Πανικός από τις εκρήξεις σε επτά τάνκερ: Τα σαμποτάζ, τα ρωσικά λιμάνια και τα ελληνόκτητα πλοία που χτυπήθηκαν

Οι τελευταίες βομβιστικές επιθέσεις σε πλοία, πιθανόν από Ουκρανούς σαμποτέρ φαίνεται να αποτελούν μέρος μιας γενικότερης εκστρατείας εκφοβισμού με στόχο τους πλοιοκτήτες και τους φορείς εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούν ρωσικά λιμάνια, σύμφωνα με αναλυτές.

Τους τελευταίους επτά μήνες έχουν σημειωθεί επτά επιθέσεις με χρήση εκρηκτικών, που είχαν ως στόχο πλοία που προσέγγισαν σε ρωσικά λιμάνια μετά την εισβολή στην Ουκρανία τον Δεκέμβριο του 2022.

Μόνο ένα από τα πλοία που χτυπήθηκαν εμφανίζεται στη λίστα με τα πάνω από 500 δεξαμενόπλοια που έχουν τεθεί υπό κυρώσεις από τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο ή την ΕΕ, επισημαίνει το tradewinds.

Τα πλοία έχουν χτυπηθεί στα ανοικτά της Λιβύης, της Τουρκίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας και σε ρωσικά λιμάνια – γεγονός που υποδηλώνει ότι οι επιθέσεις έγιναν από έμπειρες στρατιωτικές ομάδες ικανές να προκαλέσουν καταστροφή χωρίς σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις για τα ευρωπαϊκά κράτη.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η ύφεση των περιστατικών μεταξύ Φεβρουαρίου και τέλους Ιουνίου θα μπορούσε να είναι αποτέλεσμα του αυξημένου ελέγχου που υπήρξε μετά το πρώτο κύμα επιθέσεων στα λιμάνια και των πιο αντίξοων καιρικών συνθηκών που δυσκόλεψαν την τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών.

Οι επιθέσεις περιλάμβαναν πλοία που μετέφεραν φορτία σύμφωνα με το ανώτατο πλαφόν τιμής που είχαν θέσει οι σύμμαχοι της Ουκρανίας στο G7 – αυξάνοντας σημαντικά τον αριθμό των πλοίων που θα μπορούσαν ουσιαστικά να αποτελέσουν στόχο της εκστρατείας.

Τον Ιούνιο, περισσότερα από 500 δεξαμενόπλοια μετέφεραν φορτία από τη Ρωσία, που αντιστοιχούν σε περισσότερα από 228 εκατ. βαρέλια ή 7,6 εκατ. βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler.

Η πιο πρόσφατη πιθανή επίθεση, που σημειώθηκε το Σαββατοκύριακο, είχε στόχο το LPG carrier Eco Wizard (χωρητικότητας 40.000 cbm, κατασκευής 2024) κοντά στο λιμάνι Ουστ-Λούγκα.

Η ενδεχόμενη επίθεση, η οποία δεν έχει επιβεβαιωθεί από τη διαχειρίστρια εταιρεία Stealth Maritime, της οικογένειας Βαφειά, προκάλεσε διαρροή αμμωνίας, σύμφωνα με την περιφερειακή κυβέρνηση του Λένινγκραντ.

Δημοσίευμα των Lloyd’s List αναφέρει ότι δύο διαδοχικές εκρήξεις έπληξαν το μηχανοστάσιο του δεξαμενόπλοιου και οι αρχές εκτιμούν ότι επρόκειτο για επίθεση με μαγνητικές νάρκες (limpet mines), παρόμοια με τις άλλες παρόμοιες επιθέσεις που έχουν καταγραφεί φέτος.

Πάντως, οι επιθέσεις φαίνεται να έχουν αλλάξει χαρακτήρα από την πρώτη επίθεση που σημειώθηκε στο υπό ρωσική σημαία πλοίο γενικού φορτίου Ursa Major (κατασκευής 2009), χωρητικότητας 9.500-dwt, το οποίο βυθίστηκε στη Μεσόγειο μετά από εκρήξεις κοντά στην πρύμνη του, δήλωσαν ειδικοί σε θέματα ασφαλείας.

«Τώρα φαίνεται πως πρόκειται για επίθεση κατά της ρωσικής εξαγωγικής ικανότητας», δήλωσε ο Martin Kelly, επικεφαλής συμβουλευτικών υπηρεσιών της EOS Risk Group. «Είναι μια επίθεση στις ρωσικές εξαγωγές, σε οποιεσδήποτε εξαγωγές».

Το σχέδιο των σαμποτέρ είναι ξεκάθαρο: να προκαλέσουν πανικό και φόβο και να αποτρέψουν τα πλοία από το να προσεγγίζουν ρωσικά λιμάνια, ανέφερε ο Joshua Hutchinson από την εταιρεία ναυτικής ασφάλειας Ambrey.

Πέντε από τα επτά πλοία που στοχοποιήθηκαν έχουν ασφαλιστική κάλυψη από μέλη των P&I Clubs, η οποία απαιτεί από τους διαχειριστές να παρέχουν στοιχεία τιμολόγησης για τα ρωσικά φορτία, ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση τους με τα ανώτατα όρια τιμών.

Τα ελληνικά πλοία
Στο στόχαστρο βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ελληνικές ναυτιλιακές όπως η Thenamaris με επικεφαλής τον Νικόλα Μαρτίνο και η TMS Tankers του Γιώργου Οικονόμου.

Πρόκειται για δύο από τις πέντε ελληνικές εταιρείες που εμφανίστηκαν σε ουκρανική «μαύρη λίστα» για τον ρόλο τους στη μεταφορά ρωσικού αργού πετρελαίου, αναφέρει το tradewinds.

Το πλοίο Seacharm (χωρητικότητας 112.200 dwt, κατασκευής 2018), το οποίο διαχειρίζεται η Thenamaris, υπέστη ζημιές στα ανοικτά του μεσογειακού τουρκικού λιμανιού Τζεϊχάν στα τέλη Ιανουαρίου 2025.

Η επίθεση σημειώθηκε έναν μήνα αφότου το πλοίο φόρτωσε βαρέλια από το Καζακστάν, από το τερματικό σταθμό της κοινοπραξίας Caspian Pipeline Consortium (CPC) στο ρωσικό λιμάνι Νοβοροσίσκ στη Μαύρη Θάλασσα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler. Το πετρέλαιο αυτό δεν υπόκειται σε δυτικές κυρώσεις.

Το Seacharm επέστρεψε στο τερματικό για πρώτη φορά μετά την επίθεση και φόρτωσε φορτίο με προορισμό την Κροατία.

Ένα άλλο πλοίο της Thenamaris, το Seajewel (χωρητικότητας 108.900 dwt, τύπου LR2, κατασκευής 2009), στοχοποιήθηκε τον επόμενο μήνα στα ανοικτά της Σαβόνα, στην Ιταλία.

Το μοναδικό δεξαμενόπλοιο υπό καθεστώς κυρώσεων που στοχοποιήθηκε ήταν το Koala (164.500 dwt, κατασκευής 2003), το οποίο βυθίστηκε εν μέρει στο Ουστ-Λούγκα. Ωστόσο, του επιβλήθηκαν κυρώσεις μόνο από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αυτό έγινε τρεις μήνες μετά την επίθεση.

«Οι δράστες είναι πιθανότατα το ουκρανικό κράτος ή φορείς που συνδέονται με αυτό», δήλωσε η εταιρεία διαχείρισης ναυτικού κινδύνου Vanguard Tech.

«Τα πλοία φαίνεται να στοχοποιούνται ή να παρακολουθούνται με βάση προηγούμενες αφίξεις τους σε ρωσικά λιμάνια, κάτι που υποδηλώνει μια επιλεκτική στρατηγική με στόχο πλοία που σχετίζονται με τον λεγόμενο ‘σκιώδη στόλο’ της Ρωσίας», ανέφερε η εταιρεία.

Ωστόσο, η TMS Tankers, διαχειρίστρια εταιρεία του τάνκερ Vilamoura (158.600 dwt, κατασκευής 2011), το οποίο δέχτηκε επίθεση τον περασμένο μήνα, αρνείται ότι αποτελεί μέρος του σκιώδους στόλου.

Η εταιρεία δήλωσε ότι πραγματοποιεί αυστηρούς ελέγχους συμμόρφωσης με τις κυρώσεις πριν προσεγγίσει λιμάνι οποιασπδήποτε περιοχής υπόκειται σε κυρώσεις του ΟΗΕ και της Δύσης.

Δύο από τις επιθέσεις σημειώθηκαν ανοικτά της Λιβύης: στο Vilamoura και στο Grace Ferrum (50.000 dwt, υπό σημαία Λιβερίας, κατασκευής 2013), το οποίο υπέστη ζημιές τον Φεβρουάριο.

Οι επιθέσεις οδήγησαν και τις δύο διοικήσεις της διαιρεμένης χώρας να απαιτήσουν όλα τα πλοία που προέρχονται από ζώνες συγκρούσεων να υποβάλλονται σε υποθαλάσσια επιθεώρηση κύτους πριν εισέλθουν στα χωρικά της ύδατα, σύμφωνα με τον ναυτασφαλιστικό οργανισμό NorthStandard.

Το κόστος αυτών των επιθεωρήσεων θα βαρύνει τους πλοιοκτήτες.

Η Ellie Shafik, επικεφαλής πληροφοριών της Vanguard, δήλωσε αναφορικά με τα λιβυκά λιμάνια δήλωσε: «Υπάρχουν εικασίες ότι μη κρατικοί φορείς ενδέχεται να έχουν πραγματοποιήσει περιστασιακές δολιοφθορές, πιθανώς με ενθάρρυνση από περιφερειακές δυνάμεις».

Έκθεση της Ambrey τον Μάρτιο για τις επιθέσεις κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αρχική στοχοποίηση των πλοίων πιθανότατα πραγματοποιήθηκε από πολλαπλές τοποθεσίες στη Μαύρη Θάλασσα και τη Βαλτική.

Οι νάρκες (limpet mines) που χρησιμοποιήθηκαν στις περισσότερες επιθέσεις τοποθετήθηκαν πιθανότατα σε περιοχές με χαλαρά μέτρα ασφαλείας, μέσω δυτών ή μικρών υποβρυχίων. Πιθανόν τοποθετήθηκαν με χρονοκαθυστέρηση καθώς τα πλοία επιβράδυναν ή σταματούσαν πριν ή μετά την είσοδό τους σε λιμάνια.