Πέθανε η Ιωάννα Παπαντωνίου: Υπήρξε η πρώτη γυναίκα σκηνογράφος στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 90 ετών η σπουδαία Ιωάννα Παπαντωνίου, μια εμβληματική μορφή των τεχνών και του πολιτισμού, η οποία υπήρξε πρωτοπόρος σκηνογράφος, ενδυματολόγος και ιδρύτρια του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος «Βασίλειος Παπαντωνίου».

Πέθανε η Ιωάννα Παπαντωνίου: Υπήρξε η πρώτη γυναίκα σκηνογράφος στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου

Ως η πρώτη γυναίκα που σχεδίασε σκηνικά για παράσταση αρχαίου δράματος στην Επίδαυρο, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στο ελληνικό θέατρο και στην πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.

Σπούδασε σκηνογραφία και ενδυματολογία στο διάσημο Wimbledon School of Art στο Λονδίνο και, με την επιστροφή της στην Ελλάδα το 1971, ξεκίνησε μια λαμπρή καριέρα που την ανέδειξε σε κορυφαία προσωπικότητα του θεατρικού χώρου. Συνεργάστηκε με σπουδαίους δημιουργούς όπως οι Αλέξης Σολομός, Κάρολος Κουν, Αλέξης Μινωτής και Κατίνα Παξινού. Η δουλειά της στο Εθνικό Θέατρο και στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος ξεχώριζε για την «αυστηρή απλότητα», τη μελετημένη χρήση χρωμάτων και σχήματος και την εκλεπτυσμένη αισθητική που μετέφερε στη σκηνή.

Το 1974, η αγάπη της για την ελληνική παραδοσιακή φορεσιά οδήγησε στην ίδρυση του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος στο Ναύπλιο. Από μια αρχική συλλογή 6.000 αντικειμένων, η Ιωάννα Παπαντωνίου κατάφερε να δημιουργήσει ένα πρότυπο μουσείο, που σήμερα φιλοξενεί πάνω από 25.000 εκθέματα. Η προσφορά της αναγνωρίστηκε διεθνώς το 1981, όταν το ίδρυμά της απέσπασε το Ευρωπαϊκό Βραβείο Μουσείου της Χρονιάς, θέτοντας το Ναύπλιο στον παγκόσμιο πολιτιστικό χάρτη.

Παράλληλα, η Ιωάννα Παπαντωνίου υπηρέτησε με αφοσίωση την ακαδημαϊκή κοινότητα, διδάσκοντας στα Τμήματα Θεατρολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Πανεπιστημίου Πατρών και του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Απονεμήθηκε επίσης ο τίτλος της επίτιμης διδάκτορος στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, τιμώντας την προσφορά της στις τέχνες και τη θεωρία του θεάτρου.

Πέθανε η Ιωάννα Παπαντωνίου: Υπήρξε η πρώτη γυναίκα σκηνογράφος στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου

Η καλλιτεχνική της πορεία και η πολυσχιδής δραστηριότητά της αναγνωρίστηκαν με πολυάριθμα βραβεία: από το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (1981) και τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικος (2000) έως το βραβείο «Πάνος Αραβαντινός» (2004), το Lifetime Achievement Award της European Museum Academy (2013) και το Αριστείο «Ιωάννης Καποδίστριας» (2022) για τις Επιστήμες, τα Γράμματα και τις Τέχνες.

Το συλλυπητήριο μήνυμα της Λίνας Μενδώνη

«Με βαθιά θλίψη πληροφορήθηκα την απώλεια της Ιωάννας Παπαντωνίου, μιας από τις σπουδαιότερες μορφές του Πολιτισμού μας, που προσέφερε επί δεκαετίες με αφοσίωση και δημιουργικότητα. Από τις σπουδές της στη Βρετανία έως τις κορυφαίες σκηνογραφικές και ενδυματολογικές συνεργασίες της με τους σημαντικότερους σκηνοθέτες και ηθοποιούς, η Ιωάννα υπήρξε ηγετική προσωπικότητα της νεοελληνικής θεατρικής σκηνής.

Η προσφορά της δεν περιορίστηκε στη σκηνή· μετέφερε τη γνώση της σε ακαδημαϊκά ιδρύματα, δίδαξε με πάθος και εμπνεύστηκε τη νέα γενιά θεατρολόγων. Παράλληλα, αφιέρωσε τη ζωή της στη διάσωση και ανάδειξη της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος, το οποίο δημιούργησε στη μνήμη του πατέρα της, μετατρέποντας τη συλλογή της σε θεσμό διεθνούς φήμης.

Η Ιωάννα Παπαντωνίου υπήρξε υπόδειγμα δημιουργικού ήθους και αθόρυβης προσφοράς. Το έργο της, πλούσιο και πολυσχιδές, θα συνεχίσει να καρποφορεί για τις επόμενες γενιές. Στην οικογένειά της και στους οικείους της εκφράζω τα θερμότερα συλλυπητήρια» τόνισε η υπουργός Πολιτισμού.»

Το συλλυπητήριο μήνυμα του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά

Η απώλεια της μεγάλης Ελληνίδας δημιουργού Ιωάννας Παπαντωνίου στερεί από τον πολιτισμό μας, σε Ελλάδα και Κύπρο, μια προσωπικότητα με ανεξίτηλη εθνική προσφορά.

Αποχαιρετώ με ανάμεικτα συναισθήματα την Ιωάννα μας.

Αισθάνομαι βαθύτατη θλίψη για την απώλειά της αλλά και ιδιαίτερη τιμή που τη γνώρισα μέσα από την οικογένεια της συζύγου μου.

Έζησα κοντά της τη δημιουργικότητα και το όραμά της, που αποτέλεσαν πραγματικό διαχρονικό θησαυρό για το νεότερο ελληνικό πολιτισμό!