Ουκρανία: Το άγριο διπλωματικό θρίλερ πίσω από τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου – Ο Τραμπ, ο Πούτιν, η αμήχανη Ευρώπη και ο ρόλος του νέου Πάπα

Καθοριστικής σημασίας μπορεί να αποδειχθεί η τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ των Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν. Οι δύο ηγέτες αναζητούν ένα «καθαρό διάδρομο» για να τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, εκκινούν όμως από διαφορετική αφετηρία.

Ο Ρώσος πρόεδρος δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι είχε «ουσιαστικές, ειλικρινείς και πολύ χρήσιμες» συνομιλίες με τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Ανέφερε επίσης πως τάσσεται υπέρ μιας «ειρηνικής επίλυσης» και είναι έτοιμος να συνεργαστεί με το Κίεβο για ένα μνημόνιο σχετικά με μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες.

Σε κρίσιμο σταυροδρόμι οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Τι σηματοδοτεί η τηλεφωνική επικοινωνία Τραμπ – Πούτιν

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα ξεκινήσουν άμεσα διαπραγματεύσεις για κατάπαυση του πυρός και, κυρίως, για τον τερματισμό του πολέμου. Έκρινε πως «η διάθεση και το πνεύμα της συνομιλίας ήταν εξαιρετικά» και «έντυσε» τις συνομιλίες και με το επιχειρηματικό ενδιαφέρον που θα ανακάμψει μόλις τελειώσει αυτό το καταστροφικό «λουτρό αίματος». Στη συνέχεια ενημέρωσε τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, την πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, τον καγκελάριο της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς και τον πρόεδρο της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ.

Ακλόνητη η «συμμαχία των προθύμων» σχεδιάζει να αυξήσει την πίεση στη Μόσχα, μέσω κυρώσεων.

Οι τρεις άξονες που θέτει στο τραπέζι η Ρωσία

Σύμφωνα με το RIA Novosti ο Ρώσος πρόεδρος ανέφερε ότι η Μόσχα είναι έτοιμη να προτείνει και να εργαστεί με την Ουκρανία πάνω σε μνημόνιο «ειρηνικής επίλυσης» των διαφορών τους, θέτοντας τρεις βασικούς άξονες για να γίνει αυτό:

Αρχές διευθέτησης της σύγκρουσης
Χρονοδιάγραμμα πιθανής συμφωνίας ειρήνης
Προσωρινή κατάπαυση του πυρός, εφόσον υπάρξει συναίνεση

«Η Ρωσία είναι έτοιμη να συνεργαστεί με την Ουκρανία για ένα μνημόνιο που θα καθορίζει σειρά θέσεων όπως τις αρχές διευθέτησης του πολέμου, προθεσμίες και δυνατότητα προσωρινής εκεχειρίας», δήλωσε. Ο Πούτιν επανέλαβε ότι «το βασικό είναι να εξαλειφθούν οι πρωταρχικές αιτίες της κρίσης» και μίλησε για «συμβιβασμούς» χωρίς να κάνει αναφορά ποιοι μπορεί να είναι αυτοί. Ο Ρώσος ηγέτης απέφυγε να υποστηρίξει την προτεινόμενη 30ήμερη άνευ όρων κατάπαυση του πυρός, η οποία, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ήταν ο κύριος στόχος της επικοινωνίας των δύο ανδρών.

Δεν υπάρχει χρονοδιάγραμμα για την κατάπαυση πυρός

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Ντόναλντ Τραμπ δεν συζήτησαν ένα χρονοδιάγραμμα για την κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια της δίωρης τηλεφωνικής τους συνομιλίας νωρίτερα, αλλά ο Τραμπ τόνισε το ενδιαφέρον του για την επίτευξη συμφωνιών γρήγορα, δήλωσε το Κρεμλίνο.

Το Reuters αναφέρει ότι ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσάκοφ είπε επίσης στους δημοσιογράφους ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν για την ανταλλαγή εννέα Ρώσων με εννέα Αμερικανούς κρατούμενους στο πλαίσιο μιας συζήτησης για τη βελτίωση των διμερών σχέσεων.

Τα πάνω και τα κάτω

Οι σχέσεις μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντίμιρ Πούτιν από την έναρξη της δεύτερης θητείας του Αμερικανού προέδρου ήταν κάτι σαν «τρενάκι του τρόμου».

Ο Τραμπ, ο οποίος υποσχέθηκε ενόψει της δεύτερης θητείας του ότι θα τερμάτιζε τον πόλεμο στην Ουκρανία τις πρώτες 24 ώρες της θητείας του, όχι μόνο δεν τα κατάφερε αλλά «αγκομαχά» να φέρει στο τραπέζι τις δύο πλευρές που επιμένουν σε ένα δρόμο χωρίς επιστροφή.

Χωρίς τίποτα να είναι δεδομένο ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται με δύο πρόσωπα στις 100 και πλέον μέρες που βρίσκεται στο τιμόνι των ΗΠΑ.

Και αυτό γιατί Τραμπ και Πούτιν συνομίλησαν στις 12 Φεβρουαρίου, σε μια συζήτηση που ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε «εξαιρετικά παραγωγική» αλλά μερικές μέρες αργότερα, τον Μάρτιο απομακρύνθηκε από αυτή τη θέση, λέγοντας ότι ήταν «πολύ θυμωμένος» και «τσαντισμένος» με τον Πούτιν μετά από εβδομάδες προσπάθειας διαπραγμάτευσης μιας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Ο Αμερικανός πρόεδρος επέκρινε τον Πούτιν ότι επιτέθηκε στην αξιοπιστία του Ζελένσκι και απείλησε να επιβάλει δασμό 50% στις χώρες που αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο εάν ο Ρώσος πρόεδρος δεν συμφωνούσε σε κατάπαυση του πυρός, πράγμα που δεν έγινε.

Το τρίτο τηλεφώνημα

Σημειώνεται πως οι δύο ηγέτες έχουν συνομιλήσει συνολικά τρεις φορές από την ημέρα που εξελέγη πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ. Η πρώτη επίσημα ανακοινωθείσα τηλεφωνική επικοινωνία Τραμπ – Πούτιν πραγματοποιήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου. Το δεύτερο τηλεφώνημα πραγματοποιήθηκε στις 18 Μαρτίου και το τρίτο σήμερα, 19 Μαΐου.

Το δύσκολο «μονοπάτι» του Ζελένσκι

Σε μια ημέρα που οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε ότι το Κίεβο και οι εταίροι του εξετάζουν το ενδεχόμενο να οργανώσουν μια συνάντηση κορυφής της Ουκρανίας, της Ρωσίας, των Ηνωμένων Πολιτειών, χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Βρετανίας στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Κίεβο μετά από δύο τηλεφωνικές συνομιλίες που είχε τη Δευτέρα με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο Ουκρανός ηγέτης δήλωσε ότι ελπίζει ότι η συνάντηση θα μπορούσε να γίνει το συντομότερο δυνατό και ότι θα μπορούσε να φιλοξενηθεί από την Τουρκία, το Βατικανό ή την Ελβετία.

Ο Ζελένσκι έκανε επίσης γνωστό ότι διέταξε τον σχηματισμό μιας «μόνιμης και διευρυμένης εθνικής ομάδας διαπραγμάτευσης». Σε ανάρτησή του στο Facebook, ο ουκρανός πρόεδρος ανέφερε: «η Ουκρανία δεν φοβάται τις απευθείας συνομιλίες με τη Ρωσία και είναι σημαντικό η ρωσική ηγεσία να μην παρατείνει τον πόλεμο».

Λίγο αργότερα, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε, ανέφερε ότι είπε στον Τραμπ να μην πάρει αποφάσεις που δεν θα λαμβάνουν υπόψη την Ουκρανία. «Του ζήτησα να μην πάρει αποφάσεις για την Ουκρανία, χωρίς την Ουκρανία πριν από τη συνομιλία του με τον Πούτιν», είπε ο Ζελένσκι. «Αυτά είναι θέματα αρχής για εμάς και πολύ σημαντικά», πρόσθεσε.

Το πάγιο αίτημα για κυρώσεις

Έστειλε μήνυμα πως η Ουκρανία δεν θα συμφωνήσει να αποσύρει τις ένοπλες δυνάμεις της από περιοχές που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό τον έλεγχό της, τις οποίες η Μόσχα ισχυρίζεται πως έχει προσαρτήσει πλήρως. Σχολιάζοντας την αναφορά του Κρεμλίνου σε «μνημόνιο» που θα καθορίζει το πλαίσιο μιας μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας, ο Ζελένσκι είπε πως επί του παρόντος δεν γνωρίζει λεπτομέρειες σχετικά με αυτό, αλλά συμπλήρωσε ότι το Κίεβο θα ήταν πρόθυμο να εξετάσει τη ρωσική πρόταση.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας δήλωσε επίσης ότι αναμένει από την Ευρώπη να ανακοινώσει ένα «ισχυρό» νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, αν και δεν διευκρίνισε περαιτέρω. Κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιβάλουν κυρώσεις στον τραπεζικό και τον ενεργειακό τομέα της Ρωσίας, ώστε να μειωθούν τα έσοδα για τις στρατιωτικές της ανάγκες.

Αμήχανη η Κομισιόν – Ο ρόλος του Πάπα

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι είχε ένα «καλό τηλεφώνημα» με τον Τραμπ, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ ενημέρωσε τους Ευρωπαίους ηγέτες για τη συνομιλία του με τον Πούτιν. Σε ανάρτησή της στο Χ, η φον ντερ Λάιεν ευχαρίστησε τον Τραμπ «για τις άοκνες προσπάθειές του να φέρει κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία. Είναι σημαντικό οι ΗΠΑ να παραμείνουν δεσμευμένες» στον σκοπό αυτό, ανέφερε.

Στο μεταξύ, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών καλωσόρισαν την ετοιμότητα του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ να φιλοξενήσει ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας στο Βατικανό, σύμφωνα με ανακοίνωση του γραφείου της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι. «Γίνονται εργασίες για την άμεση έναρξη διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο πλευρών, που μπορούν να οδηγήσουν σε κατάπαυση του πυρός το ταχύτερο δυνατόν και να οικοδομήσουν τις προϋποθέσεις για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

Το γραφείο της Μελόνι προσθέτει ότι η προσφορά του Πάπα να φιλοξενήσει τις συνομιλίες έγινε δεκτή θετικά και πως η Ιταλία είναι έτοιμη να συμβάλει στη διευκόλυνση των επαφών και να εργαστεί για την ειρήνη.

Εκτός από το Βατικανό, Ελβετία και Κωνσταντινούπολη «παίζουν» δυνατά για να φιλοξενήσουν τις διαπραγματεύσεις.

Ανοιχτός ο δρόμος και για συνάντηση των δύο ηγετών

Στον απόηχο των συνομιλιών Τραμπ – Πούτιν, διεθνείς αναλυτές έσπευσαν να δηλώσουν πως η τηλεφωνική επικοινωνία «κατά πάσα πιθανότητα δεν θα είναι καθοριστική» καθώς οι δύο πλευρές προσδοκούν σε ένα τετ α τετ των δύο ηγετών που θα εμβαθύνουν στα βασικά σημεία των διαπραγματεύσεων. Αναλυτής άμυνας και ασφάλειας του Sky News αναμένει ότι οι επαφές θα κορυφωθούν με την οργάνωση μιας συνάντησης κορυφής.

Την περασμένη εβδομάδα, αντιπροσωπείες της Μόσχας και του Κιέβου βρέθηκαν στην Κωνσταντινούπολη και συζήτησαν για πρώτη φορά μετά από τρία χρόνια. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην ανταλλαγή 1.000 αιχμαλώτων από κάθε πλευρά, ενώ οι συνομιλίες θα συνεχιστούν, σε ημερομηνία που δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη.