Όταν ο Τζέφρι Επστάιν αντάλλασσε emails με την κορυφαία των Ρότσιλντ για το δημοψήφισμα Τσίπρα, την απομάκρυνση Βαρουφάκη και το ενδεχόμενο κατάρρευσης της χώρας – Σκιές εξουσίας και παρασκηνιακές συνομιλίες την ώρα που η Ελλάδα κρατούσε την ανάσα της

Σχεδόν τρεις ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση ενός νέου, τεράστιου όγκου εγγράφων από τα λεγόμενα αρχεία Επστάιν – περισσότερες από 3,5 εκατομμύρια σελίδες – η παγκόσμια κοινή γνώμη εξακολουθεί να προσπαθεί να συνθέσει το παζλ. Και είναι μάλλον αυτονόητο πως κανείς δεν μπορεί ακόμη να έχει πλήρη εικόνα του περιεχομένου μιας αλληλογραφίας που απλώνεται σε δεκαετίες και περιλαμβάνει εκατοντάδες ισχυρά πρόσωπα από πολιτική, οικονομία και διεθνή ελίτ.

Ανάμεσα στα έγγραφα αυτά, ωστόσο, ξεχωρίζει ένα κομμάτι που αγγίζει άμεσα την Ελλάδα – και μάλιστα σε μία από τις πιο δραματικές στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της.

Το ελληνικό αποτύπωμα στα αρχεία Επστάιν

Στις 6 Ιουλίου 2015, λίγες μόλις ώρες μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος του ιστορικού δημοψηφίσματος και την αιφνιδιαστική παραίτηση του Γιάνη Βαρουφάκη από το υπουργείο Οικονομικών, ο Τζέφρι Επστάιν ανταλλάσσει email με την Αριάν ντε Ρότσιλντ, επικεφαλής του Edmond de Rothschild Group, ενός από τους παλαιότερους και ισχυρότερους χρηματοοικονομικούς ομίλους της Ευρώπης.

Το συγκεκριμένο απόσπασμα εντάσσεται στη μακροσκελή ηλεκτρονική αλληλογραφία του Επστάιν με διεθνείς παράγοντες και αποτυπώνει με ωμότητα τον τρόπο με τον οποίο κορυφαία στελέχη της παγκόσμιας οικονομικής ελίτ παρακολουθούσαν – και σχολίαζαν – τις ελληνικές εξελίξεις.

«Ο Τσίπρας πήρε το κεφάλι του Βαρουφάκη»

Στο μήνυμά της προς τον Επστάιν, η Αριάν ντε Ρότσιλντ εμφανίζεται απολύτως ενημερωμένη για τις πολιτικές διεργασίες στην Αθήνα. Αναφέρει ότι κυκλοφορεί έντονα η εκτίμηση πως ο Αλέξης Τσίπρας επιδίωξε την απομάκρυνση του Γιάνη Βαρουφάκη και ότι αυτή επιτεύχθηκε, με την αντικατάστασή του από τον Ευκλείδη Τσακαλώτο να θεωρείται δεδομένη.

Κατά την ανάλυσή της, η αλλαγή αυτή προσέφερε στον Έλληνα πρωθυπουργό πολύτιμο πολιτικό χρόνο και βελτίωσε το κλίμα απέναντι στους ευρωπαίους εταίρους, χωρίς όμως να μεταβάλλει άμεσα το πλαίσιο της σκληρής διαπραγμάτευσης. Παράλληλα, σημείωνε ότι στις Βρυξέλλες καλλιεργούνταν προσδοκίες πως η επικείμενη Σύνοδος Κορυφής της Ευρωζώνης θα μπορούσε να οδηγήσει – έστω προσωρινά – σε λύση.

Το μεγάλο ερώτημα, όπως έγραφε, ήταν αν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα μπορούσε να μεταφραστεί σε συμφωνία και όχι σε πολιτικό και οικονομικό αδιέξοδο.

Η ωμή απάντηση του Επστάιν

Η απάντηση του Τζέφρι Επστάιν ήρθε λίγα λεπτά αργότερα και ήταν χαρακτηριστικά κυνική. Εκτιμούσε ότι η παραίτηση του Έλληνα υπουργού Οικονομικών δεν απλοποιούσε τα πράγματα για την Ελλάδα, αλλά αντιθέτως δημιουργούσε ένα πιο σκληρό και απαιτητικό πρόβλημα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, από εκείνο το σημείο και μετά, η ελληνική πλευρά δεν θα καλούνταν απλώς να καταθέσει προτάσεις, αλλά να παρουσιάσει συγκεκριμένες και άμεσα εφαρμόσιμες λύσεις – αφήνοντας να εννοηθεί ότι το περιθώριο ελιγμών είχε σχεδόν μηδενιστεί.

Τι συνέβαινε στην Ελλάδα εκείνες τις ώρες

Η χρονική συγκυρία της αλληλογραφίας είναι απολύτως κρίσιμη. Στις 6 Ιουλίου 2015, η Ελλάδα βρισκόταν στο μάτι του κυκλώνα:

• Το «Όχι» είχε επικρατήσει στο δημοψήφισμα με ποσοστό 61,3%.

• Ο Αλέξης Τσίπρας προσπαθούσε να μεταφράσει το αποτέλεσμα σε ενισχυμένη διαπραγματευτική εντολή, αποφεύγοντας τη ρήξη με την Ευρωζώνη.

• Ο Γιάνης Βαρουφάκης είχε παραιτηθεί και ο Ευκλείδης Τσακαλώτος αναλάμβανε το υπουργείο Οικονομικών.

• Οι τράπεζες παρέμεναν κλειστές, τα capital controls σε πλήρη ισχύ και οι αναλήψεις περιορισμένες στα 60 ευρώ ημερησίως.

• Η Ελλάδα είχε ήδη καθυστερήσει πληρωμή προς το ΔΝΤ, γεγονός πρωτοφανές για χώρα της Ευρωζώνης.

• Το σενάριο του Grexit συζητούνταν πλέον ανοιχτά σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Στο εσωτερικό της χώρας κυριαρχούσαν φόβος, ένταση και αίσθηση ιστορικής καμπής, με ουρές στα ΑΤΜ και αγωνία για μισθούς και συντάξεις.

Η Αθήνα μέσα από το βλέμμα της οικονομικής ελίτ

Στην ίδια αλληλογραφία, η Αριάν ντε Ρότσιλντ εκφράζει και μια εντελώς διαφορετική – αλλά αποκαλυπτική – πτυχή της αντίληψής της για την Ελλάδα. Σε προσωπικό τόνο, δηλώνει έντονη ενόχληση για τον υπερτουρισμό της Αθήνας, περιγράφοντας την πόλη γεμάτη τουρίστες και δηλώνοντας ανοιχτά την απέχθειά της για το θέαμα.

Το σχόλιο αυτό, αν και δευτερεύον, φωτίζει το χάσμα αντίληψης ανάμεσα στην καθημερινότητα μιας κοινωνίας σε κρίση και στο βλέμμα ανθρώπων που παρακολουθούν τις εξελίξεις από την κορυφή της παγκόσμιας οικονομικής πυραμίδας.

Ποια είναι η Αριάν ντε Ρότσιλντ

Η Αριάν ντε Ρότσιλντ είναι Γαλλίδα τραπεζίτης και φιλάνθρωπος, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος του Edmond de Rothschild Group. Γεννημένη το 1965 στο Ελ Σαλβαδόρ και μεγαλωμένη στην Ευρώπη, διαθέτει MBA από τη Wharton School του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια.

Το 2015 έγραψε ιστορία, καθώς έγινε η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε την ηγεσία ενός τραπεζικού οίκου με ιστορία άνω των 200 ετών. Υπό την καθοδήγησή της, ο όμιλος ενίσχυσε τη διεθνή του παρουσία, επένδυσε σε βιώσιμες στρατηγικές και επιχείρησε έναν προσεκτικό εκσυγχρονισμό ενός παραδοσιακά συντηρητικού οργανισμού.

Παράλληλα, ξεχωρίζει για τη δημόσια στάση της υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης, της εταιρικής διακυβέρνησης και της ενίσχυσης της γυναικείας παρουσίας στη χρηματοοικονομική ηγεσία, ενώ διατηρεί έντονη φιλανθρωπική δράση σε τομείς όπως η εκπαίδευση και το περιβάλλον.