηγμένες τεχνολογίες stealth και αντοχή.
Η κολοσσιαία αποβάθρα έχει σχεδιαστεί για συντήρηση, γενικές επισκευές και επισκευές έκτακτης ανάγκης για τα υποβρύχια του Πολεμικού Ναυτικού.
Η ευελιξία του περιλαμβάνει τη σύνδεση με πλωτές αποβάθρες και τη μετεγκατάσταση τους, ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες.
Εξοπλισμένη με τέσσερις γεννήτριες ντίζελ, η αποβάθρα μπορεί να υποστηρίξει εργασίες συντήρησης και επισκευής οπουδήποτε στη θάλασσα, φιλοξενώντας 28 άτομα αποβάθρας και 14 μέλη πληρώματος υποβρυχίου για έως και πέντε ημέρες χωρίς ανεφοδιασμό.
«Κατανοούμε τη σημασία ενός ισχυρού και αποτελεσματικού ναυτικού.
Έως το 2029, θα ενισχύσουμε τον στόλο μας θέτοντας σε λειτουργία όλα τα υποβρύχια στο πλαίσιο αυτού του φιλόδοξου έργου» είχε αναφέρει σε ομιλία του ο Erdogan.

Το πρώτο μέλος του ΝΑΤΟ που μελετά την ένταξη στους BRICS

Η ναυτική επέκταση της Τουρκίας συμβαίνει σε ένα πλαίσιο περίπλοκης διεθνούς δυναμικής.
Ενώ διατηρεί τις δεσμεύσεις της στο ΝΑΤΟ, η Τουρκία χαράζει μια ανεξάρτητη πορεία.
Τον Οκτώβριο του 2024, η Τουρκία πραγματοποίησε στρατιωτική άσκηση με τις ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο, αν και το τουρκικό υπουργείο Άμυνας δεν ανακοίνωσε επίσημα το γεγονός.
Τουρκικά MME αναφέρθηκαν σε αυτήν, μόνο αφότου το αμερικανικό πλοίο USS Wasp έδωσε πληροφορίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Yanki Bagcioglu επέκρινε την έλλειψη επίσημης ανακοίνωσης, υποστηρίζοντας ότι αποκαλύπτει μια ασυνέπεια στη ρητορική και τις ενέργειες της Τουρκίας σχετικά με τη σχέση της με τις ΗΠΑ.
Στις 3 Δεκεμβρίου, το Βασιλικό Καναδικό Ναυτικό παρέδωσε τη διοίκηση της Μόνιμης Ναυτικής Ομάδας Δύο (SNMG2) του ΝΑΤΟ στους Τούρκους συμμάχους κατά τη διάρκεια τελετής στη Ναυτική Βάση Aksaz.

ΝΑΤΟικές επιχειρήσεις

Η μεταφορά ολοκλήρωσε μια πεντάμηνη προετοιμασία (1 Ιουλίου – 3 Δεκεμβρίου) που χαρακτηρίστηκε από προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου στην Ουκρανία και των αυξανόμενων εντάσεων στη Μέση Ανατολή.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το SNMG2 επιχειρούσε στην Ανατολική και Κεντρική Μεσόγειο, ενισχύοντας την αποτροπή, τη συνοχή και τη συλλογική άμυνα για το ΝΑΤΟ.
Επιπλέον, διεξήγαγε επιτήρηση των ρωσικών δραστηριοτήτων και ενίσχυσε την επίγνωση της θαλάσσιας κατάστασης, συνεργαζόμενη με ναυτικές μονάδες από 11 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Ιαπωνίας.
Μετά την αλλαγή της διοίκησης, το SNMG2 αναμένεται τώρα να επιδείξει την παρουσία του ΝΑΤΟ στη Μεσόγειο Θάλασσα υπό την τουρκική ηγεσία.

Και στους BRICS

Ωστόσο, η στρατηγική θέση της Τουρκίας εκτείνεται πέρα από τον ρόλο της στο ΝΑΤΟ.
Η Τουρκία προτίθεται να γίνει το πρώτο μέλος του ΝΑΤΟ που θα ενταχθεί στο μπλοκ των BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική), το οποίο στοχεύει στην αντιστάθμιση της δυτικής επιρροής.
Με γνώμονα τα οικονομικά συμφέροντα και την επιδίωξη της Άγκυρας για «στρατηγική αυτονομία», αυτή η κίνηση θα σήμαινε μια σημαντική αλλαγή.
Τον Οκτώβριο του 2024, η συμμετοχή του Προέδρου Erdogan στη σύνοδο κορυφής των BRICS, μετά από πρόσκληση του Vladimir Putin μετά το επίσημο αίτημά του να ενταχθεί στο μπλοκ, σηματοδοτεί το ενδιαφέρον της Τουρκίας να διαφοροποιήσει τις διεθνείς συνεργασίες της πέρα από τους παραδοσιακούς δυτικούς συμμάχους.

Αντίκτυπος στις Περιφερειακές Συμμαχίες

Εν τω μεταξύ, η ένταση μεταξύ της διευρυνόμενης ναυτικής παρουσίας της Τουρκίας και της περιφερειακής σταθερότητας έχει εγείρει ανησυχίες στα γειτονικά της κράτη.
Ο Έλληνας υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας εξέφρασε ανησυχία, προειδοποιώντας για «πραγματική πολεμική απειλή» από την Τουρκία.
Αυτές οι ανησυχίες πηγάζουν από τη αυξανόμενη ναυτική δυναμική της Τουρκίας και τη δημιουργία μιας Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) που αμφισβητεί τα υφιστάμενα θαλάσσια σύνορα.

Αμυντική βιομηχανία

Η στρατιωτική επέκταση της Τουρκίας υποστηρίζεται από τις αυξανόμενες δυνατότητες της αμυντικής βιομηχανίας.
Ως ένα από τα λίγα κράτη της Μέσης Ανατολής με εγχώρια στρατιωτική ναυπηγική ικανότητα, η Τουρκία έχει κάνει σημαντικά βήματα στην αμυντική τεχνολογία, ιδιαίτερα στην παραγωγή και τις εξαγωγές μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων (UAV).
Αυτή η βιομηχανική βάση επιτρέπει τη στρατηγική αυτονομία της Τουρκίας και υποστηρίζει τις περιφερειακές της φιλοδοξίες.

Αλλάζουν οι ισορροπίες

Η ναυτική στρατηγική της χώρας φαίνεται να έχει σχεδιαστεί για να αναδιαμορφώσει την ισορροπία ισχύος της Ανατολικής Μεσογείου, διαταράσσοντας ενδεχομένως τις συμμαχίες μεταξύ Ελλάδας, Ισραήλ, Κύπρου και Αιγύπτου.
Η αναδιοργάνωση των ναυτικών πόρων της Τουρκίας στην τουρκοκρατούμενη Κύπρο και το φιλόδοξο πρόγραμμα ναυτικού εκσυγχρονισμού της, συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων για ανάθεση πρόσθετων υποβρυχίων έως το 2029, υπογραμμίζουν περαιτέρω την αποφασιστικότητά της να καθιερώσει θαλάσσια κυριαρχία.
Το όραμα του Προέδρου Erdogan για ένα «ισχυρό και αποτελεσματικό ναυτικό» αντανακλά την ευρύτερη φιλοδοξία της Τουρκίας να γίνει κυρίαρχη περιφερειακή δύναμη. Αυτή η στρατηγική στροφή, που χαρακτηρίζεται από την άσκηση «Γαλάζια Πατρίδα» και την επέκταση εγκαταστάσεων όπως η ναυτική βάση Aksaz, σηματοδοτεί μια σημαντική εξέλιξη στη γεωπολιτική της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι διευρυνόμενες ναυτικές δυνατότητες της Τουρκίας και η επιδίωξη μιας στρατηγικής αυτονομίας σηματοδοτούν μια σημαντική αλλαγή στη δυναμική της περιφερειακής ισχύος, επηρεάζοντας τόσο τους συμμάχους του ΝΑΤΟ όσο και τους πιθανούς εταίρους των BRICS.
Αυτές οι εξελίξεις φέρνουν την Τουρκία σε θέση να ενισχύσει την επιρροή της και να διεκδικήσει την κυριαρχία της στη Μεσόγειο Θάλασσα.