Οικονομία: Αυτή είναι η «ανάπτυξη Μητσοτάκη!»-Πανάκριβα σπίτια και μισθοί πείνας συνθλίβουν τους Έλληνες!- Πάνω από το 40% του εισοδήματος των Ελλήνων πηγαίνει σε δαπάνες στέγασης!- «Επιστημονική φαντασία» η αγορά κατοικίας

Η Ελλάδα συνεχίζει να κατέχει την κορυφαία θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά το βάρος που έχουν οι δαπάνες στέγασης στον προϋπολογισμό των νοικοκυριών.

Οικονομία: Αυτή είναι η «ανάπτυξη Μητσοτάκη!»-Πανάκριβα σπίτια και μισθοί πείνας συνθλίβουν τους Έλληνες!- Πάνω από το 40% του εισοδήματος των Ελλήνων πηγαίνει σε δαπάνες στέγασης!- «Επιστημονική φαντασία» η αγορά κατοικίας

Παρά τις προσπάθειες ανάκαμψης, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, ενώ η συνεχιζόμενη ακρίβεια ροκανίζει συστηματικά τις όποιες αυξήσεις στους μισθούς.

Τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, που παρουσιάζονται στη νέα έκδοση της έκθεσης Housing in Europe – 2025 edition και στη βάση δεδομένων για το ποσοστό των δαπανών στέγασης στο διαθέσιμο εισόδημα, δείχνουν ότι τα ελληνικά νοικοκυριά ξοδεύουν κατά μέσο όρο περίπου 35,5% του εισοδήματός τους για στέγη.

Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται γύρω στο 19%. Με άλλα λόγια, οι Έλληνες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια πραγματική «πίεση ανάμεσα σε δύο μύλους»: οι υψηλές τιμές κατοικίας από τη μία και οι περιορισμένοι μισθοί από την άλλη.

Η Eurostat δεν περιορίζεται στον μέσο όρο, αλλά εξετάζει και τον αριθμό νοικοκυριών που ζουν υπό «στεγαστική υπερ-επιβάρυνση», δηλαδή εκείνων που δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για ενοίκιο ή δόση δανείου μαζί με λογαριασμούς κοινής ωφέλειας.

Στα σχετικά στοιχεία της Eurostat και στην πρόσφατη ανάλυση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την κρίση στέγης, η Ελλάδα εμφανίζεται στην κορυφή, καθώς σχεδόν τρεις στους δέκα κατοίκους πόλεων (29%) ξοδεύουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση, όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ δεν ξεπερνά το 10%.

Αυτά τα στοιχεία αντικατοπτρίζουν μια διπλή οικονομική πίεση. Από τη μία, η αγορά κατοικίας καταγράφει έντονη άνοδο τιμών τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για τον δείκτη τιμών διαμερισμάτων, οι τιμές στις αστικές περιοχές αυξήθηκαν κατά περίπου 6% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2025, μετά από μια μέση ετήσια αύξηση 9% το 2024. Οι αυξήσεις αυτές προστίθενται σε μια μακρά ανοδική πορεία, ιδιαίτερα στην Αθήνα και σε άλλα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου η ζήτηση για αγορά και ενοικίαση ακινήτων ενισχύεται τόσο από εγχώριους όσο και από ξένους επενδυτές.

Από την άλλη πλευρά, το εισόδημα των νοικοκυριών δεν έχει ακολουθήσει αντίστοιχη πορεία. Σύμφωνα με νεότερη ανάλυση του ΚΕΦΙΜ, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών το 2024 ήταν 15% χαμηλότερο από το 2009 και 5% χαμηλότερο από το 2004. Την ίδια περίοδο, η ΕΕ κατέγραψε αύξηση 22% στο πραγματικό εισόδημα, ενώ η Ελλάδα παρουσίασε μείωση 5%.

Οικονομία: Αυτή είναι η «ανάπτυξη Μητσοτάκη!»-Πανάκριβα σπίτια και μισθοί πείνας συνθλίβουν τους Έλληνες!- Πάνω από το 40% του εισοδήματος των Ελλήνων πηγαίνει σε δαπάνες στέγασης!- «Επιστημονική φαντασία» η αγορά κατοικίας

Όπως σημειώνει η μελέτη του ΚΕΦΙΜ, η Ελλάδα, μαζί με την Ιταλία, αποτελεί από τις λίγες χώρες που δεν έχουν επιστρέψει στα προ κρίσης επίπεδα πραγματικού εισοδήματος, παρά τη βελτίωση που καταγράφηκε από το 2012 και έπειτα.

Στην αγορά εργασίας, παρότι η απασχόληση αυξάνεται (το ποσοστό ανεργίας στο γ’ τρίμηνο του 2025 ανήλθε στο 8,2% από 9% πέρυσι), οι νέες θέσεις εργασίας εμφανίζονται κυρίως σε κλάδους με χαμηλότερες αμοιβές και ευέλικτες μορφές απασχόλησης. Επιπλέον, παραμένει υψηλό το ποσοστό μακροχρόνια ανέργων, γεγονός που περιορίζει ουσιαστικά την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος.

Τα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα φάση στεγαστικής κρίσης, όπου το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη στέγης, αλλά η δυσανάλογη σχέση μεταξύ μισθών και κόστους κατοικίας. Ακόμη και με τη μείωση της ανεργίας, όταν πάνω από το ένα τρίτο του εισοδήματος κατευθύνεται στη στέγη, τα νοικοκυριά έχουν περιορισμένο περιθώριο για άλλες βασικές ανάγκες, όπως τρόφιμα, μετακινήσεις, υγεία και εκπαίδευση.

Για τα νοικοκυριά με εισόδημα κάτω από το 60% του διάμεσου στην Ελλάδα, το ποσοστό εισοδήματος που πηγαίνει στη στέγη ξεπερνά το 60%, ενώ στην ΕΕ είναι περίπου 37%. Ιδιαίτερα επιβαρυμένα είναι τα νέα νοικοκυριά και οι ενοικιαστές στις μεγάλες πόλεις. Παρά την μικρότερη διαφορά ανάμεσα σε αστικές και αγροτικές περιοχές συγκριτικά με άλλες χώρες, η πίεση είναι ουσιαστικά πανεθνική. Πολλοί νέοι εργαζόμενοι δυσκολεύονται να βρουν προσιτό σπίτι κοντά στη δουλειά τους και αναγκάζονται είτε να μένουν με τους γονείς είτε να διανύουν μεγάλες αποστάσεις.

Τα υπάρχοντα μέτρα, όπως τα προγράμματα στήριξης της πρώτης κατοικίας για νέους, επιδοτήσεις ενοικίου και φορολογικά κίνητρα για ανακαινίσεις, έχουν μερική επίδραση, αλλά δεν μεταβάλλουν τη συνολική εικόνα. Το πρόβλημα είναι δομικό και συνδέεται με τη χαμηλή αφετηρία εισοδημάτων, την ανοδική πορεία των τιμών ακινήτων, την περιορισμένη προσφορά προσιτής κατοικίας και τις έντονες ανισότητες ανάμεσα σε διαφορετικές ομάδες του πληθυσμού.

Καθώς ανοίγει η συζήτηση για τον νέο κύκλο ευρωπαϊκών πολιτικών μετά το 2028 και η ελληνική οικονομία εμφανίζει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, προκύπτει κρίσιμο ερώτημα: χωρίς ουσιαστική βελτίωση στο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα και στο κόστος στέγης, η ισχυρή ανάπτυξη θα καταφέρει να προσφέρει πραγματική ανακούφιση στα νοικοκυριά που βλέπουν το μεγαλύτερο μέρος του μισθού τους να πηγαίνει σε ενοίκιο ή δόση στεγαστικού;