Πεντοβαρβιτάλη: Τι ξέρουμε για τη θανατηφόρα ένεση που δεν σκότωσε την Πάικ: Η ουσία που είχε αποσύρει ο Μπάιντεν και το κενό στο πρωτόκολλο

Το θρίλερ της αποτυχημένης εκτέλεσης της Κρίστα Γκέιλ Πάικ στο Τενεσί δεν άνοιξε μόνο μια νέα συζήτηση για τη θανατική ποινή στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά έφερε και στο προσκήνιο την πεντοβαρβιτάλη, το ισχυρό βαρβιτουρικό που χρησιμοποιήθηκε για να θανατώσει την καταδικασμένη δολοφόνο, χωρίς όμως να επιφέρει το αναμενόμενο αποτέλεσμα ακόμη και μετά τη χορήγηση δύο δόσεων.

Η 50χρονη παρέμενε ζωντανή μετά και τη δεύτερη χορήγηση του φαρμάκου, σύμφωνα με τους δικηγόρους της. Είχε χάσει τις αισθήσεις της, η καρδιά της εξακολουθούσε να χτυπά και ακουγόταν να ροχαλίζει δυνατά, προτού τελικά μεταφερθεί με ασθενοφόρο από τη φυλακή σε νοσοκομείο.

Προς το παρόν δεν υπάρχουν νεότερες πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας της, αν και ειδικοί έχουν εκφέρει την άποψη ότι η καθυστέρηση στις προσπάθειες ανάνηψης μπορεί να είχε ως αποτέλεσμα την πρόκληση εγκεφαλικής βλάβης.

Το περιστατικό, σύμφωνα με την Independent, χαρακτηρίζεται εξαιρετικά ασυνήθιστο ακόμη και στο ιστορικό των αποτυχημένων εκτελέσεων στις ΗΠΑ. Η Ρόμπιν Μ. Μάχερ, εκτελεστική διευθύντρια του Death Penalty Information Center, χαρακτήρισε όσα συνέβησαν στην Πάικ «μοναδικά και χωρίς προηγούμενο».

Σύμφωνα με την ίδια, έχουν καταγραφεί τουλάχιστον επτά περιπτώσεις στις οποίες κρατούμενοι επέζησαν από απόπειρες εκτέλεσης εξαιτίας της αδυναμίας των εκτελεστών να αποκτήσουν φλεβική πρόσβαση.

Εκείνο που διαφοροποιεί σημαντικά την υπόθεση της Πάικ είναι ότι το φάρμακο χορηγήθηκε – και μάλιστα δύο φορές – χωρίς να επέλθει ο θάνατός της!

Το «κενό» στο πρωτόκολλο του Τενεσί

Σύμφωνα με την Independent, το πρωτόκολλο του Τενεσί προβλέπει ότι, εάν ο κρατούμενος δεν έχει πεθάνει μετά την πρώτη σειρά συρίγγων, πρέπει να χορηγείται και δεύτερη. Δεν διευκρινίζει, ωστόσο, τι πρέπει να συμβεί εάν ο καταδικασμένος εξακολουθεί να βρίσκεται στη ζωή και μετά τη δεύτερη χορήγηση.

Αυτό ακριβώς συνέβη με την Πάικ. Μέχρι τις 20:26, σύμφωνα με τους δημοσιογράφους που βρίσκονταν στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο των μαρτύρων, είχε χορηγηθεί και η δεύτερη δόση πεντοβαρβιτάλης.

Η 50χρονη εξακολουθούσε να ακούγεται να ροχαλίζει πίσω από την κλειστή κουρτίνα, μέχρι που στις 20:53 το μικρόφωνο έκλεισε και οι εκπρόσωποι των ΜΜΕ κλήθηκαν να αποχωρήσουν.

Νωρίτερα, ενώ βρισκόταν δεμένη στο φορείο της εκτέλεσης, η Πάικ παρέμενε ξύπνια και κάποια στιγμή σήκωσε το κεφάλι της και ρώτησε τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους εάν ήταν φυσιολογικό που «ένιωθε έτσι το χέρι της». Δεν έγινε σαφές σε τι ακριβώς αναφερόταν.

Τι είναι η πεντοβαρβιτάλη και γιατί την είχε αποσύρει η κυβέρνηση Μπάιντεν
Η πεντοβαρβιτάλη ανήκει στα βαρβιτουρικά, μια κατηγορία φαρμάκων που καταστέλλουν τη δραστηριότητα του κεντρικού νευρικού συστήματος.

Τα βαρβιτουρικά χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες στην Ιατρική, μεταξύ άλλων για την αντιμετώπιση επιληπτικών κρίσεων και σοβαρών σπασμών. Σε υψηλές δόσεις μπορούν να προκαλέσουν βαθιά καταστολή, αναπνευστική ανεπάρκεια και τελικά θάνατο.

Ακριβώς αυτή η ιδιότητα οδήγησε αρκετές αμερικανικές πολιτείες να χρησιμοποιήσουν την πεντοβαρβιτάλη ως το μοναδικό φάρμακο στις θανατηφόρες ενέσεις.

Το Τενεσί υιοθέτησε στα τέλη του 2024 πρωτόκολλο εκτέλεσης με μία μόνο ουσία, την πεντοβαρβιτάλη, εγκαταλείποντας το παλαιότερο σύστημα συνδυασμού τριών φαρμάκων.

Η χρήση της πεντοβαρβιτάλης στις εκτελέσεις είχε ήδη προκαλέσει έντονη επιστημονική και νομική διαμάχη στις ΗΠΑ. Τον Ιανουάριο του 2025, στις τελευταίες ημέρες της κυβέρνησης Μπάιντεν, ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης Μέρικ Γκάρλαντ απέσυρε το ομοσπονδιακό πρωτόκολλο που προέβλεπε τη χρήση της πεντοβαρβιτάλης ως μοναδικού φαρμάκου στις εκτελέσεις.

Η απόφαση ακολούθησε επανεξέταση επιστημονικών και ιατρικών δεδομένων από το υπουργείο Δικαιοσύνης, το οποίο κατέληξε ότι υπήρχε «αβεβαιότητα» ως προς το εάν το συγκεκριμένο πρωτόκολλο μπορούσε να προκαλέσει περιττό πόνο και ταλαιπωρία στους κρατουμένους. Μεταξύ των ζητημάτων που είχαν εξεταστεί ήταν ο κίνδυνος οξέος πνευμονικού οιδήματος.

Η κυβέρνηση Τραμπ επανέφερε αργότερα σε ομοσπονδιακό επίπεδο το πρωτόκολλο της εκτέλεσης με μία δόση πεντοβαρβιτάλης. Το υπουργείο Δικαιοσύνης υποστήριξε ότι η προηγούμενη κυβέρνηση είχε αξιολογήσει λανθασμένα τα επιστημονικά δεδομένα και ότι η ουσία προκαλεί γρήγορη απώλεια συνείδησης.

Παρά την περιορισμένη διαθεσιμότητα της πεντοβαρβιτάλης, η ουσία έχει χρησιμοποιηθεί σε πολλές περιπτώσεις ευθανασίας ή υποβοηθούμενης αυτοκτονίας σε ολόκληρο τον κόσμο.

«Φεύγω από αυτόν τον κόσμο με αγάπη»

Λίγο πριν ξεκινήσει η διαδικασία, η Πάικ είχε εκφωνήσει αυτά που πίστευε ότι θα ήταν τα τελευταία της λόγια. «Θα φύγω από αυτόν τον κόσμο όπως πέρασα το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου, και αυτό είναι με αγάπη», είπε, δηλώνοντας ότι αισθανόταν γαλήνη. Η εκτέλεσή της, όμως, δεν ολοκληρώθηκε.

Η κατάσταση ανάγκασε τον κυβερνήτη του Τενεσί Μπιλ Λι να αναστείλει τις υπόλοιπες εκτελέσεις που είχαν προγραμματιστεί για το 2026 και να διατάξει ανεξάρτητη, συνολική έρευνα για να εξακριβωθεί τι ακριβώς πήγε στραβά. Το περιστατικό ήταν η δεύτερη αποτυχημένη εκτέλεση στην πολιτεία μέσα στο ίδιο έτος.

Η Υπηρεσία Σωφρονιστικών Καταστημάτων του Τενεσί επιμένει ότι ακολούθησε όλα τα προβλεπόμενα στάδια του εγκεκριμένου πρωτοκόλλου.

Η εκπρόσωπος της δήλωσε στην Tennessean ότι η ουσία που χρησιμοποιείται στο πρωτόκολλο της θανατηφόρας ένεσης «έχει αποδειχθεί σταθερά αποτελεσματική» και το ισχύον πρωτόκολλο δεν επιτρέπει την πραγματοποίηση πρόσθετων διαδικασιών πέραν όσων εφαρμόστηκαν το βράδυ της Τετάρτης.

Ποια είναι η Κρίστα Πάικ, η «σατανίστρια δολοφόνος» μιας 19χρονης
Η Πάικ ήταν 18 ετών τον Ιανουάριο του 1995, όταν μαζί με τον 17χρονο τότε σύντροφό της και με μια φίλη τους παρέσυραν την 19χρονη Κολίν Σλέμερ, μια συμφοιτήτριά τους στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης Job Corps, σε δασική περιοχή όπου την σκότωσαν αφού προηγουμένως την βασάνισαν.

Η αποκρουστική φύση της δολοφονίας – οι δράστες χάραξαν πεντάλφα στο στήθος του θύματος και αφαίρεσαν ένα κομμάτι από το κρανίο του παίρνοντάς το ως ενθύμιο του εγκλήματός τους – έλαβε μεγάλη δημοσιότητα από τα μέσα ενημέρωσης εκείνη την εποχή.

Από τις καταθέσεις προέκυψε ότι η Πάικ θεωρούσε την Σλέμερ αντίζηλο γιατί εκείνη είχε αποκτήσει εμμονή με τον σύντροφό της Τάνταριλ Σιπ. Οι Πάικ και Σιπ ομολόγησαν το έγκλημά τους και έναν χρόνο μετά το έγκλημα καταδικάστηκαν αμφότεροι για φόνο εκ προμελέτης.

Η Πάικ καταδικάστηκε σε θάνατο, ενώ ο Σιπ σε ισόβια κάθειρξη με δυνατότητα αναστολής. Η συγκατηγορούμενή τους, η Σαντόλα Πίτερσον, η οποία ήταν 18 ετών την εποχή του εγκλήματος και είχε ρόλο τσιλιαδόρου, εμφανίστηκε ως μάρτυρας για την κατηγορούσα αρχή και τέθηκε υπό δικαστική επιτήρηση.

Η Πάικ καταδικάστηκε επίσης τον Αύγουστο του 2001 για απόπειρα ανθρωποκτονίας σχετικά με μια επίθεση σε συγκρατούμενή της, σύμφωνα με τις σωφρονιστικές αρχές του Τενεσί.

Στην 226 σελίδων αίτησή τους με την οποία ζητούσαν από τον κυβερνήτη να μετατρέψει την θανατική ποινή σε ισόβια κάθειρξη χωρίς δικαίωμα αναστολής, οι δικηγόροι της επικαλούνταν τις εμπειρίες της Πάικ: υπήρξε θύμα βίας στην παιδική της ηλικία, υπέστη επανειλημμένως σεξουαλική κακοποίηση και παραμέληση, βιάστηκε δύο φορές στα 11 και στα 17 της. Και παρέθεσαν τις διαγνώσεις που έλαβε η Πάικ στη φυλακή για διπολική διαταραχή και διαταραχή μετατραυματικού στρες.