Πατριάρχης Βαρθολομαίος: «Προσευχόμαστε ο Κύριος να ανοίξει σύντομα ξανά τις πύλες της Χάλκης- Ενθαρρυντικές συνομιλίες με την Τουρκία»- Ελπίδες για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής

Την προσδοκία να ανοίξει ξανά τις πύλες της η Θεολογική Σχολή της Χάλκης εξέφρασε από τη Ρώμη ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, αποκαλύπτοντας ότι βρίσκονται σε εξέλιξη νέες, «ενθαρρυντικές συνομιλίες» με την τουρκική πλευρά.

Πατριάρχης Βαρθολομαίος: «Προσευχόμαστε ο Κύριος να ανοίξει σύντομα ξανά τις πύλες της Χάλκης- Ενθαρρυντικές συνομιλίες με την Τουρκία»- Ελπίδες για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής

Ο Προκαθήμενος της Ορθοδοξίας ολοκλήρωσε την Τετάρτη (28.10.2026) την πενθήμερη επίσκεψή του στην Ιταλία, η οποία περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, μια ιδιαίτερα συγκινητική στάση στον τάφο του Πάπα Φραγκίσκου, όπου προσευχήθηκε το πρωί, πριν μεταβεί στο Ινστιτούτο Οριεντάλε.

Η επιστροφή του στο ιστορικό εκπαιδευτικό ίδρυμα του Ποντιφικού Γρηγοριανού Πανεπιστημίου, όπου είχε πραγματοποιήσει τις μεταπτυχιακές του σπουδές, αποτέλεσε την αφορμή για μια ομιλία με προσωπικές αναφορές, ιστορικές μνήμες και σαφή μηνύματα για το μέλλον των σχέσεων Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών. Στο επίκεντρο βρέθηκε η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, η επαναλειτουργία της οποίας, όπως τόνισε, συνδέεται άρρηκτα με την προοπτική και τη συνέχεια της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

«Η θεολογική σχολή είναι ο χώρος στον οποίο μια εκκλησία ετοιμάζει το μέλλον της», σημείωσε χαρακτηριστικά, για να υπογραμμίσει αμέσως μετά ότι «κλείνοντάς την, σημαίνει ότι καθιστάς αβέβαιο το μέλλον της Εκκλησίας».

Παρά τις δυσκολίες που εξακολουθούν να συνοδεύουν το ζήτημα, ο Οικουμενικός Πατριάρχης εμφανίστηκε αισιόδοξος, μεταφέροντας την εικόνα των τελευταίων επαφών με την τουρκική κυβέρνηση και αφήνοντας να διαφανεί ότι διαμορφώνονται νέες προοπτικές για την επαναλειτουργία της Σχολής.

«Σήμερα, όμως, μπορούμε να μιλάμε όχι μόνον για πληγή αλλά και για ελπίδα. Πρόσφατα συναντηθήκαμε με τον πρόεδρο της Τουρκίας και το Οικουμενικό Πατριαρχείο βρίσκεται σε νέες και ενθαρρυντικές συνομιλίες με το υπουργείο Εθνικής Παιδείας και με το Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης», ανέφερε.

Με εμφανή διάθεση να αναγνωρίσει τη σημασία των εξελίξεων, πρόσθεσε: «Υποδεχόμαστε αυτή την εξέλιξη με ειλικρινή ευγνωμοσύνη και ενθαρρύνουμε κάθε έναν που εργάζεται προς αυτή την κατεύθυνση να φέρει την προσπάθεια σε πέρας».

Η επιστροφή στο Ινστιτούτο όπου σπούδασε πριν από 60 χρόνια

Η παρουσία του κ. Βαρθολομαίου στο Ινστιτούτο Οριεντάλε είχε έντονο προσωπικό και συμβολικό χαρακτήρα. Έξι δεκαετίες σχεδόν μετά την εποχή που βρέθηκε εκεί ως νεαρός διάκονος, επέστρεψε στον χώρο όπου πραγματοποίησε τις μεταπτυχιακές του σπουδές και απέκτησε διδακτορικό στο Κανονικό Δίκαιο.

Το Ινστιτούτο τίμησε την επίσκεψή του διοργανώνοντας ειδική έκθεση αφιερωμένη στη φοίτησή του και απονέμοντάς του τιμητικό μετάλλιο, σε μια εκδήλωση που έφερε στο προσκήνιο μνήμες από τα πρώτα βήματα της ακαδημαϊκής και εκκλησιαστικής του διαδρομής.

Κατά τη διάρκεια της διάλεξής του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης αναφέρθηκε στα τρία χρόνια που πέρασε στη Ρώμη, θυμίζοντας ότι η δυνατότητα να σπουδάσει εκεί έγινε πραγματικότητα χάρη σε υποτροφία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ανάμεσα στις αναμνήσεις που μοιράστηκε ήταν και η εκμάθηση της λατινικής γλώσσας, στην οποία διεξάγονταν τα μαθήματα του Ινστιτούτου. Όπως αποκάλυψε, χρειάστηκε μόλις δύο μήνες για να την κατακτήσει.

Τα φοιτητικά του χρόνια συνέπεσαν με μια καθοριστική περίοδο για τις σχέσεις της Ορθόδοξης και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας. Το 1964, ο Πατριάρχης Αθηναγόρας και ο Πάπας Παύλος ΣΤ΄ συναντήθηκαν στα Ιεροσόλυμα, σηματοδοτώντας την απαρχή μιας ιστορικής προσέγγισης. Έναν χρόνο αργότερα, στις 7 Δεκεμβρίου 1965, τα αναθέματα του 1054 ήρθησαν ταυτόχρονα στη Ρώμη και στην Κωνσταντινούπολη, σε μια κίνηση με ισχυρό συμβολισμό για τον διάλογο μεταξύ των δύο Εκκλησιών.

Ανακαλώντας εκείνη την εποχή, ο κ. Βαρθολομαίος περιέγραψε με μια χαρακτηριστική φράση το κλίμα που επικρατούσε, αλλά και την ιστορική σημασία των γεγονότων που είχε την ευκαιρία να βιώσει από κοντά.

«Ήμουν ένας φοιτητής, όταν ο πάγος εννέα αιώνων άρχισε να λιώνει», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Οικουμενικός Πατριάρχης.

Πατριάρχης Βαρθολομαίος: «Προσευχόμαστε ο Κύριος να ανοίξει σύντομα ξανά τις πύλες της Χάλκης- Ενθαρρυντικές συνομιλίες με την Τουρκία»- Ελπίδες για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής

Η προσευχή στον τάφο του Πάπα Φραγκίσκου

Νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο Οικουμενικός Πατριάρχης είχε επισκεφθεί τη Βασιλική της Αγίας Μαρίας της Μεγίστης στη Ρώμη, όπου προσευχήθηκε στον τάφο του Πάπα Φραγκίσκου. Οι δύο θρησκευτικοί ηγέτες είχαν αναπτύξει στενή προσωπική σχέση και συνεργασία, με κοινό σημείο αναφοράς την προσπάθεια προσέγγισης των δύο Εκκλησιών και την ενίσχυση του διαχριστιανικού διαλόγου.

Η μνήμη του εκλιπόντος Ποντίφικα είχε ξεχωριστή θέση και στην ομιλία του κ. Βαρθολομαίου στο Ινστιτούτο Οριεντάλε. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης δεν παρέλειψε να αναφερθεί στη φιλία που τους συνέδεε, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του για τη σχέση που είχαν οικοδομήσει.

«Ευχαριστούμε τον Πάπα Φραγκίσκο, τον φίλο του οποίου τον τάφο προσκυνήσαμε σήμερα το πρωί», ανέφερε.

Ιδιαίτερη μνεία έκανε, επίσης, στον Πατριάρχη Αθηναγόρα, στον οποίο οφείλει την ευκαιρία να συνεχίσει τις σπουδές του στη Ρώμη, αλλά και στους καθηγητές που συνέβαλαν στην επιστημονική του κατάρτιση. Μέσα από τις αναφορές αυτές, η ομιλία του απέκτησε τον χαρακτήρα μιας προσωπικής αναδρομής, στην οποία οι μνήμες της νεότητας συναντήθηκαν με την πορεία που ακολούθησε στην ηγεσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

«Πριν από σχεδόν εξήντα χρόνια, ένα Σάββατο πριν από τα Χριστούγεννα, ένας νεαρός διάκονος υποστήριξε εδώ τη διατριβή του, χωρίς να γνωρίζει πού θα τον οδηγούσε ο Θεός», ανέφερε, γυρίζοντας νοερά στον χρόνο της φοιτητικής του ζωής.

Και συνέχισε, περιγράφοντας με λιτότητα αλλά και βαθιά συγκίνηση τη διαδρομή που ακολούθησε:

«Φαντάστηκε μια έδρα στη Χάλκη. Ο Θεός του έδωσε αντ’ αυτού τον Θρόνο του Αγίου Ανδρέα».

Μια αναφορά που συμπύκνωσε την απόσταση ανάμεσα στα όνειρα ενός νέου κληρικού και στην ιστορική ευθύνη που έμελλε να αναλάβει ως Οικουμενικός Πατριάρχης.

«Προσευχόμαστε ο Κύριος να ανοίξει σύντομα ξανά τις πύλες της Χάλκης»

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης παρέμεινε στο επίκεντρο της ομιλίας του κ. Βαρθολομαίου έως την ολοκλήρωσή της. Επιστρέφοντας στο ζήτημα που εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εκκρεμότητες για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, εξέφρασε την ευχή να έρθει σύντομα η στιγμή που η Σχολή θα υποδεχθεί και πάλι νέους φοιτητές.

«Προσευχόμαστε ο Κύριος να ανοίξει σύντομα ξανά τις πύλες της Χάλκης, ώστε οι νέοι μας να σπουδάσουν εκεί όπως εμείς κάποτε σπουδάζαμε εδώ», δήλωσε.

Παράλληλα, απηύθυνε έκκληση για την ενότητα των Ορθόδοξων Εκκλησιών, αλλά και για τη συνέχιση της προσπάθειας προσέγγισης με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Στο μήνυμά του, η κοινή εκκλησιαστική παράδοση και ο διάλογος αναδείχθηκαν ως βασικοί άξονες για την οικοδόμηση μιας σχέσης βαθύτερης κατανόησης και συνεργασίας.

«Προσευχόμαστε οι Ορθόδοξες Αυτοκέφαλες Εκκλησίες να ανακαλύψουν ξανά τον κοινό θησαυρό των κανόνων τους. Προσευχόμαστε οι δύο αδελφές Εκκλησίες μας, οι οποίες συνδέονται με τόσους πολλούς κοινούς κανόνες, να μοιραστούν ξανά μια μέρα το ίδιο Ποτήρι», υπογράμμισε.

Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης εξέφρασε την ευχή το Ινστιτούτο Οριεντάλε να εξακολουθήσει να επιτελεί τον ιστορικό του ρόλο, παραμένοντας σημείο αναφοράς για τη μελέτη της χριστιανικής Ανατολής και χώρος συνάντησης διαφορετικών παραδόσεων.

Ευχόμενος το ίδρυμα να συνεχίσει να αποτελεί «ένα σχολείο της Χριστιανικής Ανατολής, έναν τόπο συνάντησης και ένα σπίτι», έκλεισε την επίσκεψή του στη Ρώμη με ένα μήνυμα που συνέδεσε τις προσωπικές του μνήμες με το διαχρονικό αίτημα για διάλογο, ενότητα και επαναπροσέγγιση των Εκκλησιών.