“Όνειρο απατηλό”: Το πλαφόν δεν «φρέναρε» τις τιμές στα καύσιμα – Πώς λειτουργούν τα νέα μέτρα

Χθες δημοσιεύθηκε στο Φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου με επείγουσες ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας στην αγορά.

Στα 1,879 ευρώ ανά λίτρο διαμορφώθηκε η μέση πανελλαδική τιμή λιανικής της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων την Τετάρτη 11 Μαρτίου 2026, σύμφωνα με το καθημερινό δελτίο επισκόπησης τιμών υγρών καυσίμων που δημοσίευσε η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή. Ωστόσο, σήμερα πρώτη ημέρα επιβολής του πλαφόν οι τιμές κινούνται οριακά υψηλότερα.

Με βάση τα στοιχεία του δελτίου, τα οποία αναρτώνται στο σύστημα παρακολούθησης τιμών καυσίμων, η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης 100 οκτανίων διαμορφώθηκε χθες στα 2,073 ευρώ ανά λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης (diesel) έφτασε κατά μέσο όρο τα 1,859 ευρώ ανά λίτρο.

Παράλληλα, η μέση τιμή για το υγραέριο κίνησης (autogas) καταγράφηκε στα 1,162 ευρώ ανά λίτρο, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης κατ’ οίκον διαμορφώθηκε στα 1,430 ευρώ ανά λίτρο.

Χθες δημοσιεύθηκε στο Φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου με επείγουσες ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας στην αγορά, η οποία τίθεται σε ισχύ και θα εφαρμόζεται έως τις 30 Ιουνίου 2026. Η ΠΝΠ προβλέπει παρεμβάσεις κυρίως στην αγορά υγρών καυσίμων αλλά και σε βασικά προϊόντα που είναι απαραίτητα για τη διατροφή και τη διαβίωση των καταναλωτών.

Σύμφωνα με την αιτιολογική βάση της ρύθμισης, τα μέτρα κρίθηκαν αναγκαία λόγω της εξαιρετικά επείγουσας ανάγκης προστασίας των καταναλωτών, καθώς υπάρχει κίνδυνος έξαρσης φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας, ιδίως μετά τις εξελίξεις που σχετίζονται με την πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και βασικών αγαθών.

Με τις νέες διατάξεις τίθενται συγκεκριμένα ανώτατα όρια στο περιθώριο κέρδους κατά τη διακίνηση καυσίμων. Ειδικότερα, οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών που προμηθεύουν πρατήρια λιανικής δεν επιτρέπεται να επιβάλλουν επιβάρυνση μεγαλύτερη των 5 λεπτών του ευρώ ανά λίτρο στην τιμή της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων και του πετρελαίου κίνησης σε σχέση με την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια. Παράλληλα, τα πρατήρια λιανικής πώλησης δεν μπορούν να προσθέτουν περιθώριο μεγαλύτερο των 12 λεπτών ανά λίτρο στην τιμή προμήθειας από τις εταιρείες εμπορίας κατά την πώληση προς τους καταναλωτές. Για τις νησιωτικές περιοχές προβλέπεται δυνατότητα επιβολής πρόσθετου ειδικού κόστους διανομής, το οποίο θα καθοριστεί με κοινή υπουργική απόφαση.

Με βάση τις ρυθμίσεις της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου για την ανάσχεση φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας, μπορούν να προκύψουν ενδεικτικά πρακτικά παραδείγματα εφαρμογής των νέων ορίων κέρδους και των ελέγχων στην αγορά.

Παραδείγματα

Ένα διυλιστήριο πωλεί αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων σε εταιρεία εμπορίας προς 1,60 ευρώ ανά λίτρο. Η εταιρεία εμπορίας επιτρέπεται να την προμηθεύσει στο πρατήριο με μέγιστη επιβάρυνση 0,05 ευρώ. Συνεπώς η ανώτατη τιμή πώλησης προς το πρατήριο μπορεί να φτάσει τα 1,65 ευρώ ανά λίτρο.

Ένα πρατήριο αγοράζει πετρέλαιο κίνησης από εταιρεία εμπορίας προς 1,65 ευρώ ανά λίτρο. Σύμφωνα με την ΠΝΠ, το πρατήριο δεν μπορεί να προσθέσει πάνω από 0,12 ευρώ ανά λίτρο. Η ανώτατη επιτρεπόμενη τιμή πώλησης προς τον καταναλωτή θα είναι 1,77 ευρώ ανά λίτρο.

Σε νησί του Αιγαίου, εταιρεία εμπορίας αγοράζει καύσιμο από το διυλιστήριο με τιμή 1,60 ευρώ. Εκτός από το επιτρεπόμενο περιθώριο 0,05 ευρώ, μπορεί να προστεθεί και ειδικό κόστος διανομής (π.χ. 0,03 ευρώ) που θα καθοριστεί με υπουργική απόφαση. Η τιμή προς το πρατήριο θα μπορούσε έτσι να φτάσει τα 1,68 ευρώ.

Ένα πρατήριο πωλεί βενζίνη με περιθώριο 0,15 ευρώ ανά λίτρο πάνω από την τιμή αγοράς από την εταιρεία εμπορίας. Το περιθώριο υπερβαίνει το επιτρεπόμενο όριο των 0,12 ευρώ. Σε έλεγχο της αρμόδιας αρχής θεωρείται παράβαση και μπορεί να επιβληθεί διοικητικό πρόστιμο.

Μια αλυσίδα σούπερ μάρκετ είχε το 2025 μέσο μεικτό περιθώριο κέρδους 20% σε συγκεκριμένο προϊόν (π.χ. ζυμαρικά). Το 2026 αυξάνει το περιθώριο στο 27%. Εφόσον το προϊόν περιλαμβάνεται στις κατηγορίες βασικών αγαθών, η αύξηση αυτή παραβιάζει την ΠΝΠ.

Ένας χονδρέμπορος τροφίμων διατηρεί το περιθώριο κέρδους σε βασικό προϊόν ακριβώς στο επίπεδο του μέσου όρου του 2025. Η πρακτική αυτή θεωρείται σύμφωνη με τις διατάξεις της πράξης, καθώς δεν υπερβαίνει το επιτρεπόμενο όριο.

Κατά τη διάρκεια ελέγχου, η Ανεξάρτητη Αρχή ζητά από επιχείρηση στοιχεία για τιμολόγια και αγορές προϊόντων. Η επιχείρηση αρνείται να παραδώσει τα στοιχεία. Για παρεμπόδιση ελέγχου μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο έως 50.000 ευρώ.

Μια εταιρεία εμπορίας καυσίμων παραβιάζει τα όρια κέρδους και της επιβάλλεται πρόστιμο 1 εκατομμυρίου ευρώ. Εάν σε επόμενο έλεγχο διαπιστωθεί νέα παράβαση (υποτροπή), το πρόστιμο μπορεί να διπλασιαστεί σύμφωνα με τις διατάξεις της ΠΝΠ.