Οσμή σκανδάλου και στην αλιεία: Καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία- Ευρωπαϊκά κονδύλια ύψους 52 εκατομμυρίων ευρώ για την αλιεία… έγιναν βίλες, πισίνες και ακριβά μαγαζιά-Μηνυτήρια αναφορά κατέθεσε το Ινστιτούτο «Αρχιπέλαγος»- Τι απαντά το υπουργείο Ανάπτυξης

Ευρωπαϊκά κονδύλια δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, που προορίζονταν για την ενίσχυση της ελληνικής αλιείας, κατέληξαν σε ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων που δύσκολα συνδέονται με τα ψάρια και τους ψαράδες.

Οσμή σκανδάλου και στην αλιεία: Καταγγελία-φωτιά στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία- Ευρωπαϊκά κονδύλια ύψους 52 εκατομμυρίων ευρώ για την αλιεία… έγιναν βίλες, πισίνες και ακριβά μαγαζιά-Μηνυτήρια αναφορά κατέθεσε το Ινστιτούτο «Αρχιπέλαγος»- Τι απαντά το υπουργείο Ανάπτυξης

Πολυτελή τουριστικά καταλύματα με πισίνες, εταιρεία ενοικίασης ταχύπλοων, κέντρο ξένων γλωσσών, φυσικοθεραπευτήριο, κτηνιατρείο, κρεοπωλείο, σούπερ μάρκετ, κομμωτήριο, πλυντήριο αυτοκινήτων, ακόμη και λούνα παρκ περιλαμβάνονται στον κατάλογο των χρηματοδοτήσεων που μπήκαν στο μικροσκόπιο του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος».

Το Ινστιτούτο κατέθεσε μηνυτήρια αναφορά στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), ζητώντας να διερευνηθεί η διάθεση των πόρων του Επιχειρησιακού Προγράμματος Αλιείας και Θάλασσας (ΕΠΑΛΘ) 2014-2020. Η νομική ομάδα του, μέσα από αποφάσεις του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και τοπικών αναπτυξιακών εταιρειών, εντόπισε χρηματοδοτήσεις που εγείρουν σοβαρά ερωτήματα ως προς τη συμβατότητά τους με τους στόχους του προγράμματος.

Στο μικροσκόπιο 52 εκατ. ευρώ

Σύμφωνα με τη σύνοψη της αναφοράς που παρουσίασε το «Αρχιπέλαγος» στο in, έχουν εντοπιστεί 34 χαρακτηριστικά έργα σε όλη τη χώρα, από την Κρήτη έως τον Έβρο, ενώ η συνολική καταγραφή περιλαμβάνει 35 υποθέσεις χρηματοδότησης. Το ποσό που αφορά δραστηριότητες οι οποίες, κατά το Ινστιτούτο, δεν συνδέονται ουσιαστικά με την αλιεία ανέρχεται σε 52 εκατομμύρια ευρώ.

Πρόκειται, όπως επισημαίνεται, για το ελάχιστο ποσό που πρέπει να διερευνηθεί, καθώς η περιορισμένη πρόσβαση σε δημόσια δεδομένα δεν επέτρεψε την πλήρη αποτύπωση της έκτασης του φαινομένου.

«Η πραγματική έκταση της ενδεχόμενης εκτροπής μπορεί να είναι μεγαλύτερη, καθώς η έλλειψη διαφάνειας και δημόσια προσβάσιμων δεδομένων περιόρισε ουσιαστικά την έρευνα», σημειώνουν.

Στον κατάλογο περιλαμβάνονται επιδοτήσεις από 21.000 ευρώ για τη δημιουργία κρεοπωλείου έως περίπου 200.000 ευρώ για δύο διώροφες τουριστικές κατοικίες με πισίνες. Ιδιαίτερη θέση έχουν οι τουριστικές επενδύσεις στην Κρήτη, όπου καταγράφονται τουλάχιστον οκτώ βίλες με πισίνες σε τρία συγκροτήματα, μέσω του προγράμματος Leader «Αλιεία και Θάλασσα».

Το Ινστιτούτο ζητά από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να εξετάσει αν τηρήθηκαν οι κανόνες της ΕΕ κατά την επιλογή και την υλοποίηση των έργων και αν υπήρξαν ψευδείς δηλώσεις, συγκρούσεις συμφερόντων ή άλλες παρατυπίες που οδήγησαν σε παράνομες εκταμιεύσεις.

Η αναφορά δεν αποδίδει συλλήβδην δόλο στους δικαιούχους ούτε θεωρεί αυτομάτως παράνομη κάθε χρηματοδότηση επιχείρησης που δεν συνδέεται άμεσα με την αλιεία. Ζητά, ωστόσο, να διερευνηθεί αν τα έργα εξυπηρετούν πράγματι τους σκοπούς του προγράμματος.

Τι απαντά το υπουργείο

Σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ του ΣΚΑΪ, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων απάντησε ότι δεν έχει λάβει καταγγελία για παρατυπίες ή κακοδιαχείριση.

Παράλληλα, διευκρίνισε ότι «είναι παραπληροφόρηση να πει κανείς ότι επειδή χρηματοδοτήθηκε ένα εστιατόριο ή ένα τουριστικό κατάλυμα είναι παράνομο ή παράτυπο».

Πράγματι, η χρηματοδότηση μιας τουριστικής επιχείρησης δεν συνιστά από μόνη της απόδειξη παρανομίας. Το ερώτημα είναι αν πληρούνται οι όροι επιλεξιμότητας και αν η επένδυση υπηρετεί τους στόχους του προγράμματος.

Ωστόσο, οι αλλεπάλληλες τροποποιήσεις και η διεύρυνση των όρων των προσκλήσεων εγείρουν ερωτήματα για το πώς ορίζεται τελικά η ανάπτυξη των αλιευτικών περιοχών. Ένα πρόγραμμα συνολικού ύψους 514,86 εκατομμυρίων ευρώ, με σημαντικό μέρος των πόρων του προορισμένο για τη βιωσιμότητα της αλιείας και την προστασία των θαλάσσιων αποθεμάτων, δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά με βάση τον αριθμό των επιχειρήσεων που ενισχύθηκαν.

Ένα κομμωτήριο ή ένα σούπερ μάρκετ μπορεί ασφαλώς να συμβάλλει στην οικονομική ζωή μιας παράκτιας κοινότητας. Είναι, όμως, διαφορετικό να στηρίζεται η τοπική οικονομία και διαφορετικό να χρηματοδοτούνται δραστηριότητες που δεν τεκμηριώνεται ότι συμβάλλουν ουσιαστικά στην ανάκαμψη της αλιείας. Πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για πολυτελείς κατοικίες και πισίνες σε περιοχές που αντιμετωπίζουν προβλήματα λειψυδρίας.

«Δεν είναι δυνατόν να συνεχίσουμε να εθελοτυφλούμε και να ανεχόμαστε ως κανονικότητα την κατάχρηση των ευρωπαϊκών πόρων που προορίζονται για τη στήριξη της βιωσιμότητας της αλιείας. Οι πόροι αυτοί θα μπορούσαν να αποτελέσουν σανίδα σωτηρίας για τον κλάδο και να θέσουν τις βάσεις ενός ουσιαστικού πλαισίου ανάκαμψης», υπογραμμίζει το «Αρχιπέλαγος».

Οσμή σκανδάλου και στην αλιεία: Καταγγελία-φωτιά στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία- Ευρωπαϊκά κονδύλια ύψους 52 εκατομμυρίων ευρώ για την αλιεία… έγιναν βίλες, πισίνες και ακριβά μαγαζιά-Μηνυτήρια αναφορά κατέθεσε το Ινστιτούτο «Αρχιπέλαγος»- Τι απαντά το υπουργείο Ανάπτυξης

Όσο λιγοστεύουν τα ψάρια, τόσο αυξάνεται η εξάρτηση από τον τουρισμό

Πίσω από τις επίμαχες επιδοτήσεις βρίσκεται ένα ευρύτερο πρόβλημα: όσο τα αλιευτικά αποθέματα στο Αιγαίο και στο Ιόνιο εξαντλούνται, τόσο περισσότερο οι παράκτιες περιοχές στρέφονται στον τουρισμό, τα ακίνητα και τις μεγάλες κατασκευές.

Την ίδια στιγμή, η τσιμεντοποίηση και η αλλοίωση του φυσικού τοπίου συνεχίζονται στη στεριά, ενώ στον βυθό οι βιομηχανικές μηχανότρατες καταστρέφουν θαλάσσια οικοσυστήματα και επιβαρύνουν τα ήδη πιεσμένα αποθέματα.

Για το «Αρχιπέλαγος», το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται με ελέγχους και ψηφιακά συστήματα παρακολούθησης, εάν δεν συνοδεύονται από ουσιαστικά μέτρα προστασίας της θάλασσας.

«Με αφορμή τις κινητοποιήσεις των ψαράδων, λέγονται πολλά. Όμως, από τη συζήτηση απουσιάζει το ουσιαστικό ζητούμενο: η πραγματική βιωσιμότητα της αλιείας και η αντιμετώπιση των αιτιών που την έχουν οδηγήσει στη δραματική κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα στην Ελλάδα. Κανένα από τα μέτρα που έχουν ανακοινωθεί πρόσφατα δεν αποσκοπεί στην ανάκαμψη της αλιείας. Αντίθετα, η έμφαση δίνεται στον ψηφιακό έλεγχο και άλλα αντίστοιχα, χωρίς να συνοδεύεται από μέτρα προστασίας και ανάκαμψης των ιχθυαποθεμάτων ή ουσιαστικής στήριξης της αειφόρου αλιείας», υπογραμμίζει η ανακοίνωση του Ινστιτούτου.

Η μεγάλη τράτα τρώει το ψαροκάικο

Το «Αρχιπέλαγος» διαχωρίζει τη μικρής κλίμακας παράκτια αλιεία από τη βιομηχανική αλιεία, επισημαίνοντας την τεράστια διαφορά στην αλιευτική τους δυνατότητα.

Όπως εξηγεί, η ετήσια ψαριά ενός παράκτιου σκάφους με στατικά εργαλεία «δεν προσεγγίζει καν την ποσότητα που αλιεύει μία μηχανότρατα σε μία μόνο ημέρα».

Στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται 231 μηχανότρατες, οι οποίες, σύμφωνα με το Ινστιτούτο, εφαρμόζουν εδώ και δεκαετίες έναν καταστροφικό τρόπο αλιείας.

«Ένα μόνο πέρασμα μπορεί να αρκεί για να καταστραφούν ανεπανόρθωτα ολόκληρες αποικίες κοραλλιών, σχηματισμοί ασβεστολιθικών φυκών και άλλα πολύτιμα οικοσυστήματα», σημειώνει.

Την ίδια ώρα, περίπου 13.500 παραδοσιακά ξύλινα καΐκια διαλύθηκαν τα προηγούμενα χρόνια μέσω επιδοτούμενων προγραμμάτων, με τους ιδιοκτήτες τους να λαμβάνουν μικρά ποσά ως αντάλλαγμα. Σήμερα απομένουν περίπου 11.000 παράκτια σκάφη, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Ινστιτούτο.

Η λύση βρίσκεται στη θάλασσα

Για το «Αρχιπέλαγος», η ανάκαμψη της αλιείας προϋποθέτει πρωτίστως την προστασία των ψαριών και των οικοσυστημάτων τους. Οι ευρωπαϊκοί πόροι θα πρέπει να κατευθύνονται σε μέτρα που επιτρέπουν στους πληθυσμούς να αναπαράγονται και στα αλιευτικά αποθέματα να ανακάμπτουν.

Η πρόταση του Ινστιτούτου είναι σαφής: «να αφήσουμε τα ψάρια και τα άλλα αλιευόμενα είδη να αναπαραχθούν, προστατεύοντας τις περιοχές και τις περιόδους αναπαραγωγής τους και απαγορεύοντας την αλίευσή τους σε μεγέθη μικρότερα από εκείνα στα οποία φτάνουν σε αναπαραγωγική ωριμότητα».

Η προστασία των περιοχών αναπαραγωγής και η αποτροπή της αλίευσης ψαριών πριν προλάβουν να αναπαραχθούν αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση μιας βιώσιμης αλιευτικής δραστηριότητας. Χωρίς ψάρια, δεν υπάρχουν ψαράδες· και χωρίς υγιή θαλάσσια οικοσυστήματα, καμία επιδότηση δεν μπορεί να εξασφαλίσει το μέλλον του κλάδου.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο πού κατευθύνθηκαν τα 52 εκατομμύρια ευρώ, αλλά και τι θα μπορούσαν να είχαν προσφέρει αν επενδύονταν στην προστασία της θάλασσας και στην επιβίωση των ανθρώπων που ζουν από αυτήν.

Γιατί, όσο οι θάλασσες αδειάζουν από ψάρια και οι παράκτιες κοινότητες χάνουν τον παραγωγικό τους χαρακτήρα, η χρηματοδότηση της «ανάπτυξης» κινδυνεύει να αποδειχθεί κενό γράμμα. Και το ερώτημα παραμένει: πώς μπορεί να υπάρξει βιώσιμο μέλλον για τις αλιευτικές περιοχές, όταν η ίδια η αλιεία εξακολουθεί να αγωνίζεται για την επιβίωσή της;