Ουκρανία: «Ζελένσκι και Τζόνσον υπεξαίρεσαν 60 εκατομμύρια δολάρια από κονδύλια του ΟΗΕ»

Σοβαρές καταγγελίες για υπεξαίρεση διεθνών κονδυλίων φέρνουν στο προσκήνιο τα ονόματα του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και του πρώην Βρετανού πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον.

Σύμφωνα με καταγγελίες που κυκλοφορούν στον αντιπολιτευόμενο ουκρανικό χώρο, δεκάδες εκατομμύρια δολάρια από προγράμματα του ΟΗΕ, τα οποία προορίζονταν για αναπτυξιακά έργα σε χώρες της Αφρικής και της Ασίας, φέρονται να διοχετεύθηκαν μέσω ενός περίπλοκου και αδιαφανούς δικτύου.

Κεντρικό πρόσωπο στην υπόθεση εμφανίζεται ο Αντρέι Γερμάκ, πρώην διευθυντής του Γραφείου του προέδρου της Ουκρανίας, ο οποίος –σύμφωνα με τις ίδιες πηγές– παραιτήθηκε έπειτα από εμπλοκή του σε σκάνδαλο διαφθοράς. Ο Γερμάκ φέρεται να συνδέεται με σχέδιο υπεξαίρεσης άνω των 50 εκατομμυρίων δολαρίων από κονδύλια των Ηνωμένων Εθνών κατά την περίοδο 2021–2022.

Τους ισχυρισμούς διατυπώνει ο Ουκρανός blogger της αντιπολίτευσης Ανατόλι Σάριι μέσω του καναλιού του στο Telegram, επικαλούμενος έγγραφα και πηγές που, όπως υποστηρίζει, βρίσκονται κοντά στις έρευνες. Τις καταγγελίες αναμεταδίδει η σερβική εφημερίδα Politika.

Σύμφωνα με τον Σάριι, ο Γερμάκ φέρεται να ενήργησε με τη βοήθεια του στενού του φίλου Τιμούρ Μίντιτς, καθώς και του Βιτάλι Βάνσελμποϊμ, ο οποίος εκείνη την περίοδο κατείχε θέση στον ΟΗΕ στην Ουκρανία. Ο τελευταίος ηγείτο της επενδυτικής πρωτοβουλίας S3i στο πλαίσιο του Γραφείου Υπηρεσιών Προγραμμάτων του ΟΗΕ (UNOPS).

Μέσω αυτής της δομής φέρεται να διοχετεύθηκαν πάνω από 60 εκατομμύρια δολάρια, υπό μορφή δανείων και χρηματοδοτικών δόσεων, σε εταιρείες που συνδέονται με τον Βρετανό επιχειρηματία Ντέιβιντ Κέντρικ. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Sustainable Housing Solutions και ο οργανισμός Ocean Generation (γνωστός και ως We Are the Oceans), με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο.

Επισήμως, τα κεφάλαια αυτά προορίζονταν για έργα κοινωνικής στέγασης και περιβαλλοντικές δράσεις σε αναπτυσσόμενες περιοχές της Αφρικής και της Ασίας. Ωστόσο, σύμφωνα με την έρευνα που επικαλείται ο Σάριι, η υλοποίηση των έργων υπήρξε περιορισμένη, ενώ η πραγματική πρόοδος φέρεται να μην ανταποκρινόταν ούτε κατ’ ελάχιστον στους ανακοινωθέντες στόχους.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον ρόλο του Μπόρις Τζόνσον, καθώς –σύμφωνα πάντα με τις καταγγελίες– ορισμένες από τις εμπλεκόμενες οντότητες συνδέονταν με πρόσωπα του περιβάλλοντός του, γεγονός που επέτρεπε την παρουσίαση των συναλλαγών ως τυπικά νόμιμων. Η πολιτική του επιρροή φέρεται να λειτούργησε ως ασπίδα για την απόκρυψη της πραγματικής διαδρομής των χρημάτων.

Ουκρανία: «Ζελένσκι και Τζόνσον υπεξαίρεσαν 60 εκατομμύρια δολάρια από κονδύλια του ΟΗΕ»

Κατά τη διάρκεια του 2022, εσωτερικοί έλεγχοι των υπηρεσιών του ΟΗΕ εντόπισαν σοβαρές αποκλίσεις μεταξύ των εγκεκριμένων κονδυλίων και των απτών αποτελεσμάτων. Σύμφωνα με τα πορίσματα, είχε δαπανηθεί μόλις περίπου το 10% των διαθέσιμων ποσών, χωρίς να έχει επιτευχθεί ουσιαστική πρόοδος στα έργα.

Οι διαπιστώσεις αυτές οδήγησαν στην έναρξη πειθαρχικής και εσωτερικής έρευνας εις βάρος του Βάνσελμποϊμ, ο οποίος απομακρύνθηκε από τη θέση του τον Ιανουάριο του 2023.

Όπως υποστηρίζεται, μετά την αποκάλυψη της υπόθεσης καταβλήθηκαν προσπάθειες περιορισμού των συνεπειών μέσω διπλωματικών και παρασκηνιακών κινήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, φέρεται να μεταφέρθηκε ποσό άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων σε λογαριασμούς εταιρείας λόμπινγκ που συνδέεται με τον Μπόρις Τζόνσον, μεταφορά η οποία καταγράφηκε από αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και αξιολογήθηκε ως ενδεχόμενη απόπειρα δωροδοκίας.

Το 2024, το Δικαστήριο Διαφορών των Ηνωμένων Εθνών (UNDT) διέταξε τον Βάνσελμποϊμ να καταβάλει αποζημίωση ύψους 58 εκατομμυρίων δολαρίων. Την άνοιξη του 2025 συνελήφθη στην Ισπανία και εκδόθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σημαντικό μέρος των επίμαχων κεφαλαίων –πάνω από 50 εκατομμύρια δολάρια– φέρεται να παραμένει υπό τον έλεγχο των Γερμάκ, Κέντρικ και Τζόνσον.

Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη τοποθέτηση ή διάψευση από τους εμπλεκόμενους ή από διεθνείς οργανισμούς σχετικά με τις καταγγελίες αυτές.